Posts Tagged ‘Ειμαρμένη’

Αμβρόσιος και απόλυτος προορισμός

27 Ιουλίου, 2018

Ορισμένοι φίλοι έχουν τη γνώμη ότι τα ρήματα του Αμβροσίου είναι κάτι που δεν θα έπρεπε να μας απασχολήσει ιδιαίτερα.
Προσωπικά νομίζω αντιθέτως ότι ο σεβ. Αμβρόσιος εκφράζει μια θεολογική τάση που ήταν κυρίαρχη μέχρι πρότινος.

Τότε επικαλούνταν κάθε τρεις και δύο τον Αυγουστίνο, την (ατομική) ηθική, και ήταν περίπου αδογματική (κάτι σαν τη «Χριστιανική Κίνηση Αγάπης»), εδώ δε και καιρό έγινε (και καλά) «υπεράγαν ορθόδοξη».

Το πρόβλημα προκύπτει κατά την ταπεινή μου άποψη ως εξής: εάν υπάρχει ο απόλυτος προορισμός (praedestinatio), τότε κάθε ενέργεια, κάθε γεγονός πρέπει να εξηγηθεί ως μέρος του σχεδιασμού του Θεού για τον άνθρωπο. Όμως στην ορθόδοξη θεολογία δεν πιστεύουμε σε τέτοιες απόψεις, που έχουν καταδικαστεί μαζί με την Ειμαρμένη και το «γραφτό» από τον 4ο αιώνα.

Αντιθέτως, ο Θεός, που δείχνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, οπως λέει και ο άγιος Φώτιος, ειδικά για την ανθρώπινη ζωή (εκτός της σωτηρίας) και προνοεί και οικονομεί για αυτήν, δεν καθορίζει τα πάντα σαν ένας συμπαντικός τύραννος, αλλά δρα ελεύθερα και συνεργαζόμενος με την ανθρώπινη ελευθερία μέσα στην ιστορία, προφανώς ανταγωνιζόμενος άλλες δυνάμεις. Αυτό ο Ιωάννης ο Δαμασκηνός το είχε πει «θεαρχική αδυναμία», όπως έλεγε ο π. Αθανάσιος Γιέφτιτς.

Νομίζω ότι η μεγαλύτερη «δοκιμασία» στην οποία μπήκε σύγχρονο έθνος (ως προς την Εκκλησία του) βάσει πολλών πνευματικών ανθρώπων και αγίων ήταν η Τσαρική «Αγία Ρωσία». Πόσο άκυρη λοιπόν είναι η άποψη ότι η (υποθετική) αθεΐα ενός πρωθυπουργού μπορεί να συνεπιφέρει την οργή του Θεού και θανατηφόρες πυρκαγιές…

(more…)

Η μίανση των περιοίκων & η μάστιγα του ηθικισμού

7 Ιουλίου, 2017

Όπως έχουμε αναφέρει σε παλαιότερα άρθρα της στήλης, η αγία των ημερών μας και μάρτυρας μοναχή Μαρία Σκομπτσόβα (1891-1945) είχε διαπιστώσει την ύπαρξη και στις μέρες μας παρόμοιων δυνάμεων, παρατάξεων και «κομμάτων», με αυτά που συναντούμε στα Ευαγγέλια:

«…στην πραγματικότητα ο Χριστιανισμός διέσωσε όλες τις δυνάμεις που ήταν ενεργές στην Παλαιά Διαθήκη. Το ίδιο σκληροτράχηλο, αδιάφορο, ασταθές πλήθος, οι ίδιοι φύλακες του νόμου (τώρα του δικού Του νέου νόμου), Χριστιανοί, Γραμματείς και Φαρισαίοι, δόκτορες του νόμου -κι επίσης οι ίδιοι προφήτες προς λιθοβολισμόν…»

(«Η θυσία του αδελφού», εκδ. Δορκάς, 2007, σελ. 154)

Ειδικότερα, κυρίαρχο ρόλο διαδραμάτισε τότε η παράταξη των Φαρισαίων. Σύμφωνα με σχετικό άρθρο του αείμνηστου π. Ευάγγελου Σκορδά, το όνομα της παράταξης αυτής ετυμολογικά προερχόταν από το «Φαρούς που προέρχεται από το ρήμα «φοράς», το οποίο σημαίνει χωρίζω, διαχωρίζω, διακρίνω. Φαρισαίοι εκαλούντο οι ανήκοντες στην ομώνυμη αίρεση, η οποία ανεφάνη στο ιουδαϊκό έθνος μετά τους χρόνους των Προφητών. Ονομάσθηκαν έτσι γιατί ξεχώριζαν τους εαυτούς τους από τους άλλους ανθρώπους, ότι δήθεν αυτοί ήσαν οι πιστοί και ακριβείς τηρητές του Μωσαϊκού Νόμου». Ταυτόχρονα οι Φαρισαίοι υπήρξαν μοιρολάτρες, εφόσον σύμφωνα με τον μεγάλο ιστορικό του ισραηλιτικού έθνους Ιώσηπο, απέδιδαν τα πάντα στην ειμαρμένη, στο «γραφτό» και απαρνούνταν την ανθρώπινη βούληση και πρωτοβουλία, υπήρξαν δηλαδή κήρυκες της παθητικότητας και της αβουλίας υπό τη λεοντή της «ευσέβειας».

(more…)