Posts Tagged ‘Εκσυγχρονισμός’

Ευρωπαϊκή παράδοση και «εξευρωπαϊσμός» της ελληνικής κοινωνίας

Οκτώβριος 20, 2016

Το παρακάτω κείμενο συνιστά μέρος ευρύτερου κειμένου που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Χριστιανική» της 06/10/2016. Θεωρώ ότι εισκομίζει ένα ενδιαφέροντα προβληματισμό γύρω από την διάσταση της ευρωπαϊκής παράδοσης και του έκπαλαι περιλάλητου «εξευρωπαϊσμού της ελληνικής κοινωνίας»

Ευρωπαϊκή παράδοση και εξευρωπαϊσμός

europeanisationΤα προτάγματα του εξευρωπαϊσμού ή εκσυγχρονισμού της κοινωνίας διαπερνούν όλο το πολιτικό φάσμα, και πολύ συχνά είναι απροσδιόριστα και συνθηματολογικά, τουλάχιστον τόσο όσο και αυτά τα πιο πεπαλαιωμένα και παρωχημένα, παλιοκαιρισμένα του «ελληνοχριστιανικού πολιτισμού», όπως είχε επισημάνει ο μεγάλος Έλληνας λογοτέχνης και γενάρχης της γενιάς του ’30 Γιώργος Θεοτοκάς. Η ευρωπαϊκή παράδοση είναι πολυσύνθετη, έχει πολλά υφάδια που την αποτελούν, άλλα χονδρότερα και άλλα ψιλότερα.
Επίσης πολλοί θεώρησαν ή επιχείρησαν να ισχυριστούν ότι την εκφράζουν ή ενσαρκώνουν. Ο μεγάλος ρωμαιοκαθολικός Γερμανός εκπρόσωπος του κινήματος του Ρωμαντισμού του 19ου αιώνα Νοβάλις έγραψε το περιβόητο βιβλίο του «Χριστιανοσύνη ή άλλως Ευρώπη», συνδέοντας έτσι πολύ ισχυρά ή ταυτίζοντας ακόμη την ευρωπαϊκή παράδοση με έναν ρομαντικής ερμηνείας χριστιανισμό. Ευρωπαϊκή είναι και η δυτική lancelot-guinevereμεσαιωνική παράδοση, που εισήγαγε σε γνωσιολογικό επίπεδο και τον ορθολογισμό- ο Ζακ λε Γκοφ ισχυρίζεται άλλωστε ότι κατά τον Μεσαίωνα γεννήθηκε η Ευρώπη. Ευρωπαϊκός είναι και ο αστικός διαφωτισμός και εγκυκλοπαιδισμός που κατάγεται από τους Βολταίρο και Ντιντερό αντίστοιχα, ευρωπαϊκός είναι ο καπιταλισμός(ο Άνταμ Σμιθ καταγόταν από την Σκωτία), γέννημα του «επιστημονικού πολιτισμού της Ευρώπης» χαρακτήριζε ο Σεφέρης τον ναζισμό, και παρόμοια τοποθετούνταν και η γερμανική Σχολή της Φραγκφούρτης χαρακτηρίζοντάς τον απόληξη του ευρωπαϊκού διαφωτισμού. Επίσης, ευρωπαϊκός είναι και ο σοσιαλισμός του Φουριέ(γαλλικός), του Σαιν-Σιμόν ή του Καρλ Μαρξ. Τίθεται λοιπόν το ερώτημα ποια είναι εκείνη η πτυχή του ευρωπαϊκού πολιτισμού που εάν εσωτερικευθεί θα επιφέρει τον περιπόθητο «εξευρωπαισμό της ελληνικής κοινωνίας» και πολιτείας.

(more…)

Advertisements

Εκπαιδευτικό κίνημα 2006- 10 χρόνια μετά

Ιουνίου 3, 2016

monopolyΟ μεγάλος Χριστιανός καθηγητής πολιτικής επιστήμης και θεολόγος Ζακ Ελλύλ(1912-1994) στο κορυφαίο βιβλίο του με τίτλο «Η μεταμόρφωση του αστού» (ελλ. Μτφ. Εκδ. Νησίδες, 2008) κάνει μια εκπληκτικά εμπεριστατωμένη ανάλυση πάνω στο τι είναι ο αστός και τι το αστικό πνεύμα. Η βασική ιδέα που διατρέχει το βιβλίο είναι ότι δύο από τα θεμελιώδη γνωρίσματα της ιστορικής αστικής τάξης είναι τα εξής:

Α)το πρωτείο του ποιείν-πράττειν

Β)η προσοικείωση

Η «προσοικείωση» ως έννοια δεν είναι άλλο από τον προσεταιρισμό και την «αφομοίωση» κάθε «αντίπαλης» ιδέας,capitalist οσοδήποτε ξένης, που κατατείνει βέβαια στην εξουδετέρωσή της.
Από την άλλη, το πρωτείο του ποιείν-πράττειν είναι η η πρωτοκαθεδρία της «δράσης» σε αντίθεση, λ.χ., με την θεωρητική σκέψη. Και η δράση αφορά κυρίως τον ατομικό πλουτισμό, ως μέσο ή ως τελικό σκοπό. Ειδικότερα ο Ελλύλ αναφέρεται στο γεγονός ότι ο αστός δεν παραθεωρεί την αξία της γνώσης, αλλά μόνον εφόσον εντάσσεται στην παραπάνω δράση.

Παρά το ότι ο μεγάλος Έλληνας συγγραφέας Π. Κονδύλης διαμαρτυρόταν για την «καχεξία του αστικού στοιχείου στην νεοελληνική κοινωνία και ιδεολογία», όπως έγραφε, με μια ανησυχητικά παρόμοια, δηλ. αστική, αντίληψη περί γνώσης, μάθησης και παιδείας -που όμως πλέον απειλούσε να επικυριαρχήσει ολοκληρωτικά και θεσμικά στα Δημόσια Πανεπιστήμια- βρεθήκαμε πριν από δέκα χρόνια, τον Μάιο και Ιούνιο του 2006, όσοι ήμασταν τότε φοιτητές αλλά και μέρος του εκπαιδευτικού προσωπικού.

(more…)

Ο «εμπειρισμός της πιάτσας», η ιδεολογία της εργασιομανίας

Απρίλιος 2, 2012

Είναι φοβερό πράγμα το πώς λειτουργεί η ιδεολογία στην ελλαδική κοινωνία μας… Και ακόμη χειρότερα, όταν η ιδεολογία, τα ιδεολογήματα, περνιούνται για …εμπειρισμός. Ένας τέτοιος, «εμπειρισμός της πιάτσας», όπως θα έλεγε και κάποιος, έχει φανεί, έχει εσωτερικευθεί και εξωτερικευθεί πολλάκις, μάλιστα ως «εξυπνάδα», τα τελευταία περίπου 15 χρόνια τουλάχιστον, και είναι από τους πιο θλιβερούς και εξοργιστικούς συνάμα… Μου τον είχε αναφέρει κάποιος ταξιτζής πριν περίπου 3-4 χρόνια, όταν εγώ γυρνούσα από κάποια διαδήλωση (-όπου κατά κανόνα βίωνα κι εγώ αυτό που κάποιος παληός λέει «γλυκεία επιβράβευσις της συνειδήσεως», μυστήρια πράγματα…).

Λοιπόν, εγώ κάτι ψιλοεξηγούσα για την κοινωνική διάσταση της Ορθοδοξίας, την «χριστιανική κοινωνικότητα», όπως θα έλεγε και ο π. Επιφάνιος Θεοδωρόπουλος, και την «αφόρητον κοινωνικήν αδικίαν», όπως θα έλεγε πάλι ο ίδιος. Έλεγα πέντε απλά πράγματα κατά δύναμιν για το πώς το Ευαγγέλιο και ο Λόγος του Θεού, δηλαδή ο Χριστός, καταδικάζει την ανισότητα στην κατανομή των αγαθών, την οποία ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος θεωρεί ανωμαλία και επιπλέον κατόπιν εισαχθείσα(=από εμάς τους ανθρώπους και τις αμαρτίες μας). Ο «προλετάριος», όμως, που είχα απέναντί μου, μου είπε, ως τέλειος αστός, ότι όλα αυτά είναι «θεωρίες(!)», ακόμη και όταν του εξήγησα ότι τα λέω από χριστιανικής (και όχι αριστερής, φερ’ ειπείν) πλευράς και πως «για να ζήσει κανείς πρέπει να δουλέψει» και άλλα τέτοια. Αυτό για τον συνομιλητή μου είναι η ζωή, είναι το …νόημα της ζωής. Παληότερα, ο ίδιος ταξιτζής μάλλον θα έλεγε «έχει ο Θεός» ή θα θυμόταν το ευαγγελικό ρητό για τα υλικά χρειώδη: «ζητείτε την Βασιλεία του Θεού και την δικαιοσύνη Αυτού και όλα αυτά(=τα αναγκαία χρήματα και υλικά αγαθά) θα σας προστεθούν». Σήμερα, αυτός έλεγε αυτά, ενώ άλλοι, σοφότεροί του και λιγότερο επιπόλαιοι, λένε άλλα.

Τι είναι όμως αυτό που έχει αλλάξει σήμερα και ακούμε τον ένα μετά τον άλλον να επαναλαμβάνουν την ίδια «εξυπνάδα» που θεωρούν και ως μεγάλη σοφία..;

(more…)

Χρεωκοπία ιδεών

Απρίλιος 16, 2011

Όπως ίσως θα ξέρουν οι πιο μελετημένοι αναγνώστες της «Χ», ουδέποτε οι πρωτομάστορες του νεοφιλελευθερισμού και του μονεταρισμού -που σε μια εκδοχή του εφαρμόζεται εδώ και τώρα με το ΔΝΤ, όπως είπαμε και άλλοτε- έβλεπαν το λάθος στις αιματηρές μισθολογικές περικοπές, στις αποκρατικοποιήσεις που εκτόξευαν τις τιμές των σχετικών αγαθών σε πολλαπλάσια επίπεδα, και σε όλα τα συναφή. Πάντα, το λάθος ήταν ότι όλα αυτά δεν γίνονταν στο τέλειο, δεν γίνονταν στο ακέραιο. Δηλαδή, λ.χ., να είναι δημόσια η αστυνομία, ο στρατός και η δικαιοσύνη· και μόνο, όλα τα άλλα ιδιωτικά αυστηρά. Και πρώτος διδάξας ήταν ο περιβόητος -και κοσμαγάπητος πράγματι- Milton Friedman. Έτσι ακριβώς συμβαίνει και με τους πρωτομάστορες του «εκσυγχρονισμού» όμως. Η ελληνική κοινωνία δεν εκσυγχρονίστηκε αρκετά, λένε και μας διδάσκουν με, άνευ ετέρου, αξιοθαύμαστο νεύρο και παρρησία· αυτή είναι η πηγή των δεινών. Η ελληνική κοινωνία και το ελληνικό κράτος είναι περίπου «ανατολίτικα», ό,τι και αν αυτό σημαίνει, και αυτά όλα φταίνε για την σημερινή κατάντια. Δεν γίναμε Ευρωπαίοι, που είναι ο (ορθολογιστικός) καημός του εκσυγχρονιστή από την δεκαετία τουλάχιστον του 1950. Αυτά λένε και αυτά παρακολουθούν, όσοι δεν την πέταξαν από κάποιο παράθυρο ακόμη, στην αγαπημένη μας τηλοψία οι συνέλληνές αδελφοί μας, παράλληλα διαμαρτυρόμενοι για την επικυριαρχία του «λαϊκισμού», όντας και σοσιαλιστές, σοσιαλδημοκράτες, σαν τον Λένιν και τον Πλεχάνωφ δηλαδή, το 1910. Σαφέστατα, και ρητά ακόμη, αστοί όντες, κάνουν κριτική στην μικροαστική κουλτούρα, που μάλλον τους εξάπτει.
(more…)

Η ψυχρή λογικότητα του αστικού κοινωνικοφιλοσοφικού συστήματος, η ταπεινή τρυφερότητα των Αγίων…(1)

Μαΐου 29, 2010

Όπως μας λέει ένας από τους κατά ευρεία παραδοχή μεγαλύτερους κοινωνιολόγους της εποχής μας, ο Goran Therborn, «Ο φασισμός είναι η αλήθεια ολόκληρης της προσπάθειας του αστικού Διαφωτισμού από την εποχή του Βάκωνα να απελευθερώσει τον άνθρωπο από τα δεσμά της προκατάληψης»*.  Και είναι ο φασισμός, διότι ο φασισμός ακριβώς εκφράζει την «αποθέωση» του αστικού ορθολογισμού και αστικού Λόγου, μέσα από την διαλεκτική των ιδεών του, που τον οδηγούν (αναπόφευκτα) στον «Μύθο» , όπως θα έλεγαν οι Αντόρνο/Χορκχάιμερ της σχολής της Φραγκφούρτης, που είναι, σίγουρα, από τα αξιολογότερα ρεύματα της ευρωπαϊκής ιντελλιγκέντσια.  Βεβαίως, μέσα στην ελλαδική κοινωνία, παρά το ότι μπήκε στην Ε.Ε.** ως «Η χώρα της Φιλοκαλίας»(η Γαλλία, μαζί και ο όψιμος Καμύ, διδάχθηκε πάρα πολλά από την Ορθόδοξη ρωσσική διασπορά, θυμηθείτε…), όπως έλεγε τότε η «Le monde», υπάρχουν κάποιοι διανοητές που θεωρούν, ότι ακόμη και σήμερα, παρά και όλα τα άκρως και πρωτοφανώς αιματοβαμμένα διδάγματα του  20ου αι., του«άθρησκου αιώνα μας» (Νικολάι Μπερντιάεφ, 1918), και παρά, τέλος, το ότι απέχουμε 5 αιώνες από τον Τορκεμάδα και την Ισπανία της «Ιεράς Εξέτασης», που ήταν ο «φόβος και ο τρόμος των αιρετικών»,  θεωρούν, λοιπόν, ότι πρέπει να επιστρέψουμε στον (αφηρημένο) Αστικό Διαφωτισμό, για να διορθωθούν , ω χαρά, όλα μας τα προβλήματα. Μάλιστα, όχι μόνο στην νοησιαρχία του Μεσαίωνα με κοσμική μορφή, δηλαδή την αποθέωση της διάνοιας, και της συλλογιστικής μεθόδου(«=ορθολογισμός), αλλά επίσης και στην «αστική ωφελιμιστική ηθική«.

J.S. Mill, πατέρας του σύγχρονου ωφελιμισμού

Τώρα, βέβαια, είναι ένα βασικό ερώτημα, πώς μπορείς να επιστρέψεις σε κάτι που έχει εξαπλωθεί ήδη από οργανικούς κ.α. διανοούμενους σαν την πανούκλα από μολυσμένους αρουραίους…; Πώς μπορείς να επιστρέψεις και να εμπεδώσεις κάτι που ήδη είναι, κατά την θαυμάσια ορολογία του Μάη του ’68 και συναφών κινημάτων, κυρίαρχη ιδεολογία και που προωθείται, λυσσωδώς σαν μια ακόμη επανάσταση «δαιμονισμένων», από τους «ιδεολογικούς μηχανισμούς του Κράτους» και τα ΜΜΕ;…… Λοιπόν;

(more…)

Για τις ευρωεκλογές:ψαριά ιδιαζούσης υπεραξίας…

Μαΐου 30, 2009

Μας το θύμισε το Α.Σ.Κ.Ε., «αγωνιστικό σοσιαλιστικό κόμμα Ελλάδας», σε άρθρο του σχετικού εκτελεστικού υπευθύνου του -και ανά τακτά διαστήματα αρθρογραφούντος- Ν. Καργόπουλου. Ελπίζω να δειχθή ψυχωφελές οπωσούν… 🙂

Ο συνδεσμός κείται εδώ.

Πρόκειται, λοιπόν, για δήλωσιν της αυτού Καπιταλιστικωτάτης Εξοχότητος, Χανς Όλαφ Χένκελ, όστις τυγχάνει πρόεδρος των Γερμανών βιομηχάνων(πρβλ. τον δικό μας Σ.Ε.Β.), σε συνέντευξη στη «Λε Μοντ». Είπεν, λοιπόν, και ελάλησεν στην προειρημένη εφ. «Le monde», το 1999, 31 Μαΐου:

«Κύρια ευεργετική συνέπεια του ευρώ είναι ότι εγκαθιστά επ’ άπειρον λιτότητα εισοδημάτων των εργαζομένων στην Ευρώπη. Καμιά εθνική κυβέρνηση δεν θα μπορούσε να επιτύχει αυτό το αποτέλεσμα».

O Χένκελ ομιλών...

O Χένκελ ομιλών...

…και τα σχόλιά μας περισσεύουν. Απλώς, να θυμίσουμε, ότι το 1976 ήδη, ο J.K. Galbraith, στην «εποχή της αβεβαιότητάς» του, και σε ένα από τα τελευταία κεφάλαια (όποιος ενδιαφέρεται για την παραπομπή καταλεπτώς, είναι υπόθεση ορισμένων λεπτών η εύρεσή της) του υπέροχου και τόσο ενθέρμως «έντιμου» αυτού βιβλίου, είχε σημειώση κάτι «κυνικό», αν και από την πλευρά του συμπονετικού ακαδημαϊκού διδασκάλου, για την Ε.Ο.Κ. ταύτη την φορά. Ότι, ο προβαλλόμενος κοινώς ισχυρισμός ήταν, ότι οι στάρτσι της Ε.Ο.Κ. εμελέτησαν πάλι τον Adam Smith και κατέληξαν στην «Κοινή Αγορά» εκείνη που κατέληξε στην σημερινή μας παντοειδή πολιτική αιχμαλωσία, ΑΛΛΆ «το πιο πιθανό» είναι, έλεγε ο δάσκαλος, ότι υπήρξε συνειδητή επιλογή των «πολυεθνικών εταιρειών» οι οποίες, συμπληρώνουμε εμείς, τότε -το «πολυεθνικό κεφάλαιο», όπως θα λέγαμε- διαμορφώνονταν σε «κυρίαρχους παίκτες».

Και άλλωστε, όπως σημείωνε αλλαχού στο αυτό κεφάλαιο:

τελειωτική λύση για την πολυεθνική εταιρεία είναι η πολυεθνική εξουσία(πρβλ. ΕΟΚ, Ε.Ε.),

και για την οποία η απώλεια της εθνικής ταυτότητας στρώνει το έδαφος(συμπλήρωνε).

Αι, τι να πούμε πια; Εκκεντρικότητες καθηγητών… 🙂