Posts Tagged ‘Φιλία’

Χαμένες διαπροσωπικές σχέσεις και προσωπική μετάνοια

25 Σεπτεμβρίου, 2012

Συχνά εδώ στο ιστολόγιο έχουμε μιλήσει για θέματα που τα έχουμε εντάξει σε μια ειδική κατηγορία, στις εξομολογήσεις ή τα «καθ’εαυτόν». Έτσι και σήμερα, θα έχουμε ένα τέτοιο θέμα.

Το ζήτημα αφορά τις χαμένες φιλίες και ευρύτερα διαπροσωπικές σχέσεις στις ζωές μας σήμερα. Είναι διαπιστωμένο ότι οι σχέσεις αυτές δεν ευδοκιμούν εύκολα. Οι σχέσεις γενικότερα έχουν γίνει πολύ «δύσκολες». Αυτό οφείλεται στο ότι δεν υπάρχει η αγιοπνευματική οικειότητα και η ενότητα, θα μου εξηγήσετε θεολογικά και πνευματικά, και θα συμφωνήσω. Επίσης, είναι γεγονός πως κάποιοι Πατέρες είχαν αντικαταστήσει την έννοια της φιλίας με την έννοια της αγάπης, λέγοντας ότι η φιλία αφορά κάποιες σχέσεις που οφείλονται περισσότερο σε συγκυρία(επάγγελμα, σπουδές κ.λπ.). Η αγάπη αυτή αφορά όλους και ΚΥΡΊΩΣ τους φτωχούς, τους ξένους, τους αδικημένους, τους αναξιοπαθούντες, τους τιμωρούμενους. Την δε φιλία τους οι Άγιοι Γρηγόριος Θεολόγος και Μέγας Βασίλειος την είχαν ονομάσει {ο πρώτος} «πνευματικό έρωτα».

(more…)

Ο Εγωκεντρισμός, η ιερότητα της φιλίας

6 Δεκεμβρίου, 2010

Ναι, έρχονται κάποιες στιγμές που βλέπεις καθαρά, στιγμές διαυγούς σύλληψης του πόσο βαθύτατα σαπισμένη είναι αυτή η κοινωνία που έχουμε(-νε) φτιάξει. Ειδικότερα, ότι ισχύει για τους σημερινούς ανθρώπους, που βιώνουν ως τα κατάβαθα του είναι τους «έγνοιες μικρές και λύπες» και το «ψυχικό κενό της εκκοσμικευμένης κοινωνίας», όπως το έλεγε αυτός ο υπέροχος άνθρωπος, ο ακαδημαϊκός Κρίστοφερ Λας. Έτσι και προ μερικών ημερών συνέβη σε εμένα, όταν μία καλή φίλη (και, πρωτίστως, αδελφή) μου μου έγραφε, ευγενικότατα, επειδή ανησυχούσα να μάθω τι συνέβη με μια τόσο σημαντική υπόθεση(πνευματική), «Σε ευχαριστώ που νοιάζεσαι». Αυτή η ευχαριστία πραγματικά με «σκότωσε»… διότι πριν από μερικές δεκαετίες, οι άνθρωποι σε αυτόν τον τόπο ζούσαν με ξεκλείδωτες πόρτες και έμπαιναν ο ένας στο σπίτι του άλλου σαν να ήσαν πράγματι -και όχι μόνο ψιλώ ρήματι, δηλαδή στα (χριστιανικά) λόγια- «όλα κοινά»- δεν υπήρχε καν συνείδηση ιδιοκτησίας(πλην των εκδυτικισμένων αστών), του καταραμένου και φαντασιακού για τους Πατέρες ρήματος «το εμόν και το σον«… Αλλά και εγώ άλλωστε δεν κάνω τα ίδια; Σε κάποιον ψιλικατζή που ρωτούσε με ενδιαφέρον μία κοπέλα με νεογνό παιδί, τον ρώτησα, ηλιθίως, «κόρη σας είναι;»… Ο λόγος, λοιπόν, περί εγωκεντρισμού, εγωκεντρισμού σε μια κοινωνία που είναι πρωτόγνωρα ομογενοποιημένη και κομφορμιστική και που στέκεται τόσο πολύ λιγότερο κριτικά απέναντι σε ό,τι ονομάζουμε «κυρίαρχη ιδεολογία», όπως τα έχει ήδη τονίσει σωστά ο Ζακ Ελλύλ, αυτό το φαινόμενο σκεύους εκλογής, πριν 40 τόσα χρόνια…

(more…)

Προδεκαπενταγουστιάτικα:Για την πνευματική αγάπη, πού’ναι καϋμός βαθύς…

26 Ιουλίου, 2009

Σε μία συζήτηση με ένα φίλο, τον Γ., που έλαβε χώρα παρεμπιπτόντως και σε κάποια καφετερία, προσπαθούσα να εξηγήσω κατά δύναμιν την φύσιν αυτού του υπαρκτικού-μυστικού βιώματος που ονομάζεται Πατερικά «πνευματική αγάπη».

Και έλεγα, λοιπόν, ότι αυτό το βίωμα «αρπάζει τας φρένας» σε τέτοιο σημείο, για να χρησιμοποιήσω την έκφραση της Σαπφούς,  ώστε η διάνοια, ο Λόγος φθάνει στο σημείο να σκέπτεται για τον Άλλο «σ’ευχαριστώ που υπάρχεις»…! Ο συνομιλητής μου μου φανέρωσε, ότι αυτό του το είχε πη κάποτε μόνο μία «αγαπημένη» του με την οποία υπήρξε «δεσμευμένος» επί μακρόν…

Και αυτό όντως είναι ένα στοιχείο σημαντικό. Είναι πολύ χαρακτηριστικό, ότι πολλοί νηπτικοί Πατέρες από ένα σημείο και έπειτα παραλλάσσουν την λέξι «αγάπη» με την λέξη «έρωτας», μιλώντας ακριβώς για αυτήν την «εν Χριστώ αδελφική» αγάπη. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος περιγράφει σε ομιλία του προ της εξορίας του από την αυτοκράτειρα Ευδοξία, επειδή την ήλεγξε για αρπαγή και κοινωνική αδικία, την αιτία για αυτήν την εξορία του:ήταν ο έρως για το ποίμνιό του. Ο ίδιος ο «μακάριος» Απόστολος Παύλος αποκαλεί στην επιστολή τους Προς Φιλιππησίους τους αδελφούς εκεί «αγαπητούς και επιπόθητους», ενώ αλλού(Πράξεις, κεφ. 20) του αναφέρεται εις το πώς «παρήνει», συμβούλευε τον καθένα εκ των των μελών της Εκκλησίας συνεχώς με δάκρυα…: «ΕΤΗ ΝΥΚΤΑ ΚΑΙ ΗΜΕΡΑΝ ΔΕΝ ΕΠΑΥΣΑ ΝΟΥΘΕΤΩΝ ΜΕΤΑ ΔΑΚΡΥΩΝ ΕΝΑ ΕΚΑΣΤΟΝ»

Το «μυστήριο του αδελφού»…

…είναι αυτό για το οποίο μας μιλάει κάπου και η επαναστάτριά μας Οσία Μαρία Σκομπτσόβα.  Πώς μπορούμε να το περιγράψουμε; Λέγοντας, ότι αυτά τα στίγματα δεν επικαλύπτουν την άρρητη δόξα του Θεού, που αποκαλύπτονται μέσω του μυστηρίου αυτού στον συνάνθρωπο και αδελφό.Και αυτό γιατί είναι «εικών της αρρήτου δόξης ει και στίγματα φέρει πταισμάτων»(Λειτουργία Ι. Χρυσοστόμου) του Θεού… Αυτό αποκαλύπτεται μυστικά στον άνθρωπο που αναβαίνει την κλίμακα… Το Πατερικό «λόγιον»: «είδες αδελφόν σου, είδες Κύριο τον Θεόν σου», ήτοι.

Και στον σκληρό Ρωμηό Φώτη Κόντογλου

Που τόσο έχει απεικονίση αυτόν τον καϋμό στα πρόσωπα των Ευαγγελιστών, της Αειπαρθένου, των Αγίων/Πατέρων και Μητέρων, αλλά και στις αυτοπροσωπογραφίες του, όθεν πρέπει να διακρίνουμε, μεταξύ άλλων:

Αλλά και έχει γράψη και ένα ειδικό καταπληκτικό κείμενο που περιλαμβάνεται στα «Μυστικά άνθη» του, για αυτόν τον «πόνο των πνευματικών ανθρώπων», την «χαρμολύπη». Και που τόσο ο ίδιος τον βίωνε, καθώς μας περιγράφει τον εαυτό του κάποτε, το «σούρουπο», μετά τις αγιογραφήσεις του να καταλαμβάνεται από ένα πνευματικό πόνο για όλους που κάνει δάκρυα να αναβαίνουν στα μάτια του, για τον εαυτό του, την αγαπημένη του ομόζυγο και συμβία, ιδιαίτερα δε τον κόσμο που δυστυχώς «εν τω πονηρώ κείται» και θέλει να βρίσκεται σε φουρτούνες και φασαρίες, για να νομίζη κάπως, ότι ζη (πρβλ.  «clubbin'» κτο.)……

Σήμερα;

Τι ανακαλύπτουμε απροκατάληπτα παρά το ότι ο ιστός έχει διαρραγή; Ακόμη και οι διαφυλικά ερωτευμένοι (και «ουδέν ούτω συγκροτεί τον βίον», καθώς έλεγε ο Χρυσόστομος περίπου, δηλαδή τίποτα δεν δημιουργεί τέτοια κοινωνική ενωτική συνοχή) έχουν σχέσεις που ουδεμία σχέση με έρωτα έχουν, δεν είναι παρά ένα παίγνιο της ανελευθερίας των «διαβλητών παθών» τους,  ένα άθυρμα που σταυρώνει έτι περαιτέρω τον Εσταυρωμένο και όσους θεοειδείς εν τινί μέτρω έχουν απομείνη να το βλέπουν… Το να μιλούμε δε για πνευματική αγάπη μάλλον ως …«ρομαντισμός» τύπου Δον Κιχώτη(και ο ρομαντισμός είναι καρπός της ετερόδοξης Χριστιανικής Ευρώπης, ως γνωστόν 🙂 ) φαίνεται……

Οι εναπομείναντες ή εγκώμιον φίλων

«Ο φίλος άλλος εγώ εστί», όπως έλεγε ένας σοφός, λέει ο Μέγας Βασίλειος σε επιστολή του, και αυτός ο σοφός είναι βέβαια ο Αριστοτέλης.

Ποιοι είναι αυτοί οι εναπομείναντες που έχουν ακόμη το «ρωμαίϊκο φιλότιμο»; Να μιλήσω από την ομήγυρη των προσωπικών φίλων;

  • Η αυτοαποκαλούμενη αυτομεμπτικά «βυζαντινόπληκτη» αδ. Μ. που μας αποκαλεί πάντοτε αγαπητικά «χρυσούς»- εννοώ σκέτα, δίχως προσωπικές αντωνυμίες. 🙂
  • Ο Α. με τις εμβριθείς παρατηρήσεις του σχετικά με το Μουσείο της Ακρόπολης και γιατί έπρεπε να εστιάσουμε στην Αφροδίτη της Μήλου του Λούβρου αντί στα όχι ιδιαίτερα λεπταίσθητα «Ελγίνεια μάρμαρα», και που κάνει συχνές μνείες (για καθημερινά ζητήματα!) στον καλό φιλόσοφο και «αφοριστή» Λα Ροσφουκώ και τον Σοπενχάουερ, καθώς και τον Ντοστογιέφσκι, με (φιλοσοφικά) ριζοσπαστική διάθεση.
  • Η Χ., που ήλθε στο Πανεπιστήμιο για εξετάσεις κρατώντας το «1984» του Τζωρτζ Όργουελ, που με ρώτησε για λογοτεχνικές κ.α. προτάσεις μου και που έχει ήδη διαβάση τον Ηλίθιο του Ντοστογιέφσκι και που απόρησε με ειλικρινή «διάκριση» όταν την ενημέρωσα, ότι δεν ήθελα να διαβάσω το («κλασσικό») «Τάδε έφη Ζαρατούστρα» του Φρίντριχ Νίτσε……..!
  • Ο Κ. που διάβασε «επισταμένα» το βιβλίο «Μυστική Τουρκία» αξιόλογου τουρκολόγου-δημοσιογράφου που του χάρισα, και που μου ζήτησε να συζητήσουμε -σε διάστημα «ανάπαυσης»!- για τις απόψεις μου σχετικά με την Οθωμανική Τουρκία και τον οσμανικό πολιτισμό και τα αγαρηνά «ήθεα ομότροπα»……

Ιδού, λοιπόν, που «όμως υπάρχουν ακόμα/ λίγοι άνθρωποι/ που δεν είναι κόλαση/ η ζωή τους»

Και βέβαια ο ειρημένος πνευματικός αυτός καϋμός εδώ δεν είναι άλλος παρά το να σταθής αυτό το μέγιστο, ανυπέρβλητο μάλλον, και ηγνοημένο σήμερα από όλους εμάς τους παρακμίες πράγμα που αποκαλούμε «αδελφός εν Χριστώ» ή φίλος εν είδει Μ. Βασίλειου και Γρηγορίου Ναζιανζηνού και να κάνης ό,τι πρέπει, ώστε εν πλήρει ελευθερία να μην πέσουν οι «αγαπητοί και επιπόθητοι» στα μέτωπα που τους έχει ανοίξη το εκτραχηλισμένο σήμερα Σύστημα και οι πνευματικές αυτές και «μεταξύ ουρανού και γης αρχές και εξουσίες»…

Μέγας ο καϋμός, μέγα και το Χρέος, αλήθεια… «Και τις δύναται χωρείν»….;