Posts Tagged ‘Καπιταλισμός’

Το χριστιανικό κοινωνικό-πολιτικό πρότυπο

7 Ιανουαρίου, 2015

Έχει η Εκκλησία κοινωνικό πρότυπο;  Έχει πολιτικό ιδεώδες; Έχει δηλαδή ιδεώδες διαρρύθμισης των κοινωνικών πραγμάτων; Σε αυτό το ζήτημα μας δίνει μια απάντηση ο άγ. Νικόλαος Αχρίδος παρακάτω, σύμφωνη άλλωστε με τις γνώμες των μεγαλύτερων Αγίων της Εκκλησίας διαχρονικά.

Αν αναρωτιέστε σχετικά, όχι, δεν πρόκειται ποτέ οι συντηρητικοί (και συνεπώς μη-παραδοσιακοί) που έχουν κάνει «ρεσάλτο» σε σημαίνουσες θέσεις και αξιώματα εκκλησιαστικά και βάθρα σύγχρονων «πνευματικών καθοδηγητών» να παρουσιάσουν κάτι τέτοιο σαν το παρακάτω ή άλλα εφάμιλλα.
Κάποτε (πριν αρχίσουν να εμφανίζονται ως ακραιφνείς παραδοσιακοί ορθόδοξοι) ένας τέτοιος απίθανος τύπος -αλεπούδες τους έλεγε ο Χριστός στην εποχή Του- είχε χαρακτηρίσει την σχετική παρουσίαση της διδασκαλίας των Πατέρων της Εκκλησίας … «μαρξιστικό κήρυγμα».

Για αυτό λοιπόν κάτι τέτοιο το θεωρώ σαν αντιπληροφόρηση (πραγματικής) ορθόδοξης διδασκαλίας σε εποχές μείζονος νόθευσης. Ας ελπίσουμε να πληθύνουν και στο ορθόδοξο διαδίκτυο…

(more…)

Σχετικά με την νέα «συντηρητική επανάσταση»

20 Δεκεμβρίου, 2014

conservative revolution2Πάνε κάποια χρόνια που ετοίμαζα για κάποιο έντυπο ένα μικρό κείμενο που είχε σκοπό να αναφερθεί στην «νέα συντηρητική επανάσταση» και τα «υφάδια» της, δηλαδή τα στοιχεία της.
Θεώρησα καλό να πάρω ένα τμήμα αυτού του κειμένου και, κατόπιν προσαρμογής και διορθώσεων, να σας το δημοσιεύσω εδώ αυτές τις μέρες. Γιατί μου συνέβη αυτό;
Επειδή (προφανώς) επίκεινται εκλογές και θα ακούμε πλέον συνεχώς και με μεγαλύτερη ακόμη ένταση τα φερέφωνα της ανοησίας να μιλάνε για «ακραίες δυνάμεις» (προερχόμενες από κυρίως «Αριστερά» και «Λαϊκή Δεξιά»), επιφυλάσσοντας για τους ευνοουμένους τους το βραβείο και τον στέφανον της σύνεσης, της σωφροσύνης και του μέτρου, αυτό δηλαδή που παλαιότερα θα λεγόταν Κέντρο ή, πιο μετά, «μεσαίος χώρος». Επειδή όλα αυτά πάρα πολύ απέχουν από το να είναι πραγματικά, νομίζω πως οι παρακάτω παρατηρήσεις μπορούν να ωθήσουν σε αυτήν την συνειδητοποίηση. (Ξέρω φυσικά ότι ενδιαφέρεστε κι εσείς που διάβαζετε το μπλογκ για τέτοια κείμενα.)

(more…)

Νέο έτος σε μία κοινωνία ακοινώνητη

20 Ιανουαρίου, 2012

Τώρα τελευταία κυκλοφορήθηκε μία νέα ταινία στους κινηματογράφους που αφορά και διαζωγραφίζει την ζωή της Μάργκαρετ Θάτσερ, της γνωστής ως Σιδηράς Κυρίας, αρνητικά λόγω του ανελέητου χαρακτήρα της απέναντι στους εργάτες και τα συνδικάτα τους, αλλά και λόγω του πολέμου που έκανε στα νησάκια Φώκλαντ. Έλεγε, λοιπόν, αυτή η κυρία που πίστευε στις ακραιφνείς φιλελεύθερες ιδέες και που ήταν υπέρ της ελεύθερης από κάθε νομική δέσμευση επιχειρηματικότητας: «Δεν υπάρχει κοινωνία, παρά μόνο άτομα και οικογένειες». Η Θάτσερ έφυγε από την εξουσία, γύρω στα μέσα της δεκαετίας του 90, αλλά ο Τόνυ Μπλερ, ο ίδιος προερχόμενος όχι μόνο από το Νέο Εργατικό Κόμμα, αλλά -αλί και τρισαλί- και από το …»Χριστιανικό Σοσιαλιστικό Κίνημα»(CSM) της Μ. Βρεττανίας(!), υποστήριξε ότι διατηρούσε την κληρονομιά της. Ένα έως δύο έτη αργότερα γράφτηκαν και εκδόθηκαν κάποια κείμενα που ξαναδιάβαζα τελευταία, με τίτλο «Ορθοδοξία ή βαρβαρότητα», του αρχιμ. Δοσίθεου Καστόρη, με προλόγισμα του τότε Θηβών και Λεβαδείας Ιερώνυμου. Ένα από αυτά τα κείμενα τιτλοφορείται «σκέψεις πάνω στην νέα χρονιά» και το βρήκα πραγματικά εύστοχο και συγκλονιστικά πραγματικό, μέσα στα πράγματα, μια γνήσια εκκλησιαστική φωνή, που αντιστέκεται, που δεν συσχηματίστηκε:

«Η κοινωνία μας είναι μια κατ’ευφημισμόν κοινωνία. Θα ήταν προτιμότερο αν την χαρακτηρίζαμε αγέλη ή ένα σύνολο ακοινώνητων ατόμων. Είναι μια ζούγκλα αγρίων θηρίων, όπου ισχύει ο νόμος της δύναμης και της βίας. Ο σκληρός και ανελέητος ανταγωνισμός είναι ο μόνος κανόνας της κοινωνικής ζωής, που τείνει να θεσμοθετηθεί. Ο άνθρωπος για τον άνθρωπο είναι ο αδυσώπητος ανταγωνιστής, το αρπακτικό θηρίο, ο λύκος της λατινικής ρήσης. Μια τέτοια κοινωνία αφήνει περιθώρια μόνο για τους ισχυρότερους, ενώ οι άλλοι κινδυνεύουν να αφανισθούν μέσα σ’ ένα κλίμα παγερής αδιαφορίας, σύμφωνα με το ανελέητο δόγμα: Ζήσε κι άσε τους άλλους να πεθάνουν.»[]

Η δικαιοσύνη έγινε ουτοπία και άπιαστο όνειρο, γιατί λησμονήσαμε Εκείνον,  που μέσα από τον προφητικό λόγο βροντοφώναξε «Δικαιοσύνη μάθετε οι ενοικούντες επί της γης«.»

(more…)

«Τα πάθη που συνδέονται με την σάρκα …είναι πηγή αμαρτιών που αποτελούν εγκλήματα εναντίον ενός άλλου προσώπου»…

11 Απριλίου, 2011

«Τα σαρκικά πάθη», λοιπόν, κατά τον στάρετς Σέργιο είναι «ιδιαιτέρως σοβαρά, γιατί είναι πηγή αμαρτιών που αποτελούν «εγκλήματα εναντίον ενός άλλου προσώπου», και ταυτοχρόνως «εγκλήματα κατά του ίδιου του εαυτού μας, του ίδιου του προσώπου μας»…

Και αυτά τα θυμάμαι με αφορμή εκείνη την 29χρονη -τόσο δεν ήταν;- κοπέλα που τα πέταξε έχοντάς τα ασκήσει για τόσα χρόνια σαν το τυφλοκούταβο, τα «αποσκοράκισε» -τά’στειλε στον κόρακα-, για να ασκητέψει στις πιο αγριωπές ερήμους… την Αγία Μαρία την Αιγυπτία…

(more…)

Ο Εγωκεντρισμός, η ιερότητα της φιλίας

6 Δεκεμβρίου, 2010

Ναι, έρχονται κάποιες στιγμές που βλέπεις καθαρά, στιγμές διαυγούς σύλληψης του πόσο βαθύτατα σαπισμένη είναι αυτή η κοινωνία που έχουμε(-νε) φτιάξει. Ειδικότερα, ότι ισχύει για τους σημερινούς ανθρώπους, που βιώνουν ως τα κατάβαθα του είναι τους «έγνοιες μικρές και λύπες» και το «ψυχικό κενό της εκκοσμικευμένης κοινωνίας», όπως το έλεγε αυτός ο υπέροχος άνθρωπος, ο ακαδημαϊκός Κρίστοφερ Λας. Έτσι και προ μερικών ημερών συνέβη σε εμένα, όταν μία καλή φίλη (και, πρωτίστως, αδελφή) μου μου έγραφε, ευγενικότατα, επειδή ανησυχούσα να μάθω τι συνέβη με μια τόσο σημαντική υπόθεση(πνευματική), «Σε ευχαριστώ που νοιάζεσαι». Αυτή η ευχαριστία πραγματικά με «σκότωσε»… διότι πριν από μερικές δεκαετίες, οι άνθρωποι σε αυτόν τον τόπο ζούσαν με ξεκλείδωτες πόρτες και έμπαιναν ο ένας στο σπίτι του άλλου σαν να ήσαν πράγματι -και όχι μόνο ψιλώ ρήματι, δηλαδή στα (χριστιανικά) λόγια- «όλα κοινά»- δεν υπήρχε καν συνείδηση ιδιοκτησίας(πλην των εκδυτικισμένων αστών), του καταραμένου και φαντασιακού για τους Πατέρες ρήματος «το εμόν και το σον«… Αλλά και εγώ άλλωστε δεν κάνω τα ίδια; Σε κάποιον ψιλικατζή που ρωτούσε με ενδιαφέρον μία κοπέλα με νεογνό παιδί, τον ρώτησα, ηλιθίως, «κόρη σας είναι;»… Ο λόγος, λοιπόν, περί εγωκεντρισμού, εγωκεντρισμού σε μια κοινωνία που είναι πρωτόγνωρα ομογενοποιημένη και κομφορμιστική και που στέκεται τόσο πολύ λιγότερο κριτικά απέναντι σε ό,τι ονομάζουμε «κυρίαρχη ιδεολογία», όπως τα έχει ήδη τονίσει σωστά ο Ζακ Ελλύλ, αυτό το φαινόμενο σκεύους εκλογής, πριν 40 τόσα χρόνια…

(more…)

Η «ιερή επανάσταση»(του Gebre Menfes Kidus)

16 Οκτωβρίου, 2010
Καθώς η ανθρωπότητα διασχίζει το κατώφλι μίας νέας χιλιετίας, βρίσκουμε ακόμη ενα διάδρομο πολέμου, πείνας, βαναυσότητας, και αδικίας. Η ανθρώπινη ιστορία μας έφερε την Μεταρρύθμιση, την Εποχή του Διαφωτισμού, τα ιδεώδη του Ρομαντισμού, και τις Βιομηχανικές και τεχνολογικές επαναστάσεις· αλλά στο ότι οι άνθρωποι υποφέρουν δεν έχει ακόμη μπει απόληξη. Ο εικοστός αιώνας έδειξε ότι ούτε ο Κομμουνισμός ούτε ο Καπιταλισμός μπορούσαν να γιατρέψουν τις αρρώστιες της ανθρώπινης κοινωνίας, και ακόμη, αντί να εξαλείψουν την απανθρωπιά του ανθρώπου στον πόνο, μόνο την επαύξησαν. Τα μηχανήματα που έχουμε παράξει, οι εκτάσεις που έχουμε διασχίσει, και οι ψυχαγωγήσεις που έχουμε κυνηγήσει μας έχουν αφήσει βαλτωμένους σε περισσότερη μιζέρια και απελπισία. Και οι ανθρώπινες εφευρέσεις και η οξυδέρκεια μας έχουν φέρει μήτε μεταξύ μας πλησιέστερα μήτε πλησιέστερα στον Θεό.

Οι πεπλανημένες απόπειρες του ανθρώπου να αναδομήσει την κοινωνία σύμφωνα με κακές συλλήψεις από θνητές φιλοσοφίες και ιδεολογίες πάντα οδηγούν στην καταστροφή. Αλλά η κενότητα του ανθρώπινου πνεύματος είναι αείποτε σε δουλειά, ζητώντας να επανακαθορίσει τον κόσμο σύμφωνα με τα δικά του αλαζονικά σχέδια. Αυτή είναι η φαρμακερή επιδίωξη των πολιτικών. Και ποιος μπορεί έλλογα να αρνηθεί ότι το καθαρό αποτέλεσμα των ανθρώπινων πολιτικών έχει πάντα υπάρξει η βία, η διαίρεση και η ασυμφωνία; Αυτοί που επιχειρούν να επαναστατικοποιήσουν την κοινωνία χωρίς πρώτα να έχουν αναζητήσει μια επανάσταση της δικής τους πνευματικής κατάστασης είναι οι ανόητοι που θυματοποιούν τις μάζες δια της μωρίας τους.

(more…)

Γιατί η Αριστερά δεν έχει μέλλον- Μετάφραση κειμένου του Christopher Lasch(Μέρος 5o)

5 Οκτωβρίου, 2010

Ως προϊόντα μιας φιλελεύθερης κουλτούρας, το βρίσκουμε δύσκολο να κατανοήσουμε την σημαντικότητα που άλλες πολιτικές παραδόσεις θέτουν πάνω στην αυθόρμητη συνεργασία και την αξία των υποσχέσεων. Για τους Έλληνες, η δυνατότητα να κάνει κάποιος υποσχέσεις ήταν σχεδόν ο ορισμός του πολιτικού ζώου. Ο φεουδαλισμός έκειτο πάνω σε μία διαφορετική αλλά εξ ίσου ισχυρή σύλληψη της σπουδαιότητας δεσμευτικών όρκων. Η μοντέρνα σύλληψη, από την άλλη -που είναι βαθύτατα απολιτική- είναι ότι η δυνατότητα για ορθολογική επιλογή, ορθολογικό υπολογισμό της χρησιμότητας [σ.ph.: με την «χυδαία ωφελιμιστική» ή ηδονιστική έννοια, πρβλ. χρησιμοθηρία] και του προσωπικού πλεονεκτήματος, είναι αυτό που ορίζει τον πολίτη ή τον συμφωνημένο ενήλικο [σ.ph.: νομική ορολογία], όπως λέμε. Η μοντέρνα σύλληψη  δίνει ελάχιστη στήριξη στις δεσμευτικές υποσχέσεις που υπολανθάνουν στην οικογένεια, ειδικά όταν προσθέσουμε στην ιδεολογία των ατομικών δικαιωμάτων την ευρέως αποδεκτή πίστη στην οικουμενική [σ.ph.: καθολική, που αφορά όλους ανεξαιρέτως] υποχρέωση να είναι κανείς ευτυχής. [σ.ph.: είναι ακριβώς αυτό που αποκαλεί ο Ζακ Ελλύλ «ιδεολογία της ευτυχίας»] Η φιλελεύθερη ιδεολογία όχι μόνο δίνει ελάχιστη στήριξη στην οικογένεια, δεν μπορεί ούτε να βγάλει νόημα από την οικογένεια, μία θέσμιση που παρουσιάζεται ανορθολογική κατά την έννοια ότι τα μέλη της θεωρητικώς δεν σκέφτονται τα δικά τους συμφέροντα και τα δικαιώματα που σχεδιάστηκαν για να τα προστατεύουν, και στην περαιτέρω έννοια  ότι υπόσχονται να διατηρήσουν ο ένας τον άλλο δια μέσου μίας ζωής. Τι τρέλλα!

(more…)

Η κρίση, ο εφημέριος Τιμ Τζόουνς και η Πατερική «αρχή της δικαιοσύνης»

25 Ιανουαρίου, 2010

H απαράδεκτη κοινωνικοοικομική κατάσταση ώθησε τον εφημέριο στο Γιορκ της Αγγλίας Τιμ Τζόουνς να πη προσφάτως, ότι το καλύτερο που έχουν να κάνουν τα πτωχά στρώματα σε μια τέτοια κατάσταση είναι οι μικροκλοπές αγαθών(«shoplifting») στο μέτρο που χρειάζονται(=»μέτρον της χρείας») από μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους. Βεβαίως, η είδηση προξένησε …πολιτισμικόν σοκ σε ορισμένους γραφιάδες εγχώριους, λ.χ. εκκλησιομάχους σε δια βίου σύγχυση, γενικώς έτεκε σχόλια πολυποίκιλα. Επίσης, προκάλεσε την κριτική των κρατουσών τοπικών αρχών εκεί. Όμως, αυτή η πράξη και προτροπή έχει ένα πολύ μεγάλο ιστορικό, σε αμφότερα Αγία Γραφή και Ιερή Παράδοση.  Ιδιαίτερα, στην Παλαιά Διαθήκη, στην διήγηση της ελευθέρωσης και αποχώρησης του καταδυναστευόμενου Ισραήλ από την Αίγυπτο, βλέπουμε τον Θεό να επιτάσση την «απαλλοτρίωση των απαλλοτριωτών» Αιγυπτίων(βλ.»Εξοδος») με την βίαιη πρόσκτηση κάποιων πολύτιμων σκευών και ιματισμού. Οι τοτινοί αιρετικοί γνωστικιστές Μαρκιωνίτες(ήτοι απορρίπτοντες την Π.Δ.) αντιδρούσαν λέγοντας, ότι αυτά είναι πράγματα «ανήθικα», άρα δεν μπορεί να τα επιτάσση ο Θεός. Από την άλλη, Πατέρες όπως ο Άγιος Ειρηναίος Λουγδούνου-Λυώνος σε γνωστό του αντιαιρετικό έργο(«Κατά αιρέσεων») ανατρέπει, δια μακρών, αυτήν την πλάνη, όπως και άλλες, αναπτύσσοντας σχετική κοινωνική θεολογία και κάνοντας λόγο ουσιαστικά για αυτό που ονομάζουμε «αρχή της δικαιοσύνης». Αυτή η αρχή σχετίζεται πάρα πολύ με την «αρχή της εργασίας» που νοσφίσθηκαν και οι μαρξιστές αργότερα από τον Χριστιανισμό(βεβαίως, ο «πρώτος Γερμανός κομμουνιστής», όπως το λέει και ο Φρ. Ένγκελς, υπήρξε ο σπουδαίος Βίλχελμ Βάιτλινγκ, που προέτασσε δια γραπτών και δράσης ένα, δια επανάστασης, χριστιανικό κομμουνισμό της αγάπης με την οργάνωση «Λίγκα των Δικαίων»).

Ο συνετός εφημέριος Tim Jones

Αυτή η αρχή σημαίνει, ότι η εργασία (και μόνο η εργασία) παράγει την αξία. Αυτή και μόνον η αρχή ανατρέπει όλο τον καπιταλισμό, όπως, άλλωστε, και την φεουδαρχία. Η «αρχή της δικαιοσύνης» σχετίζεται με τον τρόπο πρόσκτησης των αγαθών, της ιδιοκτησίας, και έχει να κάνη με τα απαράγραπτα δικαιώματα στα αγαθά και στην αξία τους του εργαζόμενου για αυτά(σε αντίθεση με των κεφαλαιούχων ή των γαιοκτημόνων-φεουδαρχών). Την «αρχή της δικαιοσύνης» την (ανα)γνώριζαν και άλλοι Πατέρες. Ο πασίγνωστος γέροντας Παΐσιος ο Αγιορείτης είχε μιλήση για το πώς δια της απαλλοτρίωσης του («δραπέτη» και «φονιά» -Χρυσόστομος) πλούτου από ληστές κ.λπ. επέρχεται η κοινωνική δικαιοσύνη, όταν αυτή δεν γίνεται με την θέληση του άρπαγα πλουσίου(=»ή με το χέρι ή με το μαχαίρι»). Ο Άγιος Ιωάννης ο Ελεήμων/Αλεξανδρείας είχε πη για ανάλογη περίπτωση απαλλοτρίωσης και μετάδοσης στους φτωχούς(«χιτώνων»), ότι «ουδόλως αν ημάρτομεν των δεόντων«(για την σύνολη παραπομπή στην P.G., βλ. Ι. Πέτρου, «Κοινωνική δικαιοσύνη», 1992). Ο Άγιος Σπυρίδωνας ως επίσκοπος είχε καταφέρη κάτι παρόμοιο δια προσευχής, γκρεμίζοντας με βροχή τις αποθήκες με το σιτάρι κάποιου πλουσίου άσπλαχνου, για να πάρουν οι πενόμενοι όσα χρειάζονταν σε περίοδο «κρίσης».

Αλλά είναι γεγονός, ότι και ο Μέγας Βασίλειος στην περίφημη ομιλία του «εν λιμώ και αυχμώ», δηλαδή «σε πείνα και ξηρασία», αναφέρεται και σε βασική ρίζα του γιατί έμεινε στέρφα η γη, ρίζα της «κρίσης»: διότι κάποιοι γεννούν με ανώμαλο τρόπο χρήματα, δια των τόκων, τους οποίους και ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς παρομοίαζε με αυγά εχιδνών που ανοίγουν και τρώνε όσους τα σωρεύουν. Απεναντίας, εμείς αμείψαμε τους (μεγαλο)τραπεζίτες, αντί για τους πτωχούς με δεκάδες(28) δισ. ευρώων.

Εν πάση περιπτώσει, αυτή είναι χρηστή μάθηση για όσους εμμένουν σε ένα «χριστιανισμό» αναρχο-πατσιφιστικό. Δυστυχώς, δυστυχέστατα, αδελφοί, η βία και αδικία των αρπάγων της σημερινής -αστικοκαπιταλιστικής- κοινωνίας παράγει βία, διότι οι φτωχοί υλικά, όπως έλεγε και ο Άγ. Ν. Βελιμίροβιτς, πιέζονται από την ανάγκη, και «επιτίθενται»(αμύνονται) στους πλουσίους, εν αντιθέσει με τους φτωχούς πνευματικά, που κατευθύνονται από φθόνο στις σχετικές τους επιθέσεις…

σ.φ.: Δημοσιεύεται παρηλλαγμένο στο τρέχον φύλλο της «Χριστιανικής», κυκλοφορίας 21-22/01/2010



Πέρα από το σοσιαλισμό και τον καπιταλισμό(του αδ. Ζείδωρου)

24 Οκτωβρίου, 2009

Πέρα από το σοσιαλισμό και τον καπιταλισμό

Του αδ. Ζείδωρου

Στην προεκλογική περίοδο που προηγήθηκε δεν υπήρξαν σοβαρές αμφισβητήσεις για τη συμμόρφωσή μας με τις οικονομικές επιταγές των υπερκρατικών κέντρων εξουσίας. Τα περισσότερα πολιτικά κόμματα φάνηκαν να διαφωνούν περισσότερο για το αν η οικονομική μας πολιτική θα εξαρτάται από τη μία ή την άλλη δύναμη, παρά για το αν θα πάψει να αποτελεί το παράσιτο της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας. Στηλιτεύοντας αυτή την κατάσταση ο Οικουμενικός Πατριάρχης σε ομιλία του προ ημερών σημείωσε: «Γίνεται λόγος για έναν πλανητικό καπιταλισμό, ο οποίος επιβάλλει τους ατέγκτους νόμους της αγοράς σε όλη την υφήλιο, για μία «τρομοκρατία της αγοράς». Η απόλυτη προτεραιότητα της οικονομίας και ο ανάλγητος ανταγωνισμός αποτελούν μία παγερή πραγματικότητα, η οποία δυναμιτίζει το κοινωνικό κράτος και προβάλλει το δίκαιο του οικονομικώς ισχυροτέρου ως μονόδρομο προς την ευημερία. Η παγκοσμιοποίηση απειλεί να συνθλίψει και να εξαφανίσει την ετερότητα των προσώπων μέσα στην απρόσωπη ανωνυμία του γιγαντισμού των οικονομικών εξελίξεων και μεγεθών».

Ως Χριστιανοί ίσως να μην μπορούμε να αλλάξουμε το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα που βασίζεται στην εκμετάλλευση και τον εγωισμό. Κι αυτό γιατί γνωρίζουμε πολύ καλά πως, κι αν χτυπήσουμε τον εγωισμό με επαναστατικό τρόπο στις οικονομικές του εκδηλώσεις, χωρίς να απαλλαγούμε από την εσωτερική του κακία, γρήγορα θα παρουσιασθεί ξανά ύπουλα μεταμφιεσμένος. Μήπως κάτι τέτοιο δε συνέβη και με τον υπαρκτό σοσιαλισμό, ο οποίος κατέληξε κρατικός καπιταλισμός; Μήπως ο υλισμός ως βάση του καπιταλισμού δεν είναι κυρίαρχος και στο σοσιαλισμό; Αυτή είναι η ψυχολογική πείρα, που έχει αποκτήσει ο Χριστιανισμός από τους είκοσι αιώνες ζωής του. Μα κι αν δεν μπορούμε να το κάνουμε αυτό, είναι, ωστόσο, στο χέρι μας να μεταβάλλουμε τον τρόπο που εμείς συμμετέχουμε στο σύστημα αυτό και πρωτίστως τον τρόπο που διαχειριζόμαστε το εισόδημα και την περιουσία μας.

Σύμφωνα με τις Παροιμίες, ο ευσεβής άνθρωπος παρακαλεί το Θεό: «πλοῦτον δὲ καὶ πενίαν μή μοι δῷς, σύνταξόν δέ μοι τὰ δέοντα καὶ τὰ αὐτάρκη» (κεφ. ΚΔ΄). Ο Ιερός Συγγραφέας ζητάει από το Θεό την αυτάρκεια, τα αγαθά εκείνα που είναι απαραίτητα για την επιβίωσή του και όχι άλλα. Στην Καινή Διαθήκη, το ιδεώδες σύστημα της ιδιοκτησίας αποκρυσταλλώνεται στην πρακτική των πρώτων χριστιανικών κοινοτήτων. «Πάντες δὲ οἱ πιστεύοντες ἦσαν ἐπὶ τὸ αὐτὸ καὶ εἶχον ἅπαντα κοινά» (Πραξ. β΄ 44). Η κοινοκτημοσύνη εν αγάπη εντάσσεται στο θαύμα της πρωτοχριστιανικής ζωής και διά της Αγίας Γραφής κηρύσσεται σ’ όλη την Οικουμένη. Με την εμφάνιση του κοινοβιακού μοναχισμού, η κοινοκτημοσύνη θα εφαρμοστεί για περισσότερα από 1700 χρόνια. Και ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος προβάλλοντας σαν πρότυπο ορθόδοξης ζωής το μοναστικό κοινόβιο έλεγε σ’ ένα λόγο του πώς θέλει, ονειρεύεται να φτιάξει τη χριστιανική κοινωνία: «Σ’ όσα λέγαμε μέχρι τώρα, ας τονίσουμε και τούτο: Και όλοι να πουλήσουν όλα τα υπάρχοντά τους, και να φέρουν εδώ τις εισπράξεις, μπροστά μας. Με τα λόγια το λέω. Μην ταραζόσαστε. Κανείς, ούτε πλούσιος, ούτε φτωχός… Έτσι και στα μοναστήρια τώρα ζουν, όπως άλλοτε οι πρώτοι πιστοί Χριστιανοί στα Ιεροσόλυμα… Αν όμως είχαμε την πείρα της κοινοβιακής ζωής, τότε θα ‘χατε κι εσείς όλο το θάρρος να την πραγματοποιήσετε. Και πόση χάρη έχει αυτός ο τρόπος ζωής… Αν προχωρούμε έτσι, σ’ αυτό τον τρόπο ζωής, πιστεύω στο Θεό, ότι κι αυτό θα γίνει. Μόνο να ‘χετε εμπιστοσύνη σ’ εμένα, και με την τάξη θα κατορθώσουμε να το πραγματοποιήσουμε. Κι αν δώσει ο Θεός ζωή, πιστεύω, πως γρήγορα θα σας οδηγήσω σ’ αυτό τον τρόπο ζωής, στην κοινοκτημοσύνη.» (Εις τας πράξεις, 11, 3)


Η πατερική γραμματεία έχει ασχοληθεί εκτενώς με το σύστημα της χριστιανικής κοινοκτημοσύνης ως το ιδανικό σύστημα ιδιοκτησίας. Συνοπτικά μπορούμε να παρατηρήσουμε:

Για τους Ορθόδοξους Χριστιανούς, η μοναστική κοινοβιακή ζωή είναι το πρότυπο της κοινωνικής και οικονομικής τους ζωής. Αντίστοιχα, η κοινοκτημοσύνη, όπως τη βρίσκουμε στα έργα του αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου, του Μεγάλου Βασιλείου και του αγίου Ιωάννη της Κλίμακος, είναι το ψηλότερο σκαλοπάτι της φυσικής κατάστασης του ανθρώπου στην κλίμακα της ιδιοκτησίας. Ανώτερη από αυτήν και πάνω από τις φυσικές δυνάμεις του ανθρώπου είναι μόνο η ακτημοσύνη.

Η κοινοκτημοσύνη εφαρμόζεται με επιτυχία σε μικρές κοινότητες, που τα μέλη τους συνδέονται με τη χριστιανική αγάπη, γιατί η ιδιοκτησία «του Κυρίου» είναι για όλους τους «δούλους» του. Είναι η συνέπεια της τέλειας αγάπης, γιατί ο άνθρωπος μαθαίνει να αγαπάει εξίσου όλους τους ανθρώπους, όπως ο Θεός. «Εκείνος που έχει τον πλησίον του σαν τον εαυτό του, δεν ανέχεται να έχει ο ίδιος τίποτα περισσότερο απ’ τον πλησίον του», παρατηρεί ο άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος. Με την χριστιανική κοινοκτημοσύνη καταργείται ή περιορίζεται η ατομική ιδιοκτησία και εξαλείφεται το ατομιστικού (ειδωλολατρικό-ρωμαϊκό-σύγχρονο ευρωπαϊκό) πνεύμα, που είναι και η αιτία γένεσης για τις ζήλειες, τις φιλονικίες, τους χωρισμούς, τις έχθρες και τους πολέμους. «Το σον και το εμόν εξώρισται», λέει ο Ιερός Χρυσόστομος. Με την κοινοκτημοσύνη επέρχεται η ουσιαστική ισότητα και ενότητα των ανθρώπων και στα υλικά αγαθά. Χωρίς αυτές, ολόκληρη η ουμανιστική φιλολογία περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων παραμένει κουτσή. Γι’ αυτό, και όποιος έχει ατομική ιδιοκτησία μέσα στο κοινόβιο θεωρείται προδότης σαν τον Ιούδα. Όπως λέει ο Μ. Βασίλειος, η «ιδιάζουσα κτήσις» είναι κλοπή.

Αιτία και βάση της κοινοκτημοσύνης αποτελεί η αγάπη, γι’ αυτό και μας χαρίζει την ευλογία του Θεού. Με αυτήν δημιουργείται η υποδειγματική ανθρώπινη κοινωνία, με αποτέλεσμα ακόμη και οι άπιστοι να γίνονται Χριστιανοί από το θαυμασμό τους για την αγαπητική οργάνωση των Χριστιανών, να ενώνεται όλος ο κόσμος κι έτσι να δοξάζεται ο Θεός στη γη. Η κοινοκτημοσύνη είναι ικανή «την οικουμένην επιστρέψαι άπασαν», όπως λέει ο Άγ. Ιω. Χρυσόστομος. Αντίστοιχα, η χριστιανική κοινοβιακή ζωή βοηθάει ηθικά και πνευματικά τον άνθρωπο, γιατί τον απαλλάσσει από τις πολλές φροντίδες για τα υλικά αγαθά κι έτσι τον βοηθάει χρονικά και ηθικά για ν’ ασχοληθεί με τα πνευματικά. Καταργεί την υπερηφάνεια του πλουσίου και δίνει αξιοπρεπή αλλά χωρίς εγωισμό ζωή στο φτωχό. Αναπτύσσει τη συνεργασία, την ενότητα και τη συναισθηματικότητα των ανθρώπων, την εμπιστοσύνη στο Θεό και στον κάθε αδελφό, και τελικά την αγάπη στον άνθρωπο και στο Θεό, κι έτσι ο άνθρωπος και σ’ αυτή τη γη ζει ευτυχισμένος.

Όλα αυτά ίσως ηχούν παράξενα στα αφτιά μας, γιατί είμαστε μια γενιά που μεγάλωσε μέσα στην αφθονία και την απόλαυση. Τα οικονομικά αδιέξοδα όμως και η πίεση που δέχονται σήμερα οι πανεπιστημιακοί πτυχιούχοι στην αγορά εργασίας αργά ή γρήγορα θα μας αναγκάσουν να τα σκεφτούμε. Ίσως είναι ο καιρός να γυρίσουμε στην απλή ζωή της κοινότητας. Τα οφέλη θα είναι τεράστια για την πνευματική μας ζωή, αλλά θα βοηθήσουν και στην απήχηση του χριστιανικού μηνύματος στη σύγχρονη κοινωνία. Γιατί ο Χριστιανισμός «είναι στην ουσία της αποστολής του προοδευτικός. Δεν έρχεται να μας πει ότι τα ανθρώπινα έχουν «ευ και καλώς», ίσα-ίσα ζητάει το νέο, που θα είναι συγχρόνως και καλύτερο. Τους «καινούς ουρανούς και την καινήν γην», εν οις δικαιοσύνη κατοικεί» (Αλέξανδρος Τσιριντάνης).

(Το κείμενο είναι βασισμένο στο βιβλίο «Το πρόβλημα του θεσμού της ιδιοκτησίας» του Ν. Θ. Μπουγάτσου των εκδόσεων «Κοράλι»)

σημ. φιλαλήθους/philalethe00: Το κείμενο παραχωρήθηκε εκθύμως από τον αδελφό σε… σύναξιν διαλεκτική, και η πρώτη δημοσίευσή του εγένετο ώδε.
Να σημειωθή, ότι το θεωρήσαμε αξιόλογο για τον λόγο, ότι:
-προβάλλει ένα πολύ διαφορετικό λόγο από το καλβινιστικό απολιτίκ.
-προβάλλει την αυτοοργάνωσή μας ως Εκκλησίας και την ανεξαρτησία μας από το Κράτος μέσα από μία επαναστατική αλλαγή των κοινωνικών σχέσεων σύμφωνα με τους Πατέρες.
Δεν συμφωνούμε, βέβαια, με τον «ιστορικό πεσσιμισμό», για να χρησιμοποιήσω μία αυτοαναφορική φράση του πρώιμου Μπερντιάεφ, που φαίνεται να διαπερνά εν τινί μέτρω το κείμενο, όπως δεν συμφωνεί και ο Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς κ.π.α. Παραταύτα, είναι ένα έξοχο παράδειγμα της καλής χριστιανοκοινωνικοπολιτικής ανησυχίας που αναζωογονείται σε ένα μέρος -ημών- της Ορθόδοξης Χριστιανικής νεολαίας.


Τι θα ψηφίσουμε;(Η Χριστιανική μας τοποθέτηση στο πολιτικό φάσμα.)

18 Σεπτεμβρίου, 2009

Όπως όλοι ξέρουμε, οι εκλογές, οπότε θα ασκήσουμε στο προαντιπροσωπευτικό μας πολιτικό «μας» σύστημα τα… πλέρια πολιτικά μας δικαιώματα,  επέρχονται. Αλλά ποια είναι η δική μας τοποθέτηση στον (κοινωνικό) πολιτικό άξονα; Είμαστε… δεξιοί, καπιταλιστές, μαρξιστές; Συντήρησις ή πρόοδος, όπως ρωτούσε και ο Αλ. Τσιριντάνης-Μελίτης παληότερα;

Jesus

Ας δούμε τι έγραψε περί τούτου ο παλαίμαχος γνωστός συγγραφέας, δοκιμιογράφος κτλ. Κώστας Σαρδελής, που δεν διεκρίνετο για την «πολιτική» του στράτευση:

«Θέλω, αγαπητοί μου, να σταθώ, ακόμα λίγο στο σημείο αυτό, για να πω, ότι η δική μας παράδοση δεν είναι ούτε καπιταλιστική, ούτε σοσιαλιστική, ούτε μαρξιστική. Είμαστε π ι ο  α ρ ι σ τ ε ρ ά   κ α ι  α π ό  τ ο ν  π ι ο  α ρ ι σ τ ε ρ ό. Γιατί η παράδοση η δική μας, η ελληνική, είναι κοινοβιακή-ασκητική, που προϋποθέτει ορθόδοξη πνευματικότητα  και το ήθος της καθ’ημάς Ανατολής. Αυτό είναι το δικό μας Πολίτευμα.»(Η προδομένη παράδοση, οι Γραικύλοι της σήμερον, σ. 36)

Υστερόγραφον: Οι εντονοποιήσεις και οι υπογραμμίσεις του φιλαλήθη/philalethe00. Τα αραιά γράμματα του συγγραφέως/εκδότη.
Υστερόγραφον2: Yπ’ όψει των οπαδών της «καθεστηκυΐας τάξης» «Χριστιανών».