Posts Tagged ‘Σαρακοστή’

Η αρχή της Σαρακοστής… το τέλος, επιτέλους, της ιδεολογίας του «φουκαραδισμού»…;

8 Μαρτίου, 2011

Σκιές, στενή οδός...

Φουκαραδισμός είναι μία έννοια που ανήκει στον αείμνηστο Ν. Ψαρουδάκη, που έλεγε ότι καταλαμβάνει ένα ποσοστό εκεί που θα έπρεπε να είναι ο Χριστός, ο ‘Χριστιανισμός’, όπως μας έγραφε τότε και έκτοτε… Τωρα, υποτίθεται ότι επειδή, τυπικά, το «στάδιον των αρετών ηνέωκται», δηλαδή το στάδιο για τις αρετές έχει ανοιχτεί, με την μεγάλη μας Σαρακοστή, πρέπει να αντιπαλαίψουμε τις κακίες. Γιατί, όπως έλεγε ο όσιος Ηλίας ο Έκδικος στην Φιλοκαλία «Νεκροί θα γίνουν όλοι όσοι ζουν. Νεκροί όμως για την αμαρτία θα γίνουν όσοι την μίσησαν με όλη την ψυχή τους.» Ποιος, όμως, πείτε μου, θα μισήσει αυτήν την κακία, που είναι τόσο πλατιά διαδομένη, που είναι τόσο του συρμού και της μοδός και μας κάνει την ζωή εδώ πάνω ήδη Άδη….;

(more…)

Μετ-αναστατικά πρώιμα: ημιβαρεία θεολογία…(Μέρος Β’)

24 Απριλίου, 2009

5)Σε ένθετο περιοδικό της εφ. «Ελευθεροτυπία» υπήρχε ένα κείμενο που δημοσιεύθηκε το Μέγα Σάββατο και που αναφερόταν στις «θρησκείες και διατροφικά ταμπού»(sic) και τιτλοφορείτο «Νήστευε και μη ερεύνα» κατά την μάλλον μηδέποτε υπάρξασα ούτε σε γράμμα μήτε σε πνεύμα ρήση «Πίστευε και μη ερεύνα». Εκεί, η συντάκτις διατροφοανθρωπολόγος και ακαδημαϊκός προέβη σε ορισμένους αθεολόγητους (και ανελλήνιστους) χαρακτηρισμούς περί της νηστείας της Ορθόδοξης, την οποία, επί πλέον, προσπάθησε να συμψηφίση με τις των «θρησκειών». Βεβαίως, εμάς ουδόλως μας αφορά το εν λόγω πρόσωπο ούτε η κατάρτισή του, απλώς να διασαφηνίσουμε ορισμένα θέματα.

Στην Ορθοδοξία δεν έχουμε απαγορεύσεις. Απαγορεύσεις ηθικού, ηθικίστικου τύπου ή νομικού/δικανικού και νομικίστικου τύπου. Έχουμε υπέρβαση της ηθικής σε ένα ήθος το οποίο εμπνέεται από τον Παράκλητο που «όπου θέλει πνει» και που είναι εκπορευόμενος υπό του Πατρός, όπως θεολόγησε ο Γρηγόριος ο Θεολόγος/Ναζιανζηνός εμπειρικά, δίχως να μπορή να επεκταθή πιο «καταλεπτώς» για αυτόν τον λόγο(εν Θεώ εμπειρία/Αποκάλυψη και όριά της). Έτσι, η νηστεία μπορεί να φτάση να είναι «ξηροφαγία άπαξ της ημέρας» ή μπορεί να είναι και μηδαμινή σε ανθρώπους που έχουν ασθενική «κράση», ασθενούν σωματικώς κτο. διότι σκοπός είναι η μεταποίηση των παθών και η κατάκτηση της ηθικής ελευθερίας. Ο πασίγνωστος γέροντας Παΐσιος Αγιορείτης, π.χ.,  που έτρωγε κάθε ημέρα λίγα παξιμάδια εφ’όλης της Σαρακοστής -προκαλώντας σοκ στους παντοειδείς υλιστές, όπως τον Φόυερμπαχ, μέντορα των πρώιμων Μαρξ και Ένγκελς, που θεωρεί, ότι είμαστε ό,τι τρώμε και, ότι η πολιτισμική αναβάθμιση προέρχεται από την διατροφική αναβάθμιση– συνέστηνε σε ανθρώπους με αυτά τα χαρακτηριστικά να τρώνε «κανονικά» ή όπως αυτός, δηλαδή ο «Γέροντάς»- Πνευματικός τους, τους υπεδείκνυε.

Αυτό σημαίνει, ότι η νηστεία έχει μία τελείως άλλη λειτουργία, δεν είναι υποχρεωτική, και εντάσσεται στο πλαίσιο της μεταρσίωσης, της κάθαρσης που οδηγεί προς τα πάνω και που συνεχίζεται με τον Φωτισμό, την θεωρία ή θέα του Ακτίστου Φωτός και με την Θέωση, κατά την στερεότυπη Θεολογία του Ησυχαστή Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά. Ο δε Χριστός, ως γνωστόν, την ενέτασσε στο πλαίσιο της δυνατότητας εκβολής κάποιων γενών δαιμόνων από τους ανθρώπους (τούτο δε το γένος ουκ εκπορεύεται, εί μη εν προσευχή καί νηστεία,  Ματθαίος 17, 21). Ο ίδιος νήστεψε καθολικά, προ της αντιμετώπισης των πειρασμών του ίδιου του εκπεπτωκότα αρχάγγελου. Ο δε σύγχρονός μας Άγιος Νεκτάριος εν Αιγίνη νήστευε καθολικά περίπου, όταν επρόκειτο να πάη σε μέρος όπου θα τον επαινούσαν και θα δοκίμαζε τους εκ του πονηρού «λογισμούς της υπερηφάνειας», κάτι που μας διδάσκει να νηστεύουμε, όταν έχουμε έντονα πειρασμικά φαινόμενα και δυσχέρειες. Πειρασμικά καλούσε δε ο εκ των μέγιστων startzi και θεοσόφων ανθρώπων της εποχής μας, ο Πορφύριος ο Καυσοκαλυβίτης, τα όσα λένε οι διάφοροι αποκαλούμενοι «ψυχολόγοι», «ψυχίατροι» κτλ. «ψυχολογικά» (προβλήματα κτλ.).

Νομίζω, ότι είναι σαφές, λοιπόν, ότι δεν έχουμε απαγορεύσεις, αλλά έχουμε θεραπευτική μέθοδο του εξ ελευθερίας «πνευματικού ιατρείου» που συνιστά η Εκκλησία, που ποικίλλει αντιστοίχως του προσερχόμενου.

Είναι υπερβολή να ζητούμε να κατέχη κάποιος όλα αυτά σήμερα; Ναι. Θα έπρεπε να τα γνωρίζη ως στοιχειώδεις γνώσεις που αντιστοιχούν στο θεολογικοφιλοσοφικό νόημα της ζωής; Ναι. Ας μείνουμε, όμως, στην επιείκεια.

Όποιος όμως πιεί από το νερό, το οποίο εγώ θα δώσω σ΄ αυτόν, δεν θα διψάσει ξανά ποτέ εις τον αιώνα

Όποιος όμως πιεί από το νερό, το οποίο εγώ θα δώσω σ΄ αυτόν, δεν θα διψάσει ξανά ποτέ εις τον αιώνα..........

6)Ας εξετάσουμε και το εξής ζήτημα. Είναι άραγε η ανθρώπινη πίστη στον αληθινό Θεό, και όχι στις εθελοθρησκείες(εδώ μπορούμε να εντάξουμε και τον λεγόμενο «θρησκευτικό αθεϊσμό», όπως είναι κατά κάποιους αυτός του Sartre, Heidegger κ.α.) και τα ανθρωπόφκιαχτα είδωλα, κάποιο  ορμέμφυτο και αποκούμπι που καταφεύγει ο αδύναμος άνθρωπος; Είμαι σίγουρος, ότι όσοι διαβάζετε αυτές τις γραμμές έχετε ακούση από διάφορους πεφυσιωμένους που…. αυτολογίζονται ως σοφοί, συχνότατα, ωσάν προπαγανδιστικό moto, αυτήν την ιδέα.

Οπωσδήποτε, αναθυμάται κανείς τον Πατερικό όρο «δούλος του Θεού» που αντιστοιχεί στον για τον «φόβο της τιμωρίας» υπακούουντα άνθρωπο στο θέλημά Του. Εκτός αυτού, υπάρχουν οι όροι «μισθωτός» και «υιος του Θεού». Ο Υιος που πράττει ελευθέρως και από αγάπη είναι ο τέλειος. Ο μισθωτός που θέλει να εισπράττη τα αγαθά, από τώρα και αιωνίως(π.χ. στοιχειώδη όπως πνευματικές ηδονές και πνευματικές, χαρισματικές ευαισθησίες, δάκρυα κάθαρσης και χάριτος, κλπ.) , είναι ανώτερος και δρα, για να αμειφθή και να λάβη. Αλλά και η τελευταία στην κλίμακα των «ανεκτών»(εξ υποκειμένου, όπως φαίνονται από την πλευρά του ανθρώπου) νοοτροπιών είναι αυτή η του έμφοβου δούλου, που πράττει, για να μην καταδικαστή, και πάλι εξ υποκειμένου.

Πάντως, βέβαιον είναι και έχει επισημανθή και από τον Πλάτωνα ακόμη, ότι υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που δεν επιθυμούν να πιστεύουν, ούτε να πιστεύουν στην άλλη ζωή, διότι πολύ απλά …δεν τους «συμφέρει». Η συνείδησή τους τους ελέγχει, τουλάχιστον για τα μεγαλύτερα από τα εγκλήματά τους κατά του ηθικού-φυσικού νόμου, και έτσι βλέπουν, και σωστά, το(αιώνιο) μέλλον τους …σε σκούρες χρώσεις και αποχρώσεις. Αυτοί πολλάκις, λοιπόν, επιθυμούν να σκέπτονται, ότι δεν θα υπάρξη επόμενη ζωή, όπου θα επικρατήση «δικαιοκρισία», δικαιοσύνη», και, για να θυμηθώ τον Πλάτωνα και πάλι, «αντίδοσις».

Γενικώς, θα λέγαμε, ότι όλοι όσοι πράττουν κατά τον άγραφο και καρδιακό, άκαμπτο ηθικοπνευματικό Νόμο «φαύλα», όπως και καταγόμενοι εις βάθος, το αναγνωρίζουν, δεν θα επιθυμούσαν ούτε Θεό ούτε «κρίση», δηλαδή εκδίκαση και αποκάλυψη ενεργειών…

Να αποσαφηνιστή, όμως, ότι πάρα πολλοί άνθρωποι στην σημερινή εποχή της γενικευμένης αποστασίας και απόστασης από τις ξεδιψαστικές πηγές των υδάτων που είναι «πιστοί» έχουν μία νοοτροπία πάρα πολύ κοσμικότροπη. Δηλαδή, γνωρίζουν τον Θεό όχι ως «το ύδωρ το αλλόμενον εις ζωήν αιώνιον«(βλ. διάλογος με Σαμαρείτιδα), τον «άρτον της ζωής», την άμπελο την αληθινή, το δέντρο του οποίου κατά φυσικό τρόπο συνιστούν κλαδί και που χωρίς Αυτό πεθαίνουν και μαραίνονται παντοειδώς, αλλά ως κάποιον που θα τους κάνη χάρες για τον εαυτο(-ύλη) τους, για τις καπιταλιστικές τους αδικίες και (εξ ορισμού) αμαρτίες, για τα παιδιά «τους», ίσως και για τον παππού που μένει μαζί.  Είναι σίγουρο δε, ότι και πολλοί που αποκαλούνται αθεόφοβοι, θεομάχοι κτο. με αυτά, έχουν επηρεαστή βαθύτατα από αυτούς τους τύπους, που είναι όντως θρησκευόμενοι και όχι Χριστιανοί. Όπως επήρρεια έχει υπάρξη και από την όλη οργανωσιακή και ευσεβιστική θεολογία με το έντονο ηθικιστικό πνεύμα, «τας ηθικοθρησκευτικάς αρχάς» και το «εθνικοθρησκευτικό φρόνημα»

Και, έτσι, με αυτό το κείμενο περατώνεται, ελπίζω αισίως και για όσους κάνουν την τιμή να μας διαβάζουν, το ευθύγραμμο τμήμα της σαρακοστιανής και πασχάλιας περιόδου……  🙂

«Τρωθείσα θείω έρωτι»: για την πρότερη πόρνη Αγ. Μαρία Αιγυπτία και τον θείο έρωτα…

8 Απριλίου, 2009

«Και νυν εκείνου εφίεμαι ακατασχέτω τω έρωτι».

Μία φράση που εντόνως με εντυπωσίασε κατά την έρευνα για ένα βιβλίο για την Αγία ή Οσία Μαρία την Αιγυπτία, πόρνη των χαμαιτυπείων της Αλεξανδρείας επί 17 «συναπτά» και ολόκληρα έτη.

Το λέει η Αγία Μαρία η Αιγυπτία στον Αββά Ζωσιμά, πριν να(ή αφ’ού) του δώση το (άγιο)«φίλημα της αγάπης» «τω στόματι», κατά το αγιοπνευματικό «έθος» της εποχής. (Και προ της μοναδικής της «Θείας Κοινωνίας» της ζωής της, στο οποίο βασικά αναφέρεται με την αρχική φράσι.)

Ο ακατάσχετος έρωτας της στρεφόταν βέβαια προς τον «νυμφίο». Και για Αυτόν άφησε τον βίο της λαγνείας και έφυγε στην αυχμηρή έρημο, όπου ζούσε κατάμονη από ανθρώπους και όμως, απ’την άλλη, τόσο κοντά στους ανθρώπους.

Οι άνθρωποι σήμερα, και ιδιαίτερα αυτής, της περασμένης γενεάς, γενικώς δεν κατανοούμε αυτές τις συμπεριφορές. Θα προτάξουμε συχνά κάποιες ανοησίες, ακριτομυθίες των δηλητηρίων που μας «ταγίζει» η εποχή και οι ισχυροί που «ίσμεν(=γνωρίζουμε), ότι κατακυριεύουσιν των εθνών». Οι ισχυροί που παράγουν ιδεολογία και την μαρκετάρουν με την βοήθεια του λεγόμενου social marketing.

Είναι οδυνηρό το πόσο είμαστε ανίδεοι και «ακάτεχοι». Πάντως, η Αγία, πριν να «κοινωνήση των αχράντων μυστηρίων» ομολογεί, με άλλα λόγια, ότι ο Χριστός την «έθελξε πόθω και ηλλοίωσεν τω θείω Του έρωτι». Δεν είναι αλήθεια ένα τεράστιο μυστήριο; Και δεν ακούγεται αρκετά παράταιρο την ώρα που οι ηθικισμοί της εποχής μας απαιτούν την υλοποίηση της ηδονιστικής φιλοσοφίας; Ποια ζωή, θα αποφανθούν αρκετοί ανοηταίνοντες φίλοι, μπορεί να είχε η Αγία; Τι γύρευε στην έρημο; Γιατί παραμέλησε τον εαυτό της τόσο που έμεινε πράγματι… «σκέλεθρο», όπως βλέπουμε και στις ποικίλες αγιογραφίες;

Σε όλα αυτά, η απάντησι είναι βέβαια ο «θείος έρωτας». Ο έρωτας αυτός που, όπως έλεγε και ο πασίγνωστος γέροντας Παΐσιος κ.α., γίνεται κατανοητός από αυτούς που γνώρισαν το υπαρξιακό βίωμα και συναίσθημα του διαφυλικού έρωτα…

Μαρία Αιγυπτία/Αββάς Ζωσιμάς

Μαρία Αιγυπτία/Αββάς Ζωσιμάς

«Τρωθείσα θείω έρωτι»;!…

Στην Ορθόδοξη Ανατολή έχουμε το «πλήρωμα της σοφίας». Ex Oriente Lux, κατά Dostoyevsky. Στα «περί ψυχής» να ξεκινήσουμε από τον Αριστοτέλη, να περάσουμε ίσως από τον Πυθαγόρα τον σοφό Σάμιο, και να φτάσουμε στους μέγιστους ψυχολόγους, γνώστες της ψυχής σε «άμετρα βύθη», όπως αναγνωρίζεται και από συγχρόνους (όχι τόσο) «μεγάλους», δηλ. Ιωάννη Σιναΐτη/της Κλίμακος, Μάξιμο Ομολογητή, ως τον Α. Παπαδιαμάντη, διασήμως της «Φόνισσας». Βάσει αυτών των ασάλευτων θεμελίων, θα έπρεπε να κρίνουμε και διάφορους αυτοαποκαλούμενους δυτικούς ψυχολόγους κτλ., όπως τους του αστικού «κινήματος ψυχικής υγείας», αρχής γενομένης από τον ηδονιστή εκκοσμικευμένο εβραίο αστό Φρόυντ, και όντως διακρινόμενους ψυχογράφους, όπως τον λογοτέχνη Φραντς Κάφκα...

Αλλά και η Δύση δεν έχει μείνη τόσο απόλυτα πίσω στις αναζητήσεις. Παράδειγμα είναι οι Καρμηλίτες. (Ο Soren Kierkegaard, ο μέγιστος Δανός φιλόσοφος και πατήρ του υπαρξισμού, είχε γράψη ένα από τα βιβλία του με το ψευδώνυμο ενός Καρμηλίτη, του Jean de la Croix ή επί το ελληνικώτερον Ιωάννη του Σταυρού, όπως είχε γράψη άλλα με αυτό του Ιωάννη της Κλίμακος ή του Ιωάννη της Σιώπης.) Ο π. Deseille μας αναφέρει ένα ωραίο παράδειγμα από την (εμπειρική) θεολογία μίας έγκλειστης φλαμανδής που συνδεόταν με αυτό το τάγμα στο περιεκτικό και καινοτόμο εγχωρίως βιβλίο του περί «Ανατολικής και δυτικής Χριστιανοσύνης».

Ιωάννης του Σταυρού, μυστικός της Δύσης

Ιωάννης του Σταυρού, μυστικός της Δύσης

Εκεί μας μιλεί με νήψη και, ας πούμε, σύννοια, συγκέντρωση στο γνωστικό όργανο της καρδίας, για το «γλυκύτατο» της ανάμνησης του ονόματος του Χριστού και της Θεοτόκου, για το πώς αυτή η ανάμνηση, «πληγώνει απαλά την καρδιά με αγάπη» και δημιουργεί μία «τρυφερή αφοσίωση» και το πώς είναι κάτι αγιοπνευματικά εμπνευσμένο.

Τερέζα της Άβιλα, άλλη μία εκ των μυστικών της Δύσης

Τερέζα της Άβιλα, άλλη μία εκ των μυστικών της Δύσης


Οι αναφορές είναι πραγματικά πάρα πολλές. Ο Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης παρομοιάζει τον θείο έρωτα με τον έρωτα μίας κοπέλας, βοσκοπούλας λ.χ., με κάποιον νεαρό, που κάθε βράδυ κάνει μία τεράστια, επώδυνη και επικίνδυνη, διαδρομή μόνο για να τον δη, ο πασίγνωστος χαρισματούχος γέροντας Παΐσιος Αγιορείτης με τον έρωτα κάποιου γνωστού του με κάποια γυφτοπούλα που από την ερωτική του «εκστατικότητα» δεν μπορεί να «κοιμηθεί και υπνώσει» τις νύχτες και ψιθυρίζει εμπόνως το όνομά της(!).

Ο γέροντας Εφραίμ ο Κατουνακιώτης, υπήρξε ποιητής τέτοιων «ερωτικων ύμνων» προς τον τριαδικό Θεό, όπως θα έλεγε και ο Καυσοκαλυβίτης.

Γέροντας Εφραίμ ο Κατουνακιώτης(1912- 1990)

Γέροντας Εφραίμ ο Κατουνακιώτης(1912- 1990)

Από μία ακρόασή τους μίας ανάγνωσης που είχε ο ίδιος κάνη κάποτε και είχα ακούση ηχογραφημένη, νομίζω, ότι ο καθένας αντιλαμβάνεται αυτό το πάναγνο ερωτικό πάθος που τον συγκλονίζει ως τα «μυχιαίτατα» υπαρξιακά κατάβαθα με μία ένταση και ένα βάθος παντελώς άγνωστο στον Κόσμο μας, που μιλάει περί έρωτα πάρα πολύ βέβαια, μιλάει, όμως, ανυποψίαστος και εν αγνοία, και υπό ποικίλες κάκιστες επιδράσεις, όπως τις ψευδοιατρικές/ψευδοεπιστημονικές φροϋδικές κτλ., από την επίδραση του δυτικού πολιτισμού και του lifestyle κ.τ.τ.

Το «στάδιον των αρετών»

Η σωτηρία από το πολύμορφο κακό, από το (όντως) «έγκλημα», και άλλα Δεινά, δεν βρίσκεται παρά, θεμελιωδώς, εδώ, λοιπόν. Και μία μακρόχρονη και ανθρωπιστική, κατά τον Άγ. Ν. Βελιμίροβιτς, Χριστιανική Επανάσταση που θα «πραγματώση τα ιδανικά μέσα στην Ιστορία» δεν μπορεί παρά να στηριχθή εδώ, σε αυτό το μεταποιημένο πάθος της έμπονης αγάπης, όταν αυτή πραγματώνεται στην οριζόντια διάστασή της, την εκ των δύο της σταυρικής αυτής αγάπης. Εδώ βρίσκεται και μία εκ των δύο πηγών του («γαλλικού») σοσιαλισμού του νεαρού πετρασεφσκικού Ντοστογιέφσκι (που είχε αγαπήση τον φτωχό ρωσσικό λαό στο πρόσωπο κάποιου απλού χωρικού) και μία από τις βασικές «πηγές του ρωσικού κομμουνισμού», κατά τον Μπερντιάγεφ, του «ευκολόπιστου και προδομένου» ρωσικού λαού και αγροτιάς.

Τα συμπεράσματα ειλικρινά δεν θέλω να τα καταγράψω εγώ… 🙂

Υ.Γ Γράφτηκε επί τη μνήμη της Αγίας «Μητέρας» μας της Ε’ Κυριακής των Νηστειών, ήτοι 5 Απριλίου.