Posts Tagged ‘Διαφωτισμός’

Ευρωπαϊκή παράδοση και «εξευρωπαϊσμός» της ελληνικής κοινωνίας

20 Οκτωβρίου, 2016

Το παρακάτω κείμενο συνιστά μέρος ευρύτερου κειμένου που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Χριστιανική» της 06/10/2016. Θεωρώ ότι εισκομίζει ένα ενδιαφέροντα προβληματισμό γύρω από την διάσταση της ευρωπαϊκής παράδοσης και του έκπαλαι περιλάλητου «εξευρωπαϊσμού της ελληνικής κοινωνίας»

Ευρωπαϊκή παράδοση και εξευρωπαϊσμός

europeanisationΤα προτάγματα του εξευρωπαϊσμού ή εκσυγχρονισμού της κοινωνίας διαπερνούν όλο το πολιτικό φάσμα, και πολύ συχνά είναι απροσδιόριστα και συνθηματολογικά, τουλάχιστον τόσο όσο και αυτά τα πιο πεπαλαιωμένα και παρωχημένα, παλιοκαιρισμένα του «ελληνοχριστιανικού πολιτισμού», όπως είχε επισημάνει ο μεγάλος Έλληνας λογοτέχνης και γενάρχης της γενιάς του ’30 Γιώργος Θεοτοκάς. Η ευρωπαϊκή παράδοση είναι πολυσύνθετη, έχει πολλά υφάδια που την αποτελούν, άλλα χονδρότερα και άλλα ψιλότερα.
Επίσης πολλοί θεώρησαν ή επιχείρησαν να ισχυριστούν ότι την εκφράζουν ή ενσαρκώνουν. Ο μεγάλος ρωμαιοκαθολικός Γερμανός εκπρόσωπος του κινήματος του Ρωμαντισμού του 19ου αιώνα Νοβάλις έγραψε το περιβόητο βιβλίο του «Χριστιανοσύνη ή άλλως Ευρώπη», συνδέοντας έτσι πολύ ισχυρά ή ταυτίζοντας ακόμη την ευρωπαϊκή παράδοση με έναν ρομαντικής ερμηνείας χριστιανισμό. Ευρωπαϊκή είναι και η δυτική lancelot-guinevereμεσαιωνική παράδοση, που εισήγαγε σε γνωσιολογικό επίπεδο και τον ορθολογισμό- ο Ζακ λε Γκοφ ισχυρίζεται άλλωστε ότι κατά τον Μεσαίωνα γεννήθηκε η Ευρώπη. Ευρωπαϊκός είναι και ο αστικός διαφωτισμός και εγκυκλοπαιδισμός που κατάγεται από τους Βολταίρο και Ντιντερό αντίστοιχα, ευρωπαϊκός είναι ο καπιταλισμός(ο Άνταμ Σμιθ καταγόταν από την Σκωτία), γέννημα του «επιστημονικού πολιτισμού της Ευρώπης» χαρακτήριζε ο Σεφέρης τον ναζισμό, και παρόμοια τοποθετούνταν και η γερμανική Σχολή της Φραγκφούρτης χαρακτηρίζοντάς τον απόληξη του ευρωπαϊκού διαφωτισμού. Επίσης, ευρωπαϊκός είναι και ο σοσιαλισμός του Φουριέ(γαλλικός), του Σαιν-Σιμόν ή του Καρλ Μαρξ. Τίθεται λοιπόν το ερώτημα ποια είναι εκείνη η πτυχή του ευρωπαϊκού πολιτισμού που εάν εσωτερικευθεί θα επιφέρει τον περιπόθητο «εξευρωπαισμό της ελληνικής κοινωνίας» και πολιτείας.

(more…)

Επιστολή ενός σύγχρονου ορθολογιστή, με θέμα τα Χριστούγεννα

23 Δεκεμβρίου, 2012

Β. Φραγκλίνος [γνωστός και από το ρητό «Ο χρόνος είναι χρήμα»]

Το ιστολόγιό μας είχε την ευκαιρία να λάβει μια επιστολή ενός ορθολογιστή σύγχρονου, με περγαμηνές μάλιστα και εκτεταμένη παρουσία στον δημόσιο λόγο, εν όψει των Χριστουγέννων. Η απεύθυνση είναι βέβαια σε κάποιο στενώς φιλικό πρόσωπο. Παρακάτω σας παραθέτουμε το περιεχόμενό της και το καταθέτουμε στην κρίση σας, πάντοτε εν ορθώ λόγω:

«Αγαπητέ μου Ζ.,

σου γράφω πάλι και ίσως πεις πως σε κουράζω με ανούσιες επαναλήψεις. Αλλά δεν ξέρω γιατί, έχει γίνει σαν «recurring nightmare», κατά τον σχετικό τεχνικό όρο, αυτή η υπόθεση… 

Τα γνωρίζεις και ο Εμμανουήλ Ροϊδης τα έχει περιγράψει εκτενέστατα: εμείς οι Έλληνες είμαστε η μάστιγα της Ελλάδας, ό,τι η ομίχλη για την Λόνδρα. Είμαστε ο λαός που έχει γίνει περίγελως ήδη λόγω των φοβερών του συνηθειών: σπάει πιάτα, ακούει μπουζούκια, χειρονομεί ζωηρά όταν μιλάει, ασεβεί προς την έννομη τάξη και το κοινωνικό συμβόλαιο, είναι «Ρωμιός», που λεν και οι νεορθόδοξοι! «Γουρουνολαός», κακά τα ψέματα, που είχε γράψει κάποτε κι αυτός ο Ένγκελς, υπερβάλλω;  Τώρα επιπλέον ήρθαν και τα Χριστούγεννα… 

(more…)

Για τον Μπρέιβικ

6 Αυγούστου, 2011

 Την 22η του Ιούλη διαλεξε ο Νορβηγός Άν. Μπρέβικ, όπως μάθαμε μέσω των ΜΜΕ, των ιστολογίων και των ιστοχώρων κοινωνικής δικτύωσης, ώστε να «σκορπίσει τον θάνατο» σε 93 πρόσωπα, νέους και νέες του κυβερνώντος «Εργατικού Κόμματος» της Νορβηγίας. Αυτό το απευκταίο γεγονός πράγματι προσφέρεται για τόση εκμετάλλευση όση έχουμε ήδη δει ως τώρα από ποικίλους γραφιάδες, δημοσιογράφους, πολιτευόμενους και δημοσιολόγους εν γένει.

(more…)

Ο Εγωκεντρισμός, η ιερότητα της φιλίας

6 Δεκεμβρίου, 2010

Ναι, έρχονται κάποιες στιγμές που βλέπεις καθαρά, στιγμές διαυγούς σύλληψης του πόσο βαθύτατα σαπισμένη είναι αυτή η κοινωνία που έχουμε(-νε) φτιάξει. Ειδικότερα, ότι ισχύει για τους σημερινούς ανθρώπους, που βιώνουν ως τα κατάβαθα του είναι τους «έγνοιες μικρές και λύπες» και το «ψυχικό κενό της εκκοσμικευμένης κοινωνίας», όπως το έλεγε αυτός ο υπέροχος άνθρωπος, ο ακαδημαϊκός Κρίστοφερ Λας. Έτσι και προ μερικών ημερών συνέβη σε εμένα, όταν μία καλή φίλη (και, πρωτίστως, αδελφή) μου μου έγραφε, ευγενικότατα, επειδή ανησυχούσα να μάθω τι συνέβη με μια τόσο σημαντική υπόθεση(πνευματική), «Σε ευχαριστώ που νοιάζεσαι». Αυτή η ευχαριστία πραγματικά με «σκότωσε»… διότι πριν από μερικές δεκαετίες, οι άνθρωποι σε αυτόν τον τόπο ζούσαν με ξεκλείδωτες πόρτες και έμπαιναν ο ένας στο σπίτι του άλλου σαν να ήσαν πράγματι -και όχι μόνο ψιλώ ρήματι, δηλαδή στα (χριστιανικά) λόγια- «όλα κοινά»- δεν υπήρχε καν συνείδηση ιδιοκτησίας(πλην των εκδυτικισμένων αστών), του καταραμένου και φαντασιακού για τους Πατέρες ρήματος «το εμόν και το σον«… Αλλά και εγώ άλλωστε δεν κάνω τα ίδια; Σε κάποιον ψιλικατζή που ρωτούσε με ενδιαφέρον μία κοπέλα με νεογνό παιδί, τον ρώτησα, ηλιθίως, «κόρη σας είναι;»… Ο λόγος, λοιπόν, περί εγωκεντρισμού, εγωκεντρισμού σε μια κοινωνία που είναι πρωτόγνωρα ομογενοποιημένη και κομφορμιστική και που στέκεται τόσο πολύ λιγότερο κριτικά απέναντι σε ό,τι ονομάζουμε «κυρίαρχη ιδεολογία», όπως τα έχει ήδη τονίσει σωστά ο Ζακ Ελλύλ, αυτό το φαινόμενο σκεύους εκλογής, πριν 40 τόσα χρόνια…

(more…)

Μικρά διαμάντια από τον «Μηδενισμό» του Ευγένιου (μετέπειτα πατ. Σεραφείμ) Ρόουζ

4 Νοεμβρίου, 2010

Πράγματι, υπάρχουν πράγματα που οι ιδεολογικοί μηχανισμοί του συστήματος, ό,τι βλέπουμε συνεχώς, και ασφυκτικά για τους δέκτες, να αναπαράγεται από τα ΜΜΕ και τους υπόλοιπους ιδεολογικούς μηχανισμούς της κυρίαρχης αυτής αστικής ιδεολογίας, έχουν φροντίσει να μας αποκλείσουν μια για πάντα. Τα, κατά το μάλλον παρά το ήττον, δαιμονόπνευστα σκιάχτρα αυτά συρίζουν εμμέσως(διότι έχουν την αστική συνήθεια να μην θέλουν να σκανδαλίσουν) και ανάλογα με την περίπτωση :  «δεν υπάρχει αλήθεια», «η επιστημονική μέθοδος θα μας οδηγήσει στην αλήθεια και μακρυά από τον αυταρχισμό», «να στραφούμε στον δρόμο της Ευρώπης», «να εξορθολογίσουμε και να εκσυγχρονίσουμε την χώρα», «καταγόμαστε από τον πίθηκο, άρα πρέπει να αγαπούμε αλλήλους»(όπως κορόιδευε και ο Βλαδίμηρος Σολόβιεφ), και άλλα συναφή. Και, όσο γελοία και αν αυτά φαίνονται σε πολλούς από εμάς, ως Χριστιανούς και ως πιο μελετημένους σε ορισμένα θέματα,  σε πολλούς άλλους συνανθρώπους μας αυτά τους έχουν παγώσει το χαμόγελο στα χείλη σαν σε γκροτέσκα του Πόε…

Έτσι, οι καταπληκτικά τεκμηριωμένες επισημάνσεις ενός πρώην «λυσσασμένου» μηδενιστή, όπως ο π. Σεραφείμ, Ευγένιος κατά την εποχή, Ρόουζ, είναι το γιατρικό, αφού κατέχει θαυμάσια την μηδενιστική διαλεκτική(τέσσερα στάδια: Φιλελευθερισμός, Ρεαλισμός, Βιταλισμός, Μηδενισμός της Καταστροφής). Τα αποσπάσματα που θα ακολουθήσουν θα τα αφήσω βασικά να μου τα σχολιάσετε εσείς κυρίως που διαβάζετε, κατά το μέτρο της βούλησής σας και «κατά δύναμιν», όπως αναφέρει ο χριστιανοκοινωνικός εκείνος κανόνας της προσφοράς των Πράξεων. Οι αναφορές είναι στον Χίτλερ, το άτομο-Κράτος, την ακραία ρεαλιστική ιδεολογία του, όπως και στον γνωσιολογικό σχετικισμό της εποχής μας και την φύση του Ρεαλισμού. Για να τα δούμε, λοιπόν…

(more…)

Για την οπισθοδρόμηση στα “ορθολογιστικά φώτα” του 18ου αιώνα(μέρος Β’)

4 Αυγούστου, 2010

Ήδη είπαμε στο προηγούμενο μέρος για την πασιφανή «ήττα των ορθολογιστικών φώτων» προς κάτι ανώτερο· ήδη λίγο πριν, οπότε, για ένα ολόκληρο αιώνα(17ο), όπως το λέει ο d’Alembert στα «στοιχεία φιλοσοφίας» του*, είχε κυριαρχήσει στην Δύση η φιλοσοφία του Καρτέσιου, υπήρχε αναγνώριση στο τέλος ενός έργου του περί Φιλοσοφίας, ότι το σίγουρο είναι, ότι πολύ πιο βέβαια από ό,τι αναφερόταν εκεί ήσαν αυτά που αποκαλύπτει ο Θεός. Τώρα, ερχόμαστε σε μία νέα σύνθεση που είναι κοντά σε αυτήν την παραδοχή του Καρτέσιου**, είναι μία νέα σύνθεση και είναι μία μετεπαναστατική σύνθεση. Ας το πούμε και αλλιώς: στους αντιδιαφωτιστές δεν υπάρχουν παρά ελάχιστοι αποκαταστασιακοί, δηλαδή αυτοί που θα ήθελαν να επαναφέρουν κάποιους θεσμούς ή όλους του Παλαιού Καθεστώτος(ancien regime), παρά την ατελεύτητη βαρβαρότητα που φτάνει σε ένα ολοκληρωτισμό χωρίς όρια, που εγκαινιάζουν οι Νέοι Χρόνοι στο όνομα του Διαφωτισμού, στο όνομα της Πατρίδας και της Δημοκρατίας. Παρ’όλ’αυτά σήμερα, εν Ελλάδι, παρατηρούμε την δράση κάποιων ακαδημαϊκών ή αρθρογράφων που, από την δεκαετία του ’90 εντονότερα, μας κήρυτταν την -εξ ορισμού αντιδραστική- επιστροφή στον ορθολογισμό, τον Ορθό Λόγο, την επιστήμη, δηλαδή την επιτομή της αστικής ιδεολογίας.

(more…)

Για την οπισθοδρόμηση στα «ορθολογιστικά φώτα» του 18ου αιώνα(μέρος Α’)

17 Ιουλίου, 2010

Θα ομολογήσουμε καταρχάς πως έχουμε τόσο παράξενα καταχρασθεί αυτές τις λέξεις, πρόοδος του διαφωτισμού, σύνταγμα, ελευθερία, ισότητα, ώστε να απαιτείται θάρρος σήμερα για να τις χρησιμοποιήσουμε με μια λογική έννοια. Τα πιο φρικτά εγκλήματα, οι πιο ολέθριες θεωρίες έχουν διαπραχθεί, έχουν εξαπλωθεί στο όνομα του διαφωτισμού.  Η γελοιότητα και η φρίκη έχουν συνδεθεί μ’αυτές τις φιλοσοφικές φράσεις, που δίχως μέτρο έχουν προφέρει λιβελογράφοι και δολοφόνοι. Σφαγιάστηκαν οι λευκοί, για να αποδειχθεί η αναγκαιότητα να απελευθερωθούν οι μαύροι· χρησιμοποιήθηκε η λογική για να εκθρονίσει τον Θεό· και η τελειοποίηση του ανθρώπινου είδους μας έκανε να κατεβούμε χαμηλότερα κι από το επίπεδο του κτήνους (Chateaubriand, σκέψεις και αφορισμοί, σ.127).

Σας έχω πει, όπως νομίζω, ότι τον τελευταίο καιρό αφιερώνω κάποιον χρόνο να διαβάσω γαλλικά, έτσι είχα την ευκαιρία να έρθω σε επαφή με κάποια πολύ σημαντικά, και συν τοις άλλοις ωφέλιμα, κείμενα σε αυτήν την γλώσσα. Ως γνωστόν, κατά τον 18ο αιώνα, λόγω της «καθαρά ορθολογικής φιλοσοφίας του (18ου αιώνα)»(Μπερντιάεφ), θεωρείτο σε παραδοσιακούς κύκλους της Ρωμηοσύνης ότι «αθεΐζουσιν οι εν Φραγγία(=Γαλλία) σπουδάζοντες». Διότι, εύλογα, από εκεί τότε ερχόταν, ένα φιλοσοφικό ρεύμα που αυτοαποκλήθηκε Διαφωτισμός, που δεν είχε, βέβαια, σχεδόν ποτέ αθεϊστικό χαρακτήρα, αλλά απλώς αντικαθολικό, πλην, όμως, είχε μια γνωσιολογική αφετηρία που η Δύση παραδεχόταν από τον Μεσαίωνα(πρβλ. νεοβαρλααμισμός) και, επίσης, είχε χάσει την ιεράρχηση μεταξύ ανθρώπινης και «κατά Θεόν φιλοσοφίας»*.

Ο Σατωμπριάν θεωρείται ευρέως ως ο μεγαλύτερος άνδρας των "γραμμάτων και των τεχνών" της Γαλλίας του 19ου αι., ένας ακραιφνής αντιαστός και Χριστιανός Ρομαντικός.

Αλλά, όπως είδα εγώ μέσα από την σχετική μελέτη, και όπως μπορεί να δη ο όποιος μελετητής και όπως, τέλος, παρατηρείται γενικώς, από τις αρχές- αρχές του 190υ αιώνα (ας πούμε, το 1802), έχουμε μία τεράστια αναλαμπή του καθολικισμού. Έχουμε φαινόμενα τόσο χαρακτηριστικά και καταδεικτικά τούτου όπως τα παρακάτω αναφερόμενα…

(more…)

Αρρενομανείς φοράδες: απάντηση στους “θηλυμανείς ίππους”!!!(β’ μέρος)

15 Μαρτίου, 2010

Ξαναπιάνω το νήμα από το παραπάνω, πρώτο μέρος και σας παρακαλώ να κρατήσετε τα τρία σημεία:  τον εκτροχιασμό του φεμινιστικού κινήματος σε ικανό του μέρος,  την εξ ολοκλήρου αστική προέλευση της ηδονιστικής ιδεολογίας*, και  την κατανίκηση της νεολαίας, έστω σε ένα επιφανειακό επίπεδο, από δαιμονόπνευστους «πορνικούς» και συναφείς με αυτούς λογισμούς, που αντικειμενοποιούν το πρόσωπο, με ένα άκρως ανέραστο, αν-αίσθητο κυριολεκτικώς, τρόπο. Όλα αυτά θα μας χρειαστούν, για να εντάξουμε στο σωστό πλαίσιο κάποιο σχετικό, φεμινιστικότατο άρθρο της γνωστής εφ. Ελευθεροτυπία με τίτλο …«Ελληνίδες: ισότητα και στο σεξ»(sic).

(more…)

Η επιστροφή του «χυδαίου υλισμού» ως επιστήμης

6 Μαρτίου, 2010

Η επιστροφή του  «χυδαίου υλισμού» ως επιστήμης


Υπάρχει ένα  θέμα που με απασχολεί επί καιρό πολύ. Σε πολλές περιπτώσεις συγχρόνων «επιστημόνων»(«αμόρφωτων επιστημόνων», που είναι μάλλον πλεονασμός κατά Καστοριάδη) και «διανοητών», βλέπουμε ένα άκρως, χονδροειδές υλιστικό πνεύμα. Οι απριορισμοί, οι προκαταλήψεις εγγίζουν το επίπεδο του «ιδεολογικού κάλου».  Βεβαίως, όλοι γνωρίζουμε, ελπίζω, ότι ο «επιστημονικός υλισμός», καθώς και ο επιστημονισμός(scientism), που υπονοούν και τον «επιστημονικό αθεϊσμό», είναι ιδεολογίες που κατέπεσαν πολύ καιρό πριν, όπως, άλλωστε, και ο (αστικός ευρωπαϊκός) Διαφωτισμός από την «ρομαντική δημιουργική αντίδραση» του 19ου αι.. Συγκεκριμένα, για αυτό υπήρξε, όπως έχει ξαναγραφτεί πολλάκις, ομολογία του ιδίου του σκαπανέα(μαζί με τον Haeckel) του υλισμού των φυσικών επιστημών, βιολόγου και φιλοσόφου Hans Driesch(1867-1941): ο υλισμός, είπε τότε, κάπου στο δεύτερο τέταρτο του 20ου αιώνα, είναι μία θεωρία πλέον ξεπερασμένη. (more…)

Η Υπατία, ο Άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας και η χολιγουντιανή παραγωγή αθεϊστή σκηνοθέτη

15 Φεβρουαρίου, 2010

«Λοιπόν, αυτή(η Υπατία) μιλούσε στο τετράγωνο σε πολλούς ανθρώπους

μιλούσε για τον παρόντα Θεό και την άκουγαν σιωπηλά

σε χαύνωση, αμφότεροι ακόλουθοι και αντίμαχοι.

Αλλά μια φανατική ορδή διέκοψε,


χέρια και άλλα χέρια ήλθαν κατά πάνω της,

διέρρηξαν τα ιμάτια και την σάρκα της,

την έσπρωξαν στην εκκλησία του Χριστού,

κι’ εκεί την αποτέλειωσαν. Εκεί πέθανε στο πάτωμα του ναού.»


Όπως πολλές μορφές της αρχαιότητας,  οι βιογραφικές λεπτομέρειες για την Υπατία μιαίνονται από φατριαστικούς θρύλους και θεωρητικολογίες.

Στην «Υπατία την Αλεξανδρινή», η Μαρία Ντζιέλσκα αποπειράται να ξεμπλέξει τις στρώσεις της προπαγάνδας, για να αποκαλύψει ένα πυρήνα  επικυρωμένων ή δυνατών αληθειών.

Περιγεγραμμένη ως «το πνεύμα του Πλάτωνα και το σώμα της Αφροδίτης«, η Υπατία μεταμορφώθηκε σε μάρτυρα απαθανατισμένη, όταν τοπικοί μοναχοί ξεγύμνωσαν το πλάνο σώμα της και το έκαναν κομματάκια. Ήταν η τελευταία σημαντική μαθηματικός έως τον Ύστερο Μεσαίωνα. Ο θάνατός της σημάδεψε το τέλος της ελευθερίας της έρευνας. Η Υπατία στάθηκε ως η ηγέτις των παγανιστών εναντίον μίας Χριστιανικής τυραννίας. Ήταν μια μαθηματικός, αστρονόμος και λογία της φιλοσοφίας, επειδή εκπαιδεύθηκε στις Αθήνες. Αυτοί είναι κάποιοι από τους μύθους που διαπράχθηκαν από βαρέων βαρών προσωπικότητες, όπως ο Έντουαρντ Γίββων και ο Βολταίρος, που έβλεπαν τα γεγονότα μέσα από αντιχριστιανικά γυαλιά, και στων οποίων τις εξιστορήσεις η Ντζιέλσκα εναντιώνεται.

(more…)