Posts Tagged ‘Κρούγκμαν’

Σιβυλλική συμφωνία

28 Φεβρουαρίου, 2015

EurogroupTsipras Πυκνός ο χρόνος των τελευταίων δύο εβδομάδων, καθώς είχαμε συνολικά τρία Eurogroup, με αποκορύφωμα αυτό της προηγούμενης Παρασκευής, όπου τελικά ελήφθη απόφαση και εκδόθηκε κοινό ανακοινωθέν για συμφωνία-γέφυρα(προς τελείως άλλο πρόγραμμα). Ο λαός των μεγάλων πόλεων της Χώρας, αλλά και λαός σε ευρωπαϊκές πόλεις συμμετείχε σε εκδηλώσεις συμπαράστασης στην «ασύμμετρη» και ιδιαίτερα λεπτή και δύσκολη διαπραγματευτική προσπάθεια της ελληνικής κυβέρνησης.
Είναι χαρακτηριστική η πολύ μεγάλη απόκλιση των απόψεων που δόθηκαν από διάφορα μέρη για την συμφωνία της Παρασκευής 20/02: η «Χριστιανική Κοινωνική Ένωση» του κρατιδίου της Βαυαρίας(που συνεργάζεται με το κόμμα των Μέρκελ/Σόιμπλε)  την αποκάλεσε βάσει των σχετικών ρεπορτάζ «give-away», δηλαδή «δώρο» προς την ελληνική πλευρά. Η «Αριστερά»(Die Linke), δηλαδή το αριστερό κόμμα της Γερμανίας έδωσε τόνο θριάμβου στην συμφωνία του Eurogroup αποκαλώντας την «νίκη του Δαυίδ-Ελλάδας εναντίον του Γολιάθ-Γερμανίας». Το ισπανικό αριστερό κόμμα των Podemos που προηγείται κατά πολύ(7-8%) στις δημοσκοπήσεις έναντι του κεντροδεξιού κόμματος του Ραχόι (που εφαρμόζει ακόμη ένα καταστροφικό και πολύ παρεμφερές πρόγραμμα με το «Μνημόνιο») ονόμασε, δια του αρχηγού του Πάμπλο Ιγκλέσιας, την συμφωνία «λογική», προσθέτοντας με νόημα: «επιτέλους μια κυβέρνηση του Νότου διαπραγματεύεται, αντί να υπακούει»!
(more…)

Κρούγκμαν versus «Καθημερινή» για την Ευρώπη/Ευρώ

18 Ιουλίου, 2011

Δεν γίναμε ακόμη "σοβαροί Ευρωπαίοι"

Ίσως τελικά να είναι γραφτό μας να έχουμε τέτοιους ευυπόληπτους γραφείς σε αυτόν τον τόπο· ένας εξ αυτών λέει και, για να θυμηθώ το πώς το είχε πει -ηλιθίως ή με κάποια κακεντρέχεια- η Σιμόν ντε Μπουβουάρ (στο «η σκέψη της Δεξιάς σήμερα» ήταν) για ένα ρητό του Σατωμπριάν, επιπλέον δείχνει να το πιστεύει, να το λέει σοβαρά :

Ίσως τελικά να είναι γραφτό μας να χρεοκοπήσουμε. Υπάρχουν στιγμές που διαισθάνεται κανείς πως η άτυπη συμμαχία των δυνάμεων που μας ωθούν σε αυτή την κατεύθυνση είναι πολύ ισχυρή και δεν παλεύεται. Αρχικώς επρόκειτο για μια ετερόκλητη συμμαχία που περιελάμβανε: αντιευρωπαϊκά στοιχεία από την Αριστερά έως τα πολύ αντιδραστικά στοιχεία της Εκκλησίας, το βαθύ συνδικαλιστικό κράτος που δίνει μάχη για τη διατήρηση ενός μη βιώσιμου στάτους κβο, πολιτικούς που δεν θέλουν να είναι πολιτικοί χωρίς χρήμα ή δουλειές για να μοιράσουν, μέσα ενημέρωσης τα οποία λαϊκίζουν φρικτά επειδή κάποιος που λαϊκίζει περισσότερο τους κέρδισε τρία βράδια σε τηλεθέαση, χρεοκοπημένους επιχειρηματίες που θέλουν είτε να κρύψουν τη δική τους χρεοκοπία μέσα στο γενικό κακό είτε να μας αγοράσουν φτηνά με όσα (κλεμμένα) έβγαλαν έξω, 50άρηδες συνταξιούχους ΔΕΚΟ ή 60άρες άγαμες κόρες που παίρνουν σύνταξη ενάντια σε κάθε λογική.

Αυτοί αρχικώς. Τώρα, όμως, προσετέθησαν κατά τον σοφό γράφοντα και άλλοι, που παραταύτα οφείλονται στα «τραγικά λάθη της κυβέρνησης» :

α) οι άνεργοι

β)μια μεσαία τάξη που έχει δουλέψει σκληρά και έχει ματώσει για να βάλει τα παιδιά στα ιδιωτικά

Με όλα αυτά, όμως, τι συμβαίνει; Οι ξένοι ανησυχούν τόσο πολύ που έχουν πάρει πασατέμπο και οσονούπω θα φτάσουν στα όριά τους!!! Οι βρετανικές και οι γαλλικές τράπεζες δεν θα έχουν ούτε τον 300πλάσιο μισθό του μέσου να δώσουν στα ανώτατα διοικητικά στελέχη τους. Εμείς δε οι χαζοανατολίτες κινδυνεύουμε το φθινόπωρο να μας πετάξουν έξω από την Ευρώπη, που άλλωστε εκεί ωθούσαν έκπαλαι και τα πιο αντιευρωπαϊκά- αντιδραστικά στοιχεία της Εκκλησίας και η αντιευρωπαϊκή Αριστερά, κόντρα άλλωστε και στις προοδευτικές προτάσεις του γνωστού διανοητή Ν. Δήμου, καθώς και του αρνούμενου -λόγω της αχαριστίας μας- να αναλάβει την σωτηρία της χώρας αφού δεν προχωρούμε σε καθολικές αποκρατικοποιήσεις Αλ. Παπαδόπουλου· όλα αυτά σαν μην έφθανε η απώλεια του κου Σημίτη: αυτή είναι η Ελλάδα, όπως μας είπε και Εκείνος, αγαπητοί μου, και μην το αρνείσθε.

(more…)

Επί ποδός όλο το Ρωμαΐικο!

12 Μαΐου, 2010

Τα πράγματα περιπλέκονται στο (κατά Πατροκοσμά) ψευτορωμαΐικο. Ήδη αιτηθήκαμε την πρώτη δόση βοήθειας από τον τριμερή μηχανισμό στήριξης, με, βεβαίως, μεγάλη ποσοστιαία, συμμετοχή, του ΔΝΤ. Σύνοδος του Εκοφίν αποφάσισε, ότι θα υλοποιηθεί οπωσδήποτε μηχάνευμα στήριξης των οικονομιών που απειλούνται με πτώχευση με ποσό που ακόμη κυμαίνεται, είναι μη-αποφασισμένο(πάνω από μισό τρισ. ευρώων), αλλά που θα συμμετέχει πάλι το ΔΝΤ! Μετά το ναυάγιο (της νηός Ελλάδας) που συντελέστηκε με την υπερψήφιση του πακέτου στήριξης προ ημερών, είναι όντως αμφίβολο, αν δεν θα ωφελήσει μόνον την Πορτογαλία, της οποίας τα επιτόκια όντως έφθασαν εκεί που ήσαν τα ελλαδικά προ μερικών εβδομάδων, την Ισπανία κτο. (Αυτή είναι η άποψη του Κρούγκμαν και ο δικός μου λογισμός.)

(more…)

Στο μέλλον; – Δοκίμιο του Αθανασίου Δ. Καραμπούζη*

7 Μαΐου, 2009

ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ?

Ποιος ο ρόλος της πολιτικής στην έξοδο από την κρίση; Ποιες δύο αντίπαλες αντιλήψεις για τον ρόλο του καπιταλισμού εδράζονται στις πολιτικές μάχες που διεξάγονται;

Και ποια θα είναι η μελλοντική φούσκα, που θα στηρίξει την ανάπτυξη των επόμενων γενιών;

Τέτοιας φύσεως ερωτήματα φιλοδοξεί ν’ απαντήσει το παρόν άρθρο, το οποίο έχει μάλλον σκωπτικό και θυμοσοφικό, παρά αμιγώς επιστημονικό χαρακτήρα. Με αναφορές σε οικονομολόγους που προέβλεψαν την κρίση, όμως, καθώς η παιχνιδιάρικη διάθεση δεν αναιρεί τη σοβαρότητα των θεμάτων…

Φουτουριστική πυραμίδα στην Αστάνα, πρωτεύουσα του Καζαχστάν.

Φουτουριστική πυραμίδα στην Αστάνα, πρωτεύουσα του Καζαχστάν.

ΔΙΑΣΩΣΗ Ή ΡΥΘΜΙΣΗ;

Μεγάλοι οικονομολόγοι, όπως ο νομπελίστας του 2008 Πωλ Κρούγκμαν, ήταν που έκαναν την αρχή στον χώρο των ιδεολογικών μαχών εν μέσω κρίσης. Η σύνοδος του G20 στο Λονδίνο, αρχές του 2009, τις επικύρωσε.

Στα πλαίσια, πάντα, του καπιταλιστικού συστήματος οι ευρωπαϊστές ηγέτες της κεντρικής Ευρώπης (Γερμανία, Γαλλία κυρίως…) υποστήριξαν θέσεις λιγότερο «κεϋνσιανές», αντίθετες από τις οικονομικές πολιτικές που επιτάσσει μια τέτοια κάμψη, υπερασπιζόμενοι ένα μοντέλο ασύδοτης ελευθερίας, που έχει το ίδιο καμφθεί από τις εξελίξεις. Στον αντίποδα οι αγγλοσάξονες ως διασώστες – ήρωες της παγκόσμιας οικονομικής δραστηριότητας, δαπανούν τεράστια ποσά για το σκοπό τους και επισημαίνουν ότι αποτελεί μονόδρομο η χορήγηση κρατικής ρευστότητας σε τράπεζες και λοιπές νευραλγικές επιχειρήσεις για την περιβόητη «έξοδο» από την κρίση. Μέχρι εδώ όλα καλά λοιπόν.

Φυσικά και όχι.

Η «σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού» είναι η εξής: το όχι των ευρωπαίων φιλελεύθερων πολιτικών συνοδεύεται από το αίτημα για άμεση ρύθμιση του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος και συναφή θέματα, όπως κατάργηση των φορολογικών παραδείσων παγκόσμια εποπτεία των αγορών κλπ. Θέλετε από πολιτική ιδιοτέλεια, θέλετε από απλή αναγωγή στα εθνικά τους συμφέροντα, οι ευρωπαίοι πολιτικοί (γενικεύοντας λίγο αυθαίρετα…) είναι πιο κοντά σε μια ευκταία λύση.

Γιατί;

Απλούστατα γιατί για να καρποφορήσει η κρατική ενίσχυση πρέπει πρώτα ρητά να διασφαλιστεί ότι η ροή του χρήματος θα έχει τελικό αποδέκτη τους καταναλωτές καθιστώντας ενεργή την τωρινή «αδρανή» ζήτηση. Το ζητούμενο εδώ δεν είναι απλώς να μην περιπέσει το χρήμα σε αδράνεια, ενισχύοντας τους ισολογισμούς των τραπεζών (πρόβλημα που αντιμετώπισε και ο Ρούζβελτ παλιότερα), αλλά να κυκλοφορήσει στην αγορά. Δεν είναι ότι πρέπει να τιμωρηθούν απλώς τα χρυσά στελέχη των τραπεζών που τιτλοποιούσαν και πωλούσαν, χωρίς έλεγχο από τις αρμόδιες αρχές, στις παράλληλες αγορές πλειοδοτικών οργανισμών, αγορές που πήραν σάρκα και οστά με την χρηματοπιστωτική καινοτομία των CDO (παραπέμπω σε σχετική βιβλιογραφία για περαιτέρω λεπτομέρειες). Το πρόβλημα εστιάζεται στην ρύθμιση, δηλαδή στην αποτροπή, μέσω ελέγχου, παρόμοιων καταστάσεων. Μόνο τότε διασφαλίζεται η σωστή ροή του χρήματος.

Αλλά πώς διασφαλίζεται η αμεροληψία του ελέγχου των αγορών;

Στο σημείο αυτό πρέπει να κάνω μια μικρή αναφορά στην σχέση της οικονομία με την πολιτική. Από καταβολής της, η οικονομική σκέψη (Άνταμ Σμιθ, Ρικάρντο κλπ) ενείχε έντονη πολιτική χροιά. Χαρακτηριστικό της εποχής, μέχρι και τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο είναι ο ακαδημαϊκός όρος «πολιτική οικονομία». Από το 1969 και έπειτα θεσπίστηκε ο θεσμός του Νόμπελ Οικονομικών που σηματοδότησε, και τυπικά πλέον, την ανεξαρτητοποίηση της οικονομικής δραστηριότητας από την πολιτική της διάσταση, από τον κοινοβουλευτικό (δημοκρατικό) έλεγχο. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα την αδυναμία χάραξης μακροοικονομικής πολιτικής με αυστηρό γνώμονα το δημόσιο συμφέρον και, φυσικά, κατάργηση, στην πράξη, της εποπτείας των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, αφού δεν διασφαλίζεται το «αδιάφθορον» των εποπτικών αρχών μέσω της κρίσης των πολιτών (πάντα δια του κοινοβουλίου). Είναι λοιπόν αυτή η ασυδοσία πολλών μεγάλων επιχειρήσεων, που καταστρατηγούν τους κανόνες του ανταγωνισμού, συστήνοντας ατιμωρητί καρτέλ και άλλες ολιγοπωλιακές αγοραίες φόρμες, που μας οδήγησε στην παρούσα κάμψη. Τα πράγματα όμως μπαίνουν σε άλλη διάσταση όταν η εποπτεία δεν λειτουργεί στον χρηματοδότη της οικονομικής δραστηριότητας, το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Έτσι φτάσαμε να μιλάμε ακόμη και για ενδεχόμενη ύφεση.

Τι πρέπει να γίνει;

Δεν αρκεί φυσικά η τιμωρία, ούτε η διοχέτευση ρευστότητας χωρίς τα παράλληλα εχέγγυα ρύθμισης. Αυτό που χρειάζεται είναι πρωτίστως, όσο τετριμμένο κι αν ακούγεται, πολιτική βούληση. Η παρούσες κυβερνήσεις που ασπάστηκαν την ακραία νεοφιλελεύθερη ιδεολογία (ασχέτως αν δηλώνουν σοσιαλιστές ή δεξιόφρονες), σίγουρα δεν την διαθέτουν. Το εκλογικό σώμα μένει να αποδείξει τα υγιή του αντανακλαστικά και να αναδείξει νέες δυνάμεις, ικανές για ένα νέο consensus μεταξύ των κοινωνικών φατριών, ένα νέο New Deal, που αυτή τη φορά θα διασφαλίζει την πολιτική του επιβίωση απέναντι στην πρόσκαιρη οικονομική ευφορία των καιρών στο μέλλον (όπως συνέβη με το προηγούμενο τη δεκαετία του 50’, με τη συναίνεση του αμερικανικού λαού, εξαιτίας της αισθητής, μα πρόσκαιρης, ανάπτυξης.). Αυτό επιτυγχάνεται με δύσκολα μετατρέψιμους συνταγματικούς νόμους (έχω άγνοια της νομικής ορολογίας) που θα διέπουν τη λειτουργία των εποπτικών αγορών ανά κράτος και θα λογοδοτούν στους πολίτες, ενώ θα συντονίζονται σ’ ένα παγκόσμιο όργανο. Σίγουρα δεν περιμένουμε τον πολιτικό μεσσία να έρθει να μας γλιτώσει, εξ ολοκλήρου μόνος του, από τη οικονομική μας κόλαση. Αυτό που χρειάζεται είναι ένα εναρκτήριο λάκτισμα, μια πρώτη θετική πρωτοβουλία στις βάσεις αυτές. Να τεθούν ξανά τα θεμέλια για υγιή ανάπτυξη, όχι σαν αυτοσκοπός, αλλά προς όφελος του ανθρώπου.

Ο νομπελίστας οικονομολόγος Πωλ Κρούγκμαν

Ο νομπελίστας οικονομολόγος Πωλ Κρούγκμαν

ΠΕΡΙΜΕΝΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΒΑΡΒΑΡΟΥΣ…

«Και τώρα τι θα γένουμε χωρίς βαρβάρους; Οι άνθρωποι αυτοί ήσαν μια κάποια λύσις.» Κ.Π.Καβάφης

Οι μελέτες για την κρίση πληθαίνουν συνεχώς. Η παλιά ιδεολογία παλεύει για την επιβίωσή της. Νέοι οικονομολόγοι, λάτρεις της κριτικής, έρχονται στο προσκήνιο αμφισβητώντας τις καθεστηκυίες νεοφιλελεύθερες απόψεις.

Ανάμεσά τους μια φωνή εκ Γαλλίας, όχι τόσο νέα όσο επιτάσσει το ράλι των ιδεών επί ημερών μας, αλλά σταθερά από τα μέσα του 70’ να προειδοποιεί και να προκαλεί ειρωνικά, πολλές φορές σχόλια, εκ μέρους των ηττημένων πλέον ιδεολόγων της δεξιάς θεώρησης των πραγμάτων.

Είναι η σχολή της κανονικοποίησης. Οι εκπρόσωποί της προσπαθούν, αλιεύοντας στοιχεία από τις περιόδους κρίσεων κατά μήκος της ιστορική γραμμής του καπιταλισμού να αποδείξουν το πεπρωμένο των αδιάλειπτων κρίσεων και κρούσεων που τον διέπουν. Ένα πεπρωμένο που μοιάζει βγαλμένο από τις σελίδες του Μαρξ και επισημοποιεί τον οικονομικό κύκλο στην μισητή διάσταση της ύφεσης.

Στις μέρες μας επαληθεύονται. Η ύφεση ήρθε εκεί που όλα τα μακρομεγέθη ήταν στο ζενίθ τους (αν εξαιρούσαμε ίσως την ανεργία σε ορισμένες περιπτώσεις). Ήρθε εκεί που δεν την περίμενε κανείς. Φωνές προειδοποιητικές, όπως των Γάλλων, που προανέφερα, και ελαχίστων αμερικανών (Κρούγκμαν) ακούγονταν αστείες μπροστά στην υπερανάπτυξη των καιρών των «παχιών αγελάδων». Και όλοι αυτοί οι κύριοι, επισημαίνουν το αυτονόητο που είχε ξεχαστεί: καπιταλισμός και κρίσεις είναι φαινόμενα ιστορικά συνυφασμένα.

Ύστερα από κάθε κρίση το παρόν σύστημα «πιάνεται» από ένα τομέα της οικονομίας για να αναπτυχθεί υπέρμετρα και πάλι να καταλήξει σε νέα κρίση. Κι ο τομέας αυτός θα ονομάζεται φούσκα υπερεπενδύσεων. Συνέβη μετά το μεγάλο Κραχ του 1929 και ονομάστηκε Β Παγκόσμιος Πόλεμος. Συνέβη και σε πολλές άλλες περιπτώσεις, ενώ ονομάστηκε το 2000 φούσκα της τεχνολογίας και για να ξεπεραστεί μπήκαμε σε μια νέα φούσκα, τη σημερινή, των ακινήτων. Είναι λοιπόν μονόδρομος η έξοδος από την νέα κρίση. Όλοι ψάχνουν έναν τομέα, σχετικά καινό και με προσδοκίες υπερκερδών. Ηλίου φαεινότερο ότι μιλώ για την μόδα της οικονομικής μας εποχής: τις πράσινες επενδύσεις. Επενδύσεις που είναι ικανές να συντηρήσουν μια ανάπτυξη δεκαετιών. Είναι εξάλλου ήδη γνωστές οι προθέσεις της νέας αμερικανικής ηγεσίας για περαιτέρω διευκόλυνση των επενδύσεων στις ανανεώσιμες ενέργειες, με κυριότερες δράσεις την φορολογική και νομική διευκόλυνση. Και φυσικά κατά πόδας και η ο υπόλοιπος κόσμος, αν και τείνω να πιστεύω ότι την πρωτοκαθεδρία στον τομέα διατηρούσε και διατηρεί η βόρεια Ευρώπη, συν την ισπανική εξαίρεση. Παρ’ όλα αυτά, για φούσκα πρόκειται.

Προσωπικά είμαι υπέρμαχος ενός καπιταλισμού, που, έστω κι από επενδυτική ιδιοτέλεια, μπορεί να συνδράμει θετικά στον δύσμοιρο πλανήτη μας. Αλλά οφείλουμε να διαβάζουμε του ιστορικούς νόμους του καθεστηκώτος συστήματος και να προβλέπουμε τα λάθη του. Ο Καβάφης στο ποίημα του « Περιμένοντας τους βαρβάρους» μιλάει για μια νέα κατάσταση πραγμάτων τη οποία εναγωνίως προσμένουν τα νοήμονα όντα για να λυτρωθούν από την ανία τους. Ανία νομοθετική, οικονομική, κοινωνική, υπαρξιακή. Στη ύστερη ρωμαϊκή εποχή, μια εποχή παρακμιακή, κατά κοινή ομολογία. Στον σύγχρονο καπιταλισμό, οι νέοι επενδυτικοί τομείς, οι φούσκες του μέλλοντος, ως άλλοι βάρβαροι, αποκτούν πιστούς οπαδούς, που ταχέως αυξάνονται και επαληθεύουν τον ποιητή.

Μήπως πρόκειται για ακόμη μία εποχή παρακμής και ανοησίας στην ανώμαλη ιστορική γραμμή του ανθρώπινου γένους;

Ρώμη:Κολοσσαίο

Ρώμη:Κολοσσαίο

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Αλιεττά, Μισέλ (2009): Η Οικονομική Κρίση. Μετάφραση: Παπαγιαννίδης, Δ., Α. Αθήνα: Εκδόσεις Πόλις.

Κρούγκμαν, Π. (2009): Η κρίση του 2008 και η επιστροφή των οικονομικών της ύφεσης. Μετάφραση: Αλαβάνου Α. Αθήνα: Εκδόσεις Καστανιώτη.

Σόρος, Τζ. (2008): Η οικονομική κρίση του 2008 και η σημασία της. Μετάφραση: Φιλιππάτος, Α. Αθήνα: Εκδοτικός Οργανισμός Λιβάνη.

Σημ. φιλαλήθους/philalethe00: Το άρθρο δημοσιεύεται κατ’αίτησιν του φίλου Αθανάσιου. Βεβαίως δεν συμμερίζεται ο γράφων το σύνολο των απόψεων του αγαπητού λίαν φίλου. Είναι μέρος από ένα όλον δοκιμιογραφικής προσπάθειας που θα ολοκληρωθή με άλλες δύο δημοσιεύσεις, που «επίκεινται».

*ο δοκιμιογράφος είναι φοιτητής του Πανεπιστημίου Μακεδονίας.