Posts Tagged ‘Ελληνικότητα’

«Εξαγνισμός της πίστης»

11 Δεκεμβρίου, 2019

Ζούμε σε μια χώρα η οποία έχει μεγάλη ιστορία στην πίστη. Ως πρωτότοκος (και θετός, εφόσον ως τότε είχε ως επίσημη την παγανιστική θρησκεία) υιός στο Χριστιανισμό, έχει ζυμωθεί σε αυτόν πλήρως, σε βαθμό που είναι αδύνατο να διαχωρίσεις το ένα από το άλλο, όπως έχουν παρατηρήσει πολλοί. Σε βιβλίο του π. Αθανάσιου Γιέφτιτς, ο π. Ιουστίνος Πόποβιτς φέρεται να λέει:
Τα αδέλφια μας, τους Έλληνες, πάντοτε να τους αγαπάτε σαν τους δικούς σας πνευματικούς σας γονείς και αναδόχους και ως πνευματικούς διδασκάλους στην πίστη, στην ευσέβεια και στην εκκλησιαστικότητα.

Ο νεοφανής αυτός άγιος είχε γνωρίσει Έλληνες του 1920, που του είχαν κάνει πολύ θετική εντύπωση. Ταυτόχρονα, η ελληνική καταγωγή πολλών εκ των μεγάλων Πατέρων της Εκκλησίας είναι ένα γεγονός.

Ταυτόχρονα, η Ορθοδοξία, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, στη χώρα μας, είχε αποκτήσει μια «(αρχαιο)ελληνίζουσα μορφή», όπως θα έλεγε και ο Γιώργος Θεοτοκάς: είτε με τον αρχιτεκτονικό ρυθμό (βασιλικής κ.λπ.) είτε με τα καλλιτεχνήματα του Ορφέα που αντικαταστάθηκαν με αυτά του Ποιμένα Χριστού είτε με τα αρχαιοελληνικά νεκρικά δείπνα που αντικαταστάθηκαν από τη Θ. Κοινωνία πάνω στην Αγ. Τράπεζα κ.π.ά. Είναι αλήθεια βέβαια επίσης ότι οι μεγάλες αιρέσεις είχαν ελληνιστική προέλευση: αίρεση είναι λ.χ. όταν η φιλοσοφία του πλατωνισμού –που υποτιμά το σώμα και την ύλη- αναμιγνύεται με το χριστιανισμό, που τα τιμά.

Όμως, οι σημερινοί Έλληνες έχουν χάσει τη βιωματική επαφή με τη γνήσια παράδοση και έχουν μια χαλαρότερη, εθιμοτυπική σχέση με την πίστη. Καταφεύγουν σε αυτήν, όταν το χρειαστούν, αλλά γνωρίζουν ελάχιστα σε σχέση με αυτήν και η μυστική εν Χριστώ ζωή τους είναι περιορισμένη. Έτσι, ερχόμαστε στην κατάσταση που επιχειρεί να παρέμβει το νέο βιβλίο του θεολόγου-συγγραφέα Ανδρέα Αργυρόπουλου υπό τον τίτλο «Ο Θεός, οι Νέοι και άλλες Rockn Roll ιστορίες».

(more…)

Αξιόλογες εγχώριες εκδόσεις

27 Απριλίου, 2018

Ζώντας ήδη 8 χρόνια μέσα στη μεγάλη φυλακή της Επιτροπείας και την κοινωνικοοικονομική κατάρρευση που επέφεραν τα Μνημόνια, λογικό θα ήταν να περιμένουμε την αντίστοιχη παρακμή και της βιβλιοπαραγωγής. Παρ’ όλα ταύτα, όμως, υπάρχει ακόμη το φαινόμενο της κυκλοφορίας αξιόλογων βιβλίων από εκδοτικούς οίκους που προσπαθούν, έστω εν τινι μέτρω, να διακονήσουν την ποιότητα, την πραγματική επιστημοσύνη και τη θεωρητική σκέψη που αναζητά με γνήσιο και καλοπροαίρετο τρόπο, αντί να αναπαράγει χιλιοειπωμένα στερεότυπα που προορίζονται για μαζική κατανάλωση.

Πολλά τέτοια δείγματα θα μπορούσαν να αναφερθούν στον τομέα της ποίησης, της πολιτικής σκέψης, των θεολογικών δοκιμίων. Ιδιαίτερη άνθιση γνωρίζει η πεζογραφία που εγκαινίασε κατά τη νεότερη εποχή ο μεγάλος Έντγκαρ Άλλαν Πόε με τις περίφημες «Δολοφονίες της Οδού Μοργκ», δηλαδή η αστυνομική λογοτεχνία και η λογοτεχνία μυστηρίου, με πρόσφατες αξιομνημόνευτες εκδόσεις, μάλιστα και νέων και πολλά υποσχόμενων Ελλήνων συγγραφέων.

(more…)

Ο χαρακτήρας της παράδοσης (εθνικής, ελληνικής, άλλης)

2 Νοεμβρίου, 2017

 

 

Ένα από τα πιο συχνά σφάλματα που γίνονται όσον αφορά τη φύση της παράδοσής μας ως έθνους (αλλά ακόμη και ως εκκλησιαστικού σώματος), είναι ότι θεωρούμε την παράδοση ως κάτι στατικό, ως μία μορφή του παρελθόντος που πρέπει να υποστεί ταρίχευση, ώστε να τη διατηρήσουμε αναλλοίωτη και απαρασάλευτη εις τους αιώνας των αιώνων. Αυτή η άποψη αγνοεί τόσο τη φύση της παράδοσης και καταλήγει στη στειρότητα και τον φορμαλισμό, εφόσον επαναλαμβάνεται με ξηρό τρόπο κάτι που δεν υπάρχουν οι προϋποθέσεις της επανάληψής του.
Αυτό μπορεί κανείς να το σκεφτεί για σειρά εκφραστικών τρόπων, λογοτεχνίας και καλών τεχνών, σε όλα τα επίπεδα του εθνικού και εκκλησιαστικού βίου. Σε αντίθεση με αυτές τις απόψεις, ο Γιώργος Θεοτοκάς, Γενάρχης της Γενιάς του ’30 και θιασώτης της επαναφοράς της ελληνικότητας και της ελληνικής παράδοσης στο προσκήνιο, είχε διατυπώσει τις παρακάτω απόψεις, επ’ ευκαιρία της αποστολής εκ μέρους του Γ. Σεφέρη της ποιητικής του συλλογής με το όνομα «Στροφή».
«Το βιβλίο [σ.σ.: η «Στροφή» του Γ. Σεφέρη], συννεφιασμένο κάπως, φευγαλέο κι ακαθόριστο και εξαϋλωμένο σαν τη Λόντρα μέσα στο fog, κρύβει πολύτιμες ομορφιές.(…)

(more…)

Παράδοση και πρόσληψη

15 Μαρτίου, 2017

Ορισμένα χρόνια πριν, διαβάζοντας ένα ενδιαφέρον βιβλίο του Χριστιανού καθ. Φιλοσοφίας Κ. Καβαρνού με τίτλο «Συναντήσεις με τον Κόντογλου», είχα μάθει για την ιδιαίτερη, ή μάλλον εξαιρετική εκτίμηση, που ο ίδιος είχε προς τον μεγάλο Αμερικανό συγγραφέα Έντγκαρ Άλλαν Πόε (+ 1849). Ο Κόντογλου θαύμαζε πολύ το έργο του Πόε ως εμφορούμενο από ένα «βαθύ, μεταφυσικό, θρησκευτικό» πνεύμα και μάλιστα είχε μεταφράσει μέρος των διηγημάτων του από τα γαλλικά!

Το έργο του Πόε, ο οποίος ήταν κι ο ίδιος πιστός Χριστιανός, διακρίνεται από την έντονη παρουσία του μυστηρίου, της υποβλητικότητας, του υπερφυσικού τρόμου και φρίκης, ανήκοντας σε μια παράδοση που θα μπορούσαμε να την πούμε «σκοτεινή ρομαντική».
Πρωτύτερα, ένας άλλος μεγάλος της παράδοσής μας, ο Αλ. Παπαδιαμάντης, μέσα στις μεταφράσεις που επέλεγε να υλοποιήσει, ήταν αυτή του περίφημου έργου της λεγόμενης «βαμπιρικής παράδοσης» του Μπραμ Στόουκερ «Ο Πύργος του Δράκουλα». Άλλωστε, όπως καταδεικνύει και ο Λ. Καμπερίδης στο βιβλίο του «Με εντάφια κτερίσματα…», υπάρχει σειρά στοιχείων και στο δικό του έργο(ποιήματα και πεζά), που θα μπορούσαν, πάντα με τον δικό τους ιδιαίτερο τρόπο, να ενταχθούν σε μια παρόμοια παράδοση.

(more…)

Ισορροπημένες σχέσεις έθνους- Διοικούσας Εκκλησίας

29 Αυγούστου, 2016

Ο Γιώργος Θεοτοκάς(1905-1966) στα ουσιωδέστατα δοκίμια που δημοσιεύτηκαν υπό τον τίτλο «Η Ορθοδοξία στον καιρό μας»(Εκδόσεις των Φίλων, 1975) αναφέρθηκε με καίριο τρόπο σε μια σειρά θεμάτων που άπτονταν των σχέσεων της ελλαδικής Ορθόδοξης Εκκλησίας με το έθνος. Να διευκρινίσουμε κάτι για τους μη-γνωρίζοντες: ο Θεοτοκάς ήταν για την λεγόμενη «γενιά του ‘30» ό,τι ο άγιος Μακάριος Νοταράς για τους Φιλοκαλικούς Πατέρες, δηλαδή γενάρχης. Το νεανικό του έργο «Ελεύθερο πνεύμα»(1929) θεωρήθηκε ευρύτατα ως «μανιφέστο» αυτής της γενιάς λογοτεχνών και ανθρώπων της διανόησης γενικότερα. Κύριο χαρακτηριστικό της ήταν η πρόταξη της ελληνικότητας, της ελληνικής παράδοσης, του ελληνικού εθνισμού, σε σημείο που από ορισμένους άδικους επικριτές του της εποχής μας κατηγορήθηκε ως εθνικιστής.
Σε κάποια μεταγενέστερη φάση της ζωής του, ο ίδιος συνδέθηκε και βιωματικά με την ορθόδοξη χριστιανική πίστη, οπότε συνέγραψε το έργο του «Ταξίδι στην Μέση Ανατολή και στο Άγιον Όρος», έργο ταξιδιωτικών εντυπώσεων από την επίσκεψή του στο Όρος και στο Σινά. Περιέργως για εμάς σήμερα, ο Γ.Θ. έβλεπε με θλίψη την ελλαδική Ποιμαίνουσα Εκκλησία της εποχής του να ζει ακόμη σε μια παρελθοντολογική αυτοέξαρση «εθνικού φύλακα».

(more…)

Προκήρυξη/ανακοίνωση της «Χριστιανικής Δημοκρατίας» για την επέτειο του Πολυτεχνείου ’73

16 Νοεμβρίου, 2015

ΟΥΑΙ  ΥΜΙΝ,   ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΣ,  ΦΑΡΙΣΑΙΟΙ,   ΥΠΟΚΡΙΤAI

Αλλοίμονό  σας,  Γραμματείς, Φαρισαίοι, υποκριτές,

 

Αυτά τα λόγια του Ιησού Χριστού είχαν αναγράψει σε πανώ οι νέοι – νέοι στην ψυχή και στο σώμα- κατά την εξέγερση του Πολυτεχνείου του 1973. Τα αντέταξαν αυτά τα λόγια, θα λέγαμε, κατά του αοριστολογικού και κενόηχου συνθήματος και «ιδανικού» της παπαδοπουλικής Δικτατορίας που –αλλοίμονο- είχε γίνει και σύνθημα του υπερεθνικόφρονος κατηχητισμού της εποχής: «Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών»!

Ο Χριστός επεφύλαξε άλλωστε τα πιο κοφτερά Του λόγια για τους διδασκάλους του Νόμου και την «ακριβέστατη αίρεση»(Πράξεις, 26:5) του Ιουδαϊσμού, τους Φαρισαίους:«φίδια, γεννήματα από οχιές, πώς θα ξεφύγετε από την κρίση της γέεννας;(…) Καθαρίζετε το εξωτερικό του ποτηριού και του πιατού° από μέσα όμως είναι γεμάτο με αρπαγή και αδικία»(Ματθ., ΚΓ, 25)!

(more…)

Σκέψεις για 3 βιβλία που διάβασα πρόσφατα & που σας προτείνω…

23 Φεβρουαρίου, 2014

Επέλεξα, αυθαίρετα μέχρι ένα σημείο, ορισμένα βιβλία που έχω πρόσφατα διαβάσει, για να σας παρουσιάσω ορισμένες εντυπώσεις, στοιχεία και κρίσεις για αυτά.

Κυριακή των Απόκρεω σήμερα, Σαρακοστή επίκειται° προσφέρεται ο καιρός για κάποιο χρόνο διαβάσματος  και περισυλλογής, κατά μόνας ή συλλογικά…

1. Αλ. Τσιριντάνης: Από τον μικρόκοσμο ενός μεγάλου, εκδ. Λυχνία, 2010

Είναι αρκετά παράξενο, αλλά ο καθ. Τσιριντάνης(1904- 1977), από τότε που τον έχω υπ’ όψει (πάνε λίγα χρόνια), καθ. Νομικής και εισηγητής του Ιδιωτικού Ασφαλιστικού Δικαίου στην Ελλάδα και μετέχων στην «αδελφότητα» «Ζωή» μέχρι ένα σημείο ενεργά, στάθηκε μια περίπτωση ανθρώπου ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα για εμένα, παρά τα λάθη που μπορούμε να του καταλογίσουμε.

Τα λάθη αυτά τα συνοψίζει ο Στέλιος Παπαθεμελής σε ένα παμπάλαιο πραγματικά άρθρο του που μπορείτε να βρείτε στο βιβλίο του που δημοσιεύτηκε επί Χούντας του Παπαδόπουλου με τίτλο «Τίμιοι με την ελευθερία» (εκδ. Μήνυμα, 1971!).

Και πράγματι, μέσα στο βιβλίο αυτό, που φιλοξενεί «ανέκδοτα», δηλαδή μικρές διηγήσεις που βλέπουν τώρα πρώτη φορά το φως της δημοσιότητας, περιστατικά χαρακτηριστικά από την ζωή του Τσιριντάνη, και κάποια σχόλια ανθρώπων κοντινών του για όλα αυτά, καθώς και αποσπάσματα από βιβλία του, τα βλέπουμε με ένα τρόπο πιο «ανάγλυφο», πιο ας πούμε συγκεκριμένο:

σε μια περίπτωση ομιλίας που έκανε επί Δικτατορίας, δεν υπάρχει παρά μόνο μια νύξη(και αν είναι νύξη) για τους Γερμανούς εργάτες που «έφυγαν από τον Χριστό και πήγαν στον Χίτλερ». Θα περίμενε κανείς άλλα και πιο πολλά από μια μορφή ηγετική τότε ενός «χριστιανικού κινήματος» που «έχασε το τραίνο», έστω στην δύση της ζωής του. Θα περίμενε μια μαρτυρία, εφάμιλλη έστω ενός Σεφέρη(«τρεις λέξεις νεκρές/γιατί τις σκοτώσατε;»), έγνοια έστω αυθόρμητα εκδηλούμενη° αυτά δεν τα είχε όμως, φαίνεται, τότε ο Τσιριντάνης. Τα είχε ο Νίκος Ψαρουδάκης. Αλλά αυτό είναι αλλουνού παπά βαγγέλιο.

(more…)

«Από ένα κακό άρχοντα, είναι προτιμότερη η αναρχία»

27 Απριλίου, 2012

Ο διορατικός στάρετς Σέργιος(+1987) έλεγε «μην τολμήσετε να θεολογήσετε χωρίς να αναφερθείτε στους Τρεις Ιεράρχες» και αυτή η φράση, η του τίτλου, είναι του Αγίου Ιωάννη του Χρυσόστομου, ξεκάθαρα δε αποτελεί αυτό που θα λέγαμε «πολιτική θεολογία». Ακριβέστερα: «…είναι προτιμότερο να μην διοικείται ένας λαός από κανένα άρχοντα, παρά να διοικείται από κακό και τρισάθλιο πολιτικό ηγέτη»(PG 63,231). Και απαντάει, (μάλιστα με ένα τελείως ρηξικέλευθο και ακραιφνή τρόπο) στο καταπληκτικό, πράγματι, επιχείρημα περί «κινδύνου της ακυβερνησίας», που επισείουν τα παρακολουθήματα των κομμάτων του Μνημονίου. Αυτοί οι φοβεροί, δηλαδή, τύποι που όσο επιδεινώνονται τα οικονομικά μεγέθη της χώρας και των ανθρώπων της, τόσο επικαλούνται την απελευθέρωση του επαγγέλματος των συμβολαιογράφων ως πηγή των ανορθολογικών δεινών ή μάλλον καταφεύγουν στην κατατρομοκράτηση των πιστών αναγνωστών τους. Φανταστείτε ότι η αναρχία δεν σημαίνει κάτι σαν «δυσχέρεια στην κυβέρνηση της χώρας», αλλά απλώς «έλλειψη κυβέρνησης»!!!

(more…)

Μικρές σημειώσεις για το θέμα της ελληνικής συνέχειας

21 Μαρτίου, 2010

Υπάρχουν ορισμένες εξαιρετικά σημαίνουσες και μη-κυκλοφορούσες τρεχόντως στην «πολιτική αγορά» επισημάνσεις που οφείλουμε να κάνουμε σχετικά με το θέμα της συνέχειας ή ασυνέχειας του ελληνισμού. Δυστυχώς, ορισμένοι δοκιμιογράφοι θολώνουν τα ύδατα και κάνουν αυτό για το οποίο έχει κατηγορηθή ευρέως ο Ιάκωβος Φαλμεράγιερ. Δηλαδή, ότι δεν «κάνουν επιστήμη, αλλά μισελληνισμό». Έλληνες(ελληνόφωνοι, έστω) όντες.

(more…)

Εθνικής ταυτότητας ολίγιστα παραλειπόμενα ή περί πρωτοασηκρήτισσας του Υπ. [όχι εθνικής] Παιδείας(μέρος Β’)

26 Ιανουαρίου, 2010

Λέγαμε πριν για την γαλλική-φράγκικη εθνική ταυτότητα και το ότι ο Σατωμπριάν μας γράφει τα κάτωθε:

«Η καθημερινή εμπειρία μας οδηγεί να αναγνωρίσουμε ότι οι Γάλλοι ενστικτωδώς βαδίζουν προς την εξουσία· δεν αγαπούν καθόλου την ελευθερία·η ισότητα είναι το μόνο είδωλό τους. Όμως, η ισότητα και ο δεσποτισμός έχουν μυστικούς δεσμούς. Με βάση αυτά τα δύο δεδομένα, ο Ναπολέων κατάγεται απευθείας από την καρδιά των Γάλλων»(Σατωμπριάν, «Σκέψεις και αφορισμοί», σ.47).

O Chateaubriand(1768-1848)

Από την άλλη, η ελληνική ταυτότητα έχει άλλα γνωρίσματα, τα οποία ήδη σκιαγραφήσαμε στα πιο πάνω. Δηλαδή είναι η ζήτηση της αλήθειας σε όλες της μορφές της, το Ωραίο, την Γνώση κ.λπ.

Μία θαυμάσια περιγραφή της ελληνικότητας μας δίνει ο Απόστολος Παύλος στην ομιλία του στον Άρειο Πάγο, καθώς και η όλη εξιστόρηση των Πράξεων. Ο Παύλος περιηγούμενος στις Αθήνες βλέπει, ότι οι Αθηναίοι είναι «κατά πάντα δεισιδαιμονέστεροι»(το ίδιο που έλεγαν οι μεγάλοι Καππαδόκες/Έλληνες Πατέρες για τον Λιβάνιο, δηλαδή), δηλαδή ευσεβέστεροι, δηλαδή θεοκεντρικότεροι.  Η θεοκεντρικότητα, λοιπόν, είναι ένα δεύτερο τυπικό χαρακτηριστικό της ελληνικότητας.  Ο Παύλος, στην θαυμάσια αυτή του ομιλία, εφελκύει, πέραν του Διονυσίου του Αρεοπαγίτη και Δαμάρεως, στωικούς, επικουρείους. Μάλιστα, ως μεγάλος ελληνιστής βάσει των σπουδών του, χρησιμοποιεί αυτούσιες φράσεις Αρχαίων Ελλήνων ποιητών(εδώ -«ως και τινες των καθ’ υμάς ποιητών ειρήκασι«), για να πολεμήση την ειδωλολατρία και την ενοίκηση (πρβλ. «καθιέρωση») θεών σε είδωλα!

Τρίτο, έλασσον, χαρακτηριστικό είναι η εμμονή στην ιδιαίτερη αξία του ανθρώπου και η υπέρβαση του ατόμου, ο ανθρωπισμός, ιδιαίτερα ένα ρεύμα που ξεκίνησε από την εποχή του Μενάνδρου(4ος-3ος αι. μ.Χ.) και μετά και ολοκληρώθηκε στον «χριστιανικό ανθρωπισμό»(πρβλ. «το Σάββατο δια τον άνθρωπο έγινε και όχι ο άνθρωπος για το Σάββατο»). Όλη η αρχαία ελληνική φιλοσοφία έχει ονομαστή ανθρωπισμός. Ο απόλυτα ελληνολατρης ρήτορας Κικέρωνας χαρακτήριζε humanitas την αρχαία ελληνική παιδεία, εξ ου και το «ανθρωπιστική παιδεία» που λέμε σήμερα.

Τέταρτο χαρακτηριστικό είναι η μυστική πορεία, η ανακάλυψη του μικρόκοσμου που είναι ο άνθρωπος, η μυστική γνωσιολογία, όπως την γνωρίζουμε από τον Πυθαγόρα, τον Ηράκλειτο τον Εφέσιο, τους Ορφικούς, τα Ελευσίνια Μυστήρια, ενώ τέτοιες τάσεις είχε και ο Πλάτωνας, που κατέληξε στο ικανοποιητικό για την εποχή του «Θεός ου μείγνυται ανθρώποις». Αυτή η σπερματική πορεία ολοκληρώθηκε στην Ορθοδοξία. Αυτή ήταν, ως λέγεται, η αρχαιοελληνική γνωσιολογία. Από την άλλη, στην αλλοτριωμένη Δύση, αυτό το νήμα υπάρχει, αλλά είναι κρύφιο. Υπάρχει στον αναγεννησιακό Μπαίμε, στον κατ’εξοχήν Γερμανό ρομαντικό Χριστιανό Νοβάλις, τον Ολλανδό φιλόσοφο Hemsterhuis(πρβλ. τα περί «ιερής αίσθησης» με την Ορθόδοξη θεολογία της «καρδίας»!), τον Ιωάννη του Σταυρού, τον Ιωάννη της Σιωπής, την Τηρεσία της Άβιλα,  εσχάτως τον υπαρξισμό. Αλλά πάντως το κύριο νήμα, υφάδι είναι αυτό που ξεκίνησε με τον Ακινάτη που κατέστησε τις Ενέργειες, την Χάρι του Θεού …χάριτες κτιστές και μετρήσιμες(!) με μία κοσμική νομικιστική λογική περί αξιομισθιών των Αγίων*.  Καλή ανάλυση, κατανοητή και προσιτή στο κοινό σε όλα αυτά έχει κάνει ο Θεσσαλονικέας συγγραφέας, τουρκολόγος και δημοσιογράφος Ν. Χειλαδάκης στο αξιολογότατο βιβλίο του «Ανατολική αυτοκρατορία», όπου μιλάει και για τον σύγχρονο πόλεμο Ανατολής -Δύσης, ένα γνωσιολογικό, γνωσιοθεωρητικό πόλεμο στο βάθος.

Πολλά θα μπορούσα να ειπωθούν και τελείως άλλα ίσως επ’αυτών.Γεγονός είναι, ότι και εθνική συνέχεια υπάρχει (κατ’εξοχήν, θα έλεγα) στον ελληνισμό, όπως δέχονται οι περισσότεροι σοβαροί εθνολόγοι, ιστορικοί, κ.α. του εξωτερικού και φέρει ως κληρονομιά πάρα πολύ βαριές παρακαταθήκες, από τις σημαντικότερες που έχουν ποτέ εμφανιστεί. Ίσως για αυτό και ο Κλήμης ο Αλεξανδρείας μιλούσε κάπου για ειδική κλήση του ελληνισμού. Βεβαίως, όπως και στο εβραϊκό έθνος, η αξία μας βασίζεται στο άηθες ήθος(«οι πράξεις μας είναι η μόνη ιδιοκτησία», όπως έλεγε ο Χρυσόστομος) και το πνεύμα μας, όχι στην όποια και οσοδήποτε υψηλή καταγωγή μας, που παράγει απαιτήσεις, αφού γνωρίσαμε την αλήθεια περισσότερο.

Δεύτερο γεγονός είναι, ότι το έθνος(βλ. Αριστοτέλη, Ηρόδοτο, Θουκυδίδη) συγχέεται από πάρα πολλούς με το λατινικό natio (του 18ου αιώνα)! Αυτή η μετάφραση των αρχαίων ελληνικών όρων στην λατινική έχει προκαλέσει πάρα πολλά προβλήματα, όπως έλεγε και ο μέγιστος εκ των παρ’ημίν φιλοσόφων και δοκιμιογράφων Χρ. Μαλεβίτσης. Άλλο είναι ο Λόγος(που εμπεριέχει τα όριά του) και άλλο η Ratio, άλλο είναι το έθνος και άλλο το νεοφανές natio, άλλο είναι η κοινωνία και άλλο η societas, άλλο είναι η αλήθεια και άλλο η veritas(και άλλο η ρωσσική πράβντα, συμπληρώνω). Συνείδηση ελληνισμού, σε επίπεδο παιδείας ή καταγωγής, υπήρχε καθ’όλη την Αυτοκρατορία της Ρωμανίας, εξ ου και διδασκόταν στα σχολιά ο Έλληνας τω γένει ιερέας εθνικός το θρήσκευμα Πλούταρχος και όχι ο Βιργίλιος, ο Οράτιος, ο Σενέκας ή ο Κικέρων. Αυτή η συνείδηση ενισχύθηκε, όπως έλεγε και η Ε. Γ.-Αρβελέρ, μετά την Εικονομαχία, και έγινε «ελληνορθόδοξη», όπως γράφει κάπου. Τότε, λέει και ο Δ. Ζακυθηνός, είχαμε το Οικουμενικό Χριστιανικό Κράτος του Ελληνισμού. Ο δε Μπερντιάεφ στο «για την κοινωνική ανισότητα» γράφει, ότι οι «Βυζαντινοί» έβγαλαν τους τότε παγανιστές Ρώσσους από την βαρβαρότητα, δίνοντάς τους εκείνη την εποχή περίπου, την Ορθόδοξη πίστη και την ελληνική παιδεία.

Όσον αφορά δε ένα ορισμένο(διότι υπήρχαν πάρα-πάρα πολλών ειδών, βέβαια***) ρομαντισμό που οι αληθινοί, καθολικοί Φιλέλληνες όπως ο Λ. Γκεμερέυ μέμφονται, ζωγράφησε μία παραμορφωτική εικόνα του ελληνισμού και ιδιαίτερα του αρχαίου ελληνισμού. Σε αυτήν την παραμορφωμένη εικόνα οφείλονται και οι επιθέσεις προσώπων όπως ο Χάιντεγκερ στην αρχαία Ελλάδα ή του πρώιμου Γκαρωντύ που έγραψε το περίφημο εξαίρετο δοκίμιό του «Η Δύση είναι ένα ατύχημα».  Γεγονός αδιαμφισβήτητο είναι, ότι η πρώιμη νεωτερικότητα, δηλαδή τα δυτικά «ορθολογιστικά φώτα», τόνισε/αν περισσότερο σε επίπεδο κοσμοθεωρητικό τις έννοιες της Πατρίδας και της Δημοκρατίας, σε βαθμό που ο «αρχάγγελος της επανάστασης» της Γαλλίας Σαιν-Ζυστ(ο πρώτος συνοδοιπόρος και φίλος του «άφιππου Ναπολέοντα»  Μαξ. Ροβεσπιέρου) είχε θεωρητικά θεμελιώσει την Ιακωβινική Δικτατορία με μία αποφθεγματική λογική άρνησης της Δημοκρατίας για την σωτηρία της Πατρίδας. Αλλά έτσι, βέβαια, τα φώτα αυτά (των οψιμων αυτών «φωταδιστών») ξεθωριάζουν στα μάτια των πολλών και η δημιουργική («ρομαντική») αντίδραση στα φώτα που τελικά νίκησε εκεί όπου γεννήθηκαν αποκτά αίγλη…

*Αλλά, όπως έλεγε και ο Άγιος Νικόλαος Βελιμίβοβιτς στους «στοχασμούς περί καλού και κακού», ο Θεός είναι περισσότερο Θεός αγάπης παρά Θεός ισότητας.
**Εξαίρετες επισημάνσεις και παραθέματα σε όλα αυτά έχει δώσει και ο αείμνηστος Ι. Μ. Χατζηφώτης, π.χ. στο «Βυζάντιο και Εκκλησία», και πολλοί διδάχθηκαν αρρήτως από αυτόν, όπως έχω διαπιστώσει προσωπικά.
***αρκεί να δούμε την διαφορά μεταξύ του «προοδευτικού» γερμανικού ρομαντισμού του Χριστιανού Novalis και του όψιμου γερμανικού ρομαντισμού που προσβλέπει στο παρελθόν και το κύρος του με «νοσταλγία» επιστροφής.
Υ.Γ Για όλους αυτούς τους λόγους, μπορείτε να δήτε και να σκεφτήτε και την/επί της συλλογή/-ής υπογραφών που ξεκίνησε το περιοδικό Άρδην και η εφ. Ρήξη εδώ.