Posts Tagged ‘σχετικός προορισμός’

Αμβρόσιος και απόλυτος προορισμός

27 Ιουλίου, 2018

Ορισμένοι φίλοι έχουν τη γνώμη ότι τα ρήματα του Αμβροσίου είναι κάτι που δεν θα έπρεπε να μας απασχολήσει ιδιαίτερα.
Προσωπικά νομίζω αντιθέτως ότι ο σεβ. Αμβρόσιος εκφράζει μια θεολογική τάση που ήταν κυρίαρχη μέχρι πρότινος.

Τότε επικαλούνταν κάθε τρεις και δύο τον Αυγουστίνο, την (ατομική) ηθική, και ήταν περίπου αδογματική (κάτι σαν τη «Χριστιανική Κίνηση Αγάπης»), εδώ δε και καιρό έγινε (και καλά) «υπεράγαν ορθόδοξη».

Το πρόβλημα προκύπτει κατά την ταπεινή μου άποψη ως εξής: εάν υπάρχει ο απόλυτος προορισμός (praedestinatio), τότε κάθε ενέργεια, κάθε γεγονός πρέπει να εξηγηθεί ως μέρος του σχεδιασμού του Θεού για τον άνθρωπο. Όμως στην ορθόδοξη θεολογία δεν πιστεύουμε σε τέτοιες απόψεις, που έχουν καταδικαστεί μαζί με την Ειμαρμένη και το «γραφτό» από τον 4ο αιώνα.

Αντιθέτως, ο Θεός, που δείχνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, οπως λέει και ο άγιος Φώτιος, ειδικά για την ανθρώπινη ζωή (εκτός της σωτηρίας) και προνοεί και οικονομεί για αυτήν, δεν καθορίζει τα πάντα σαν ένας συμπαντικός τύραννος, αλλά δρα ελεύθερα και συνεργαζόμενος με την ανθρώπινη ελευθερία μέσα στην ιστορία, προφανώς ανταγωνιζόμενος άλλες δυνάμεις. Αυτό ο Ιωάννης ο Δαμασκηνός το είχε πει «θεαρχική αδυναμία», όπως έλεγε ο π. Αθανάσιος Γιέφτιτς.

Νομίζω ότι η μεγαλύτερη «δοκιμασία» στην οποία μπήκε σύγχρονο έθνος (ως προς την Εκκλησία του) βάσει πολλών πνευματικών ανθρώπων και αγίων ήταν η Τσαρική «Αγία Ρωσία». Πόσο άκυρη λοιπόν είναι η άποψη ότι η (υποθετική) αθεΐα ενός πρωθυπουργού μπορεί να συνεπιφέρει την οργή του Θεού και θανατηφόρες πυρκαγιές…

(more…)

Ξανασκεπτόμενοι τη φράση «ο Θεός επιτρέπει» αναφορικά προς το κακό

21 Σεπτεμβρίου, 2016

godcontrolΕίναι γνωστή η ομιλία του Μεγάλου Βασιλείου «ότι ουκ έστιν αίτιος των κακών ο Θεός». Οι Πατέρες της Εκκλησίας δεν απέδιδαν στον Θεό το κακό ούτε τα αποτελέσματα των φυσικών νόμων -οι οποίοι συνιστούν αντικείμενο λατρείας για τμήμα των Ρωμαιοκαθολικών. Επίσης, δεν συνέχεαν το θείο θέλημα με την Ειμαρμένη, την μοιρολατρία και την παθητικότητα. Ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός είχε μιλήσει χαρακτηριστικά περί της «θεαρχικής αδυναμίας», ενώ ως ορθόδοξοι πιστεύουμε όχι στον απόλυτο προορισμό(praedestinatio) του Αυγουστίνου, αλλά στον «σχετικό προορισμό». (Αυτές οι Ρωμαιοκαθολικές απόψεις άλλωστε ανάγκασαν τον Άνσελμο, τον Θωμά Ακινάτη και άλλους δυτικούς «αγίους» να αποδεχθούν ως θεία, θεάρεστη τάξη κάθε στάδιο της ιστορίας, όπως τον φεουδαλισμό.) Ο Θεός δεν προδικάζει, αλλά προγνωρίζει πώς θα χρησιμοποιήσουμε την ελευθερία μας. Τέλος, η θεία οικονομία και η θεία πρόνοια δεν συνεπάγονται την ύπαρξη ενός Θεού τυραννικού που καταλύει μονομερώς την ανθρώπινη ελευθερία, πρωτοβουλία και προσωπικότητα –αυτός είναι ακριβώς ο διάβολος– αλλά ενός Θεού που παρεμβαίνει με άπειρη, θα λέγαμε, διακριτικότητα και στο μέτρο που Του επιτρέπει ο άνθρωπος, ώστε να του παράσχει τη Χάρη και να τον βοηθήσει σε όλες τις δυσκολίες και τα αδιέξοδά του…
Σε αυτό αναφέρεται και το παρακάτω κείμενο που, αν και προέρχεται από κάποιον που δεν είναι ομολογιακά ορθόδοξος, προσεγγίζει πολύ περισσότερο από ορισμένους κατ’όνομα «ορθοδόξους» τις αλήθειες αυτές.

(more…)