Παρουσίαση του βιβλίου «Το κρυπτοκείμενο της εξαφάνισης του Ν. Σωτηρόπουλου» (εκδ. Manifesto, 05/2019)

by

«Καταγωγή» και έμπνευση του «Κρυπτοκειμένου»

Όπως γράφει ο μεγάλος Άγγλος ποιητής Θωμάς Σ. Έλιοτ:

“Ανάμεσα στη σύλληψη/Και στη δημιουργία/Ανάμεσα στη συγκίνηση/Και στην ανταπόκριση/Η Σκιά πέφτει”.
(The Hollow Men)

Έτσι λοιπόν συνέβη και στο συγκεκριμένο πεζό, το «Κρυπτοκείμενο της εξαφάνισης του Ν. Σωτηρόπουλου», για το οποίο είχα την πρώτη-πρώτη σύλληψη και του οποίου τις πρώτες σελίδες είχα γράψει σε μια πρωτόλεια ας πούμε μορφή πριν περισσότερα από 13 χρόνια πριν. Όπως γράφει κάπου ο Γιώργος Σεφέρης προς τον Γιώργο Θεοτοκά, ο οποίος από τότε έγραφε την «Αργώ», για να την ολοκληρώσει αρκετά χρόνια αργότερα:

«Δούλευε χωρίς να βιάζεσαι, σιγά σιγά, στην τέχνη, το τέλος φανερώνεται εκεί που δεν το περιμένεις. Είναι τόσο περίεργη η λογοτεχνική δουλειά. Για μένα, δεν υπάρχει πιο μεγάλο μυστήριο. Έχω βάλει κι εγώ κάτι μπρος. Σέρνεται από τον περασμένο Οχτώβρη. Ξεμυτίζει από δω, βυθίζεται εκεί, το αισθάνομαι κουλουριασμένο σε σκοτεινές γωνιές, σα μαύρη γάτα που παραφυλάει ολοζώντανη. Η παρουσία του με απασχολεί, η απουσία του με βασανίζει ακόμη περισσότερο… και δεν ξέρω ακόμη καλά καλά πού θα καταλήξει».
(Γ. Σεφέρης, Επιστολή προς Γ. Θεοτοκά, 20/08/1932)

Έτσι λοιπόν κάπως –χωρίς να έχω φυσικά την εντύπωση ότι το βιβλίο είναι… εφάμιλλο αυτών των Σεφέρη και Θεοτοκά, άπαγε της αλαζονείας- συνέβη και με το «Κρυπτοκείμενο», με την έννοια ότι, ξαναξεκινώντας το, είχα ήδη την έμπνευση για την αρχή και το τέλος, κάποια βασικά στοιχεία της πλοκής, αλλά το ενδιάμεσο μορφοποιήθηκε, δηλαδή μου «αποκαλύφθηκε» σταδιακά. Αυτό που αναφέρει ο μεγάλος Σεφέρης είναι και ο λόγος που η ιστορία αυτή είδε το φως της μέρας αλλά και την αίγλη της νύχτας. Δηλαδή ότι πριν κάποιο διάστημα είχα κι εγώ την αίσθηση ότι η «παρουσία» της σύλληψης αυτής με απασχολεί ιδιαίτερα και ότι με καθίζει σχεδόν η ίδια στον επεξεργαστή κειμένου ώστε να την καταγράψω.

Χαρακτηριστικά του βιβλίου

Περί τίνος πρόκειται; Προφανώς είναι μια ιστορία μυστηρίου/αστυνομική, αλλά, όπως θα διαπιστώσει ο αναγνώστης, είναι και κάτι παραπάνω από αυτό. Όπως ο βασικός μύθος του βιβλίου έχει να κάνει με την εξαφάνιση ενός ποιητή, νέου στην ηλικία, του Ν. Σωτηρόπουλου, έτσι και το βιβλίο ως ένα βαθμό διαπνέεται από μια αύρα… ποιητικότερη. Ο Νικόλαος Βελιμίροβιτς, Καθηγητής Φιλοσοφίας κατά κόσμον, είχε γράψει σε ένα βιβλίο με Στοχασμούς του ότι η πεζογραφία είναι (κατά κανόνα) περισσότερο ρασιοναλιστική, ενώ η ποίηση έχει το μυστικό στοιχείο, και για αυτό προορίζεται να είναι μακροβιότερη. Όμως, το μυστικό στοιχείο μπορεί να υπάρχει και στην πεζογραφία, εάν αυτός που γράφει ένα τέτοιο βιβλίο δεν είναι ο Εμμανουήλ Ροΐδης ας πούμε ή ο Ρακίνας κ.λπ., που έγραφαν αμιγώς εγκεφαλικά. Άλλωστε λογοτεχνία είναι ο έντεχνος λόγος. Ο μεγάλος Θεσσαλονικιός Γιώργος Ιωάννου είχε γράψει αυτοβιογραφικά:

Για σένα η «αποκάλυψη του Θεού», όπως μας την παραδίνουν οι μεγάλοι μυστικοί συγγραφείς, ήταν το γράψιμο αυτών των πεζογραφημάτων.

Λογοτεχνία μυστηρίου και ελληνικότητα

Ήθελα να σημειώσω εδώ κάτι σχετικά με την λεγόμενη λογοτεχνία μυστηρίου ή αστυνομική σε σχέση με την ελληνική παράδοση και ταυτότητα. Πρόδρομος του είδους θεωρείται πως είναι στην αρχαία ακόμα τραγωδία ο «Οιδίπους τύραννος» του Σοφοκλή. Στη σύγχρονη εποχή, οι περισσότεροι ίσως θεωρούν τον Έντγκαρ Άλλαν Πόε, τον Αμερικανό που έγραφε σαν Βρετανός, τον πατέρα του είδους. Τι σχέση έχουν όμως όλα αυτά με την παράδοσή μας όπως τη μάθαμε, δηλ. με τον μεσογειακό ήλιο, το γαλάζιο του Αιγαίου, το ταβερνάκι, την παραλία κ.λπ.; Ένα παράδοξο συναντάται εδώ, εαν δει κανείς έναν από τους κυριότερους εκφραστές της ελληνικής παράδοσης κατά τον 20ο αιώνα, τον Φώτη Κόντογλου. Ο Κόντογλου, ο οποίος θα απορρίψει τη συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων συγγραφέων/πεζογράφων της εποχής του (για τον Βενέζη π.χ. θα πει ότι είναι πολύ συναισθηματικός κ.λπ.), θα αγκαλιάσει τα διηγήματα μυστηρίου του Πόε, σε βαθμό που θα τα μεταφράσει ο ίδιος από τα γαλλικά. Στον καθηγητή Φιλοσοφίας Κων/νο Καβαρνό είχε πει πως τον εκτιμά τόσο για το «βαθύ, μεταφυσικό, θρησκευτικό» πνεύμα των ιστοριών του. Μεταφραστής του Μπραμ Στόουκερ υπήρξε και ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (σε συνέχειες στην εφημερίδα Άστυ), ο οποίος επίσης φαίνεται πως αγαπούσε τη λογοτεχνία του είδους, στην οποία και μύησε το ελληνικό κοινό. (Για όσους ασχολείστε με το άθλημα, θα σας πρότεινα το πολύ κατατοπιστικό βιβλίο του Λάμπρου Καμπερίδη «Με εντάφια κτερίσματα: Ο Παπαδιαμάντης ως μεταφραστής», εκδ. Δόμος.)

Υπόθεση- τι σημαίνει αλήθεια «κρυπτοκείμενο»;

Αφού τα είπαμε όλα αυτά, ας πάμε λίγο και στην ίδια την ιστορία, την Υπόθεση. Κάποιοι από τους κύριους χαρακτήρες της είναι η Αθανασία Πετράκη, πρωταγωνίστρια, η Γεωργία Σιγανίδου, φίλη της Αθανασίας και νομικός, η Μαρία Πιπερίδου, φίλη και συμφοιτήτρια της Αθανασίας, ο Παύλος Καραμπούρης, επιστήθιος φίλος του Νίκου Σωτηρόπουλου αλλά και κοινός φίλος των δύο, ο Στέργιος Πετράκης, θείος της Αθανασίας και ιδιωτικός ερευνητής-ντέτεκτιβ με έδρα τη Θεσσαλονίκη και ο Γιώργος Σωτηρόπουλος, πατέρας του Νίκου, του οποίου, όπως είπαμε, αγνοείται η τύχη.

Η δράση λαμβάνει χώρα στα περίχωρα της Θεσσαλονίκης, στο όμορφο Χείμαστρο. Τώρα, τίθεται το ερώτημα «τι σημαίνει κρυπτοκείμενο»; Υποθέτω πως πολλοί μπορεί να σκέφτονται πως είναι το κρυφό, το κρυμμένο κείμενο, αλλά κρυπτοκείμενο είναι βασικά μια έννοια της Κρυπτογραφίας και σημαίνει το κρυπτογραφημένο μήνυμα. Με άλλα λόγια, κρυπτοκείμενο είναι ένα μήνυμα σε ακατάληπτη μορφή, κάτι που δε βγάζει κανένα νόημα από μόνο του, αλλά βγάζει νόημα μόνο όταν αποκρυπτογραφηθεί με τον κατάλληλο τρόπο.

Η Υπόθεση του βιβλίου ξεκινάει χωρίς κρυπτοκείμενο. Η Αθανασία Πετράκη εντοπίζει αρχικά ένα φάκελο στο κατώφλι του σπιτιού όπου συμβιώνουν με τον Νίκο Σωτηρόπουλο, ενώ αμέσως μετά ανακαλύπτει την εξαφάνισή του, από ένα οίκημα, ένα σπίτι, που ονομάζουν «γραφείο», όπου μελετά, και που ήταν το παλιό πατρικό των Σωτηρόπουλων. Ο φάκελος έχει καταχωρήσεις παραλήπτη (κάτω δεξί μέρος) και ειδικής σήμανσης αλληλογραφίας (κάτω αριστερό μέρος), ένα μήνυμα και δύο στροφές ενός αγνώστου ποιήματος που αναφέρεται σε ένα εγκαταλειμμένο παλιό σπίτι. Αργότερα την ίδια μέρα, αφού έχει αποκοιμηθεί, θα βρει στο κατώφλι ένα δεύτερο φάκελο. Το ίδιο βράδυ, που θα έχει καλέσει δύο φίλες της να μείνουν μαζί στο ασφαλισμένο σπίτι της, θα δει από το μέσα δωμάτιο του ξενώνα, να εκπέμπει ένα φως από τις πάνω κάμαρες από ένα εγκαταλειμμένο αρχοντικό σπίτι, της οικογένειας Ρήγα. Θα ακολουθήσουν κι άλλα τέτοια φαινόμενα. Το ερώτημα είναι: ποιο το νόημα όλων αυτών, καθενός ξεχωριστά κι όλων μαζί;

Κλείσιμο

Το όλο βιβλίο, εκτός από το ότι είναι μια ιστορία μυστηρίου και αστυνομική, με όλες τις συγκινήσεις που κάτι τέτοιο έχει, έχω σκοπό να αγγίζει βαθύτερα ερωτήματα και ζητήματα. Επίσης γίνεται αναφορά σε θέματα πληροφορικής και κρυπτογραφίας, κοινωνικά, θεολογικά, πολιτικά, φιλοσοφικά. Η προσπάθεια από μέρους μου ήταν να συνδυάσω και να υποστηρίξω ένα μύθο, όπως τον γεννά με βασικά ανεξήγητο τρόπο η έμπνευση, με μια ανάλογη έρευνα σε όλα τα ζητήματα που θίγονται και γίνεται αναφορά.

Κλείνοντας, εύχομαι η ανάγνωση εκ μέρους σας να είναι τόσο συναρπαστική όσο για εμένα ήταν το γράψιμο αυτού του βιβλίου.

 

Ετικέτες: , , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.


Αρέσει σε %d bloggers: