Posts Tagged ‘χρησιμοθηρία’

Ευρωπαϊκή παράδοση και «εξευρωπαϊσμός» της ελληνικής κοινωνίας

20 Οκτωβρίου, 2016

Το παρακάτω κείμενο συνιστά μέρος ευρύτερου κειμένου που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Χριστιανική» της 06/10/2016. Θεωρώ ότι εισκομίζει ένα ενδιαφέροντα προβληματισμό γύρω από την διάσταση της ευρωπαϊκής παράδοσης και του έκπαλαι περιλάλητου «εξευρωπαϊσμού της ελληνικής κοινωνίας»

Ευρωπαϊκή παράδοση και εξευρωπαϊσμός

europeanisationΤα προτάγματα του εξευρωπαϊσμού ή εκσυγχρονισμού της κοινωνίας διαπερνούν όλο το πολιτικό φάσμα, και πολύ συχνά είναι απροσδιόριστα και συνθηματολογικά, τουλάχιστον τόσο όσο και αυτά τα πιο πεπαλαιωμένα και παρωχημένα, παλιοκαιρισμένα του «ελληνοχριστιανικού πολιτισμού», όπως είχε επισημάνει ο μεγάλος Έλληνας λογοτέχνης και γενάρχης της γενιάς του ’30 Γιώργος Θεοτοκάς. Η ευρωπαϊκή παράδοση είναι πολυσύνθετη, έχει πολλά υφάδια που την αποτελούν, άλλα χονδρότερα και άλλα ψιλότερα.
Επίσης πολλοί θεώρησαν ή επιχείρησαν να ισχυριστούν ότι την εκφράζουν ή ενσαρκώνουν. Ο μεγάλος ρωμαιοκαθολικός Γερμανός εκπρόσωπος του κινήματος του Ρωμαντισμού του 19ου αιώνα Νοβάλις έγραψε το περιβόητο βιβλίο του «Χριστιανοσύνη ή άλλως Ευρώπη», συνδέοντας έτσι πολύ ισχυρά ή ταυτίζοντας ακόμη την ευρωπαϊκή παράδοση με έναν ρομαντικής ερμηνείας χριστιανισμό. Ευρωπαϊκή είναι και η δυτική lancelot-guinevereμεσαιωνική παράδοση, που εισήγαγε σε γνωσιολογικό επίπεδο και τον ορθολογισμό- ο Ζακ λε Γκοφ ισχυρίζεται άλλωστε ότι κατά τον Μεσαίωνα γεννήθηκε η Ευρώπη. Ευρωπαϊκός είναι και ο αστικός διαφωτισμός και εγκυκλοπαιδισμός που κατάγεται από τους Βολταίρο και Ντιντερό αντίστοιχα, ευρωπαϊκός είναι ο καπιταλισμός(ο Άνταμ Σμιθ καταγόταν από την Σκωτία), γέννημα του «επιστημονικού πολιτισμού της Ευρώπης» χαρακτήριζε ο Σεφέρης τον ναζισμό, και παρόμοια τοποθετούνταν και η γερμανική Σχολή της Φραγκφούρτης χαρακτηρίζοντάς τον απόληξη του ευρωπαϊκού διαφωτισμού. Επίσης, ευρωπαϊκός είναι και ο σοσιαλισμός του Φουριέ(γαλλικός), του Σαιν-Σιμόν ή του Καρλ Μαρξ. Τίθεται λοιπόν το ερώτημα ποια είναι εκείνη η πτυχή του ευρωπαϊκού πολιτισμού που εάν εσωτερικευθεί θα επιφέρει τον περιπόθητο «εξευρωπαισμό της ελληνικής κοινωνίας» και πολιτείας.

(more…)

Εκπαιδευτικό κίνημα 2006- 10 χρόνια μετά

3 Ιουνίου, 2016

monopolyΟ μεγάλος Χριστιανός καθηγητής πολιτικής επιστήμης και θεολόγος Ζακ Ελλύλ(1912-1994) στο κορυφαίο βιβλίο του με τίτλο «Η μεταμόρφωση του αστού» (ελλ. Μτφ. Εκδ. Νησίδες, 2008) κάνει μια εκπληκτικά εμπεριστατωμένη ανάλυση πάνω στο τι είναι ο αστός και τι το αστικό πνεύμα. Η βασική ιδέα που διατρέχει το βιβλίο είναι ότι δύο από τα θεμελιώδη γνωρίσματα της ιστορικής αστικής τάξης είναι τα εξής:

Α)το πρωτείο του ποιείν-πράττειν

Β)η προσοικείωση

Η «προσοικείωση» ως έννοια δεν είναι άλλο από τον προσεταιρισμό και την «αφομοίωση» κάθε «αντίπαλης» ιδέας,capitalist οσοδήποτε ξένης, που κατατείνει βέβαια στην εξουδετέρωσή της.
Από την άλλη, το πρωτείο του ποιείν-πράττειν είναι η η πρωτοκαθεδρία της «δράσης» σε αντίθεση, λ.χ., με την θεωρητική σκέψη. Και η δράση αφορά κυρίως τον ατομικό πλουτισμό, ως μέσο ή ως τελικό σκοπό. Ειδικότερα ο Ελλύλ αναφέρεται στο γεγονός ότι ο αστός δεν παραθεωρεί την αξία της γνώσης, αλλά μόνον εφόσον εντάσσεται στην παραπάνω δράση.

Παρά το ότι ο μεγάλος Έλληνας συγγραφέας Π. Κονδύλης διαμαρτυρόταν για την «καχεξία του αστικού στοιχείου στην νεοελληνική κοινωνία και ιδεολογία», όπως έγραφε, με μια ανησυχητικά παρόμοια, δηλ. αστική, αντίληψη περί γνώσης, μάθησης και παιδείας -που όμως πλέον απειλούσε να επικυριαρχήσει ολοκληρωτικά και θεσμικά στα Δημόσια Πανεπιστήμια- βρεθήκαμε πριν από δέκα χρόνια, τον Μάιο και Ιούνιο του 2006, όσοι ήμασταν τότε φοιτητές αλλά και μέρος του εκπαιδευτικού προσωπικού.

(more…)

Ο Έβο Μοράλες και οι σχολικές καταλήψεις

6 Νοεμβρίου, 2014

EvoMoralesΣε ένα αξιόλογο άρθρο που δημοσιεύτηκε στον «Guardian» στις 14/10 και που υπέγραφε η Ellie Mae OHagan, αναφερόταν (σ)το τι συνεπάγεται η τρίτη συνεχόμενη εκλογή του προέδρου Έβο Μοράλες, η οποία έλαβε χώρα στις 12 Οκτωβρίου. Ο Μοράλες, ένας κατά τα φαινόμενα ταπεινός και μετρημένος άνθρωπος, και ο πρώτος εγχώριας καταγωγής πρόεδρος, κυβερνώντας ήδη από το 2006, έλαβε το εντυπωσιακό ποσοστό του 61%, κατά 37% παραπάνω από τον πιο κοντινό αντίπαλό του. Αυτό είναι κάτι που του δίνει μια τεράστια ώθηση στο να προχωρήσει τις αριστερές μεταρρυθμίσεις του, όπως παραδέχονται μετά μεγίστης λύπης τους οι πολυάριθμοι αντίπαλοί του.
Η εν λόγω συντάκτις κατακλείει το άρθρο της ως εξής:
«Αλλά οπωσδήποτε και αν ο Μοράλες  χρησιμοποιήσει την τρίτη θητεία του, είναι σαφές ότι ό,τι έχει κάνει ήδη έχει υπάρξει αξιόλογο. Έχει αψηφήσει την συμβατική σοφία που λέει ότι οι αριστεροί πολιτικοί ζημιώνουν την οικονομική ανάπτυξη, ότι οι άνθρωποι της εργατικής τάξης δεν μπορούν να διαχειριστούν αποτελεσματικές οικονομίες, και ότι η πολιτική δεν μπορεί να επιφέρει κοινωνικό μετασχηματισμό- και τα έχει κάνει όλα αυτά ακριβώς ενώπιον μίας θηριώδους πολιτικής πίεσης από το ΔΝΤ, από την διεθνή επιχειρηματική κοινότητα και την κυβέρνηση των ΗΠΑ. Μέσα στην επιτυχία του Μοράλες ενυπάρχουν σημαντικά πολιτικά μαθήματα- και ίσως σε όλους μας θα έκανε καλό να τα μαθαίναμε».
Είναι αξιοσημείωτο ότι ο Μοράλες ήταν ο ίδιος ηγέτης της τοπικής αγροτικής ένωσης/σωματείου των καλλιέργειας κοκαΐνης(που βέβαια έχει πολλές άλλες χρήσεις από αυτές που γνωρίζει το διεθνές star-system), ενώ κατά τη νεότητά του είχε βρει την χώρα του υπό την μπότα του δικτάτορα Ούγκο Μπάνζερ(που «κυβέρνησε» κατά την περίοδο 1971-1978), ο οποίος είχε επιβάλει ένα σύστημα πολιτικών νεοφιλελεύθερων με ανησυχητικά μεγάλη ομοιότητα με αυτές που έχουν επιβληθεί στην χώρα μας κατά την περίοδο 2010-2014, έστω ηπιότερα.
(more…)

Για την οπισθοδρόμηση στα “ορθολογιστικά φώτα” του 18ου αιώνα(μέρος Γ’)

30 Αυγούστου, 2010

Στα δύο προηγηθέντα μέρη (πατήστε εδώ ή εδώ) , μιλήσαμε, εν συνόψει, για δύο εξαιρετικά σημαντικές πτυχές ενός γεγονότος της σημερινής Ελλάδας. Δηλαδή, το πώς θα έπρεπε να δούμε την οπισθοδρόμηση στα «ορθολογιστικά φώτα του 18ου αι.». Η σημερινή ελλαδική κοινωνία εμβαπτίζεται, σε σημαντικό της μέρος που, λόγω της παρακμής της ζωής του ή λόγω ιδεολογίας,(η μετακένωσις του Κοραή υπήρξε κυρίαρχη ιδεολογία από την αρχή, εξ άλλου) θέλει να χαρακτηρίζεται δυτικό ή ευρωπαϊκό, μπορεί ή δεν μπορεί να το εκφράση έτσι, στα μελανά ύδατα του μηδενός, που, όπως αναφέρει και ο Ζακ Ελλύλ, υπήρξε η ασύνειδη πρόθεση του αστού, από την εποχή του Βολταίρου και της ριζοσπαστικής μορφής της Μασωνίας (στην οποία στασιάζεται αν ο ίδιος ανήκε όπως ο Μαξιμιλιανός Ροβεσπιέρος).

Εξορθολογισμός, ο κυρίαρχος.

Αυτό το μηδέν είναι ακριβώς ό,τι απομένει βλέποντας τα συντρίμμια της αστικής ιδεολογίας να ρημάζουν· ο ουμανισμός, η ιδεολογία της ευτυχίας, έχουν ήδη καταντήση από τις επίγονες μορφές της αστικής τάξης, ιδίως από την επιφανειακά «ριζοσπαστική», αλλά βαθιά ενσωματωμένη στην κυρίαρχη ιδεολογία,  πτέρυγά της, περίγελα. Ουδείς διαβασμένος σήμερα μπορεί να θεωρήση, ότι η «Διακήρυξη των δικαιωμάτων του ανθρώπου και του πολίτη» μπόρεσε να επιφέρη κάτι περισσότερο από ένα «ευχολόγιο», και μετά περισσότερη αποικιοκρατία, περισσότερη εκμετάλλευση, πείνα και ένδεια για ένα ολοένα αυξανόμενο τμήμα του κόσμου, και, επ’εσχάτοις, ανθρωπιστικούς βομβαρδισμούς. Ο πολύς κος Φουκώ ήδη αντέτασσε ένα «φιλοσοφικό γέλιο» σε όλα αυτά, όπως έλεγε. Ο Νίτσε, προφήτης και ενσαρκωτής του μηδενισμού της σημερινής εποχής, ήδη είχε κατορθώση να δη την απουσία βάσης για τα ιδεώδη του αστού, για την «επιστημονική» εντιμότητά του κτό., παρά το ότι ο ubermensch(υπεράνθρωπος) που προσέβλεπε ήταν ένα πορτραίτο μολυσμένο από όλα αυτά τα γνωρίσματα της υπαρκτής αστικής τάξης. Όλα αυτά, όμως, δεν πτοούν αυτούς που θέλουν να ξανακάνουμε τα ίδια, να πιστέψουμε στα ίδια αδιέξοδα πράγματα από την αρχή: να πιστέψουμε, στην ορθολογικότητα, στην παραγωγικότητα, στην ανταγωνιστικότητα, στην επιστήμη και στην τεχνοεπιστήμη. Αυτά, λένε, θα μας σώσουν, αυτά θα μας βγάλουν από το αδιέξοδό μας· έτσι, πρέπει να μισήσουμε ό,τι έρχεται σε αντίθεση με αυτά, έστω με ένα διακριτικό τρόπο, να το βάλουμε στην άκρη. Δεν θα πάμε μπροστά με τα «Κύριε, ελέησον». Άλλωστε, το «πολύ το Κύριε ελέησον το βαριέται κι ο παπάς», έτσι δεν είναι; Να φροντίσουμε να είμαστε εργατικοί, χρήσιμοι, χρησιμοθήρες στο κάτω- κάτω. Όχι σπουδές «θεωρητικές», θεολογικές, φιλοσοφικές, καλλιτεχνικές, ανούσιες, όχι για το ειδέναι, αυτά ξεπεράστηκαν πια· αλλά σπουδές αυστηρά προσανατολισμένες στην παραγωγικότητα, στην άνοδο του βιοτικού επιπέδου που θα συντελεστεί, άλλωστε, όπως λέει κι ο οικονομολόγος Φρίντμαν, με τα trickle-down economics. Έτσι θα πάμε στον δρόμο της «πρόοδου», στον δρόμο της Ευρώπης και όχι της καθυστέρησης. Προπαγάνδα; Αναμφίβολα. Αλλά βλέπετε πόση πέραση έχει; Και πώς και η επίσημη ελλαδική Αριστερά είναι βαθύτατα ενσωματωμένη σε αυτά από την εποχή του Μαρξ που έλεγε στις «θέσεις για τον Φόυερμπαχ», ότι το σημαντικό είναι να αλλάξουμε τον κόσμο και όχι να τον καταλάβουμε, όπως αυτοί οι παλιάνθρωποι φιλόσοφοι; Marx dixit*, σου λέει, ca suffit.

(more…)

Ζιντ για τον αστό, δηλαδή για την σημερινή εποχή: οποπάναξ…

4 Ιουλίου, 2010

Ειλικρινά σας το λέω, ότι είναι σαν ένα οποπάναξ*. Το πώς, δηλαδή, αυτό που προβάλλεται από τα ΜΜΕ, τους διαμορφωτές της κοινής γνώμης**, αυτό που έχουν ενστερνιστεί και εκπροσωπούν οι επιχειρηματικές ελίτ, τα «δυναμικά» στρώματα της ανώτερης μεσαίας τάξης, κτλ. ***, εκπροσωπεί την επιτομή, την πεμπτουσία, αν και όχι με την συμβατική έννοια, του αστού, του bourgeois. Θα μου πήτε, ίσως, ναι, αυτό μας το έχεις ξαναπή. Αλλά οι συμπτώσεις είναι ήδη trop augmentees έκτοτε……

(more…)