Posts Tagged ‘αστικός Διαφωτισμός’

Ο Εγωκεντρισμός, η ιερότητα της φιλίας

6 Δεκεμβρίου, 2010

Ναι, έρχονται κάποιες στιγμές που βλέπεις καθαρά, στιγμές διαυγούς σύλληψης του πόσο βαθύτατα σαπισμένη είναι αυτή η κοινωνία που έχουμε(-νε) φτιάξει. Ειδικότερα, ότι ισχύει για τους σημερινούς ανθρώπους, που βιώνουν ως τα κατάβαθα του είναι τους «έγνοιες μικρές και λύπες» και το «ψυχικό κενό της εκκοσμικευμένης κοινωνίας», όπως το έλεγε αυτός ο υπέροχος άνθρωπος, ο ακαδημαϊκός Κρίστοφερ Λας. Έτσι και προ μερικών ημερών συνέβη σε εμένα, όταν μία καλή φίλη (και, πρωτίστως, αδελφή) μου μου έγραφε, ευγενικότατα, επειδή ανησυχούσα να μάθω τι συνέβη με μια τόσο σημαντική υπόθεση(πνευματική), «Σε ευχαριστώ που νοιάζεσαι». Αυτή η ευχαριστία πραγματικά με «σκότωσε»… διότι πριν από μερικές δεκαετίες, οι άνθρωποι σε αυτόν τον τόπο ζούσαν με ξεκλείδωτες πόρτες και έμπαιναν ο ένας στο σπίτι του άλλου σαν να ήσαν πράγματι -και όχι μόνο ψιλώ ρήματι, δηλαδή στα (χριστιανικά) λόγια- «όλα κοινά»- δεν υπήρχε καν συνείδηση ιδιοκτησίας(πλην των εκδυτικισμένων αστών), του καταραμένου και φαντασιακού για τους Πατέρες ρήματος «το εμόν και το σον«… Αλλά και εγώ άλλωστε δεν κάνω τα ίδια; Σε κάποιον ψιλικατζή που ρωτούσε με ενδιαφέρον μία κοπέλα με νεογνό παιδί, τον ρώτησα, ηλιθίως, «κόρη σας είναι;»… Ο λόγος, λοιπόν, περί εγωκεντρισμού, εγωκεντρισμού σε μια κοινωνία που είναι πρωτόγνωρα ομογενοποιημένη και κομφορμιστική και που στέκεται τόσο πολύ λιγότερο κριτικά απέναντι σε ό,τι ονομάζουμε «κυρίαρχη ιδεολογία», όπως τα έχει ήδη τονίσει σωστά ο Ζακ Ελλύλ, αυτό το φαινόμενο σκεύους εκλογής, πριν 40 τόσα χρόνια…

(more…)

Μικρά διαμάντια από τον «Μηδενισμό» του Ευγένιου (μετέπειτα πατ. Σεραφείμ) Ρόουζ

4 Νοεμβρίου, 2010

Πράγματι, υπάρχουν πράγματα που οι ιδεολογικοί μηχανισμοί του συστήματος, ό,τι βλέπουμε συνεχώς, και ασφυκτικά για τους δέκτες, να αναπαράγεται από τα ΜΜΕ και τους υπόλοιπους ιδεολογικούς μηχανισμούς της κυρίαρχης αυτής αστικής ιδεολογίας, έχουν φροντίσει να μας αποκλείσουν μια για πάντα. Τα, κατά το μάλλον παρά το ήττον, δαιμονόπνευστα σκιάχτρα αυτά συρίζουν εμμέσως(διότι έχουν την αστική συνήθεια να μην θέλουν να σκανδαλίσουν) και ανάλογα με την περίπτωση :  «δεν υπάρχει αλήθεια», «η επιστημονική μέθοδος θα μας οδηγήσει στην αλήθεια και μακρυά από τον αυταρχισμό», «να στραφούμε στον δρόμο της Ευρώπης», «να εξορθολογίσουμε και να εκσυγχρονίσουμε την χώρα», «καταγόμαστε από τον πίθηκο, άρα πρέπει να αγαπούμε αλλήλους»(όπως κορόιδευε και ο Βλαδίμηρος Σολόβιεφ), και άλλα συναφή. Και, όσο γελοία και αν αυτά φαίνονται σε πολλούς από εμάς, ως Χριστιανούς και ως πιο μελετημένους σε ορισμένα θέματα,  σε πολλούς άλλους συνανθρώπους μας αυτά τους έχουν παγώσει το χαμόγελο στα χείλη σαν σε γκροτέσκα του Πόε…

Έτσι, οι καταπληκτικά τεκμηριωμένες επισημάνσεις ενός πρώην «λυσσασμένου» μηδενιστή, όπως ο π. Σεραφείμ, Ευγένιος κατά την εποχή, Ρόουζ, είναι το γιατρικό, αφού κατέχει θαυμάσια την μηδενιστική διαλεκτική(τέσσερα στάδια: Φιλελευθερισμός, Ρεαλισμός, Βιταλισμός, Μηδενισμός της Καταστροφής). Τα αποσπάσματα που θα ακολουθήσουν θα τα αφήσω βασικά να μου τα σχολιάσετε εσείς κυρίως που διαβάζετε, κατά το μέτρο της βούλησής σας και «κατά δύναμιν», όπως αναφέρει ο χριστιανοκοινωνικός εκείνος κανόνας της προσφοράς των Πράξεων. Οι αναφορές είναι στον Χίτλερ, το άτομο-Κράτος, την ακραία ρεαλιστική ιδεολογία του, όπως και στον γνωσιολογικό σχετικισμό της εποχής μας και την φύση του Ρεαλισμού. Για να τα δούμε, λοιπόν…

(more…)

Για την οπισθοδρόμηση στα “ορθολογιστικά φώτα” του 18ου αιώνα(μέρος Β’)

4 Αυγούστου, 2010

Ήδη είπαμε στο προηγούμενο μέρος για την πασιφανή «ήττα των ορθολογιστικών φώτων» προς κάτι ανώτερο· ήδη λίγο πριν, οπότε, για ένα ολόκληρο αιώνα(17ο), όπως το λέει ο d’Alembert στα «στοιχεία φιλοσοφίας» του*, είχε κυριαρχήσει στην Δύση η φιλοσοφία του Καρτέσιου, υπήρχε αναγνώριση στο τέλος ενός έργου του περί Φιλοσοφίας, ότι το σίγουρο είναι, ότι πολύ πιο βέβαια από ό,τι αναφερόταν εκεί ήσαν αυτά που αποκαλύπτει ο Θεός. Τώρα, ερχόμαστε σε μία νέα σύνθεση που είναι κοντά σε αυτήν την παραδοχή του Καρτέσιου**, είναι μία νέα σύνθεση και είναι μία μετεπαναστατική σύνθεση. Ας το πούμε και αλλιώς: στους αντιδιαφωτιστές δεν υπάρχουν παρά ελάχιστοι αποκαταστασιακοί, δηλαδή αυτοί που θα ήθελαν να επαναφέρουν κάποιους θεσμούς ή όλους του Παλαιού Καθεστώτος(ancien regime), παρά την ατελεύτητη βαρβαρότητα που φτάνει σε ένα ολοκληρωτισμό χωρίς όρια, που εγκαινιάζουν οι Νέοι Χρόνοι στο όνομα του Διαφωτισμού, στο όνομα της Πατρίδας και της Δημοκρατίας. Παρ’όλ’αυτά σήμερα, εν Ελλάδι, παρατηρούμε την δράση κάποιων ακαδημαϊκών ή αρθρογράφων που, από την δεκαετία του ’90 εντονότερα, μας κήρυτταν την -εξ ορισμού αντιδραστική- επιστροφή στον ορθολογισμό, τον Ορθό Λόγο, την επιστήμη, δηλαδή την επιτομή της αστικής ιδεολογίας.

(more…)

Για την οπισθοδρόμηση στα «ορθολογιστικά φώτα» του 18ου αιώνα(μέρος Α’)

17 Ιουλίου, 2010

Θα ομολογήσουμε καταρχάς πως έχουμε τόσο παράξενα καταχρασθεί αυτές τις λέξεις, πρόοδος του διαφωτισμού, σύνταγμα, ελευθερία, ισότητα, ώστε να απαιτείται θάρρος σήμερα για να τις χρησιμοποιήσουμε με μια λογική έννοια. Τα πιο φρικτά εγκλήματα, οι πιο ολέθριες θεωρίες έχουν διαπραχθεί, έχουν εξαπλωθεί στο όνομα του διαφωτισμού.  Η γελοιότητα και η φρίκη έχουν συνδεθεί μ’αυτές τις φιλοσοφικές φράσεις, που δίχως μέτρο έχουν προφέρει λιβελογράφοι και δολοφόνοι. Σφαγιάστηκαν οι λευκοί, για να αποδειχθεί η αναγκαιότητα να απελευθερωθούν οι μαύροι· χρησιμοποιήθηκε η λογική για να εκθρονίσει τον Θεό· και η τελειοποίηση του ανθρώπινου είδους μας έκανε να κατεβούμε χαμηλότερα κι από το επίπεδο του κτήνους (Chateaubriand, σκέψεις και αφορισμοί, σ.127).

Σας έχω πει, όπως νομίζω, ότι τον τελευταίο καιρό αφιερώνω κάποιον χρόνο να διαβάσω γαλλικά, έτσι είχα την ευκαιρία να έρθω σε επαφή με κάποια πολύ σημαντικά, και συν τοις άλλοις ωφέλιμα, κείμενα σε αυτήν την γλώσσα. Ως γνωστόν, κατά τον 18ο αιώνα, λόγω της «καθαρά ορθολογικής φιλοσοφίας του (18ου αιώνα)»(Μπερντιάεφ), θεωρείτο σε παραδοσιακούς κύκλους της Ρωμηοσύνης ότι «αθεΐζουσιν οι εν Φραγγία(=Γαλλία) σπουδάζοντες». Διότι, εύλογα, από εκεί τότε ερχόταν, ένα φιλοσοφικό ρεύμα που αυτοαποκλήθηκε Διαφωτισμός, που δεν είχε, βέβαια, σχεδόν ποτέ αθεϊστικό χαρακτήρα, αλλά απλώς αντικαθολικό, πλην, όμως, είχε μια γνωσιολογική αφετηρία που η Δύση παραδεχόταν από τον Μεσαίωνα(πρβλ. νεοβαρλααμισμός) και, επίσης, είχε χάσει την ιεράρχηση μεταξύ ανθρώπινης και «κατά Θεόν φιλοσοφίας»*.

Ο Σατωμπριάν θεωρείται ευρέως ως ο μεγαλύτερος άνδρας των "γραμμάτων και των τεχνών" της Γαλλίας του 19ου αι., ένας ακραιφνής αντιαστός και Χριστιανός Ρομαντικός.

Αλλά, όπως είδα εγώ μέσα από την σχετική μελέτη, και όπως μπορεί να δη ο όποιος μελετητής και όπως, τέλος, παρατηρείται γενικώς, από τις αρχές- αρχές του 190υ αιώνα (ας πούμε, το 1802), έχουμε μία τεράστια αναλαμπή του καθολικισμού. Έχουμε φαινόμενα τόσο χαρακτηριστικά και καταδεικτικά τούτου όπως τα παρακάτω αναφερόμενα…

(more…)

Η ψυχρή λογικότητα του αστικού κοινωνικοφιλοσοφικού συστήματος, η ταπεινή τρυφερότητα των Αγίων…(1)

29 Μαΐου, 2010

Όπως μας λέει ένας από τους κατά ευρεία παραδοχή μεγαλύτερους κοινωνιολόγους της εποχής μας, ο Goran Therborn, «Ο φασισμός είναι η αλήθεια ολόκληρης της προσπάθειας του αστικού Διαφωτισμού από την εποχή του Βάκωνα να απελευθερώσει τον άνθρωπο από τα δεσμά της προκατάληψης»*.  Και είναι ο φασισμός, διότι ο φασισμός ακριβώς εκφράζει την «αποθέωση» του αστικού ορθολογισμού και αστικού Λόγου, μέσα από την διαλεκτική των ιδεών του, που τον οδηγούν (αναπόφευκτα) στον «Μύθο» , όπως θα έλεγαν οι Αντόρνο/Χορκχάιμερ της σχολής της Φραγκφούρτης, που είναι, σίγουρα, από τα αξιολογότερα ρεύματα της ευρωπαϊκής ιντελλιγκέντσια.  Βεβαίως, μέσα στην ελλαδική κοινωνία, παρά το ότι μπήκε στην Ε.Ε.** ως «Η χώρα της Φιλοκαλίας»(η Γαλλία, μαζί και ο όψιμος Καμύ, διδάχθηκε πάρα πολλά από την Ορθόδοξη ρωσσική διασπορά, θυμηθείτε…), όπως έλεγε τότε η «Le monde», υπάρχουν κάποιοι διανοητές που θεωρούν, ότι ακόμη και σήμερα, παρά και όλα τα άκρως και πρωτοφανώς αιματοβαμμένα διδάγματα του  20ου αι., του«άθρησκου αιώνα μας» (Νικολάι Μπερντιάεφ, 1918), και παρά, τέλος, το ότι απέχουμε 5 αιώνες από τον Τορκεμάδα και την Ισπανία της «Ιεράς Εξέτασης», που ήταν ο «φόβος και ο τρόμος των αιρετικών»,  θεωρούν, λοιπόν, ότι πρέπει να επιστρέψουμε στον (αφηρημένο) Αστικό Διαφωτισμό, για να διορθωθούν , ω χαρά, όλα μας τα προβλήματα. Μάλιστα, όχι μόνο στην νοησιαρχία του Μεσαίωνα με κοσμική μορφή, δηλαδή την αποθέωση της διάνοιας, και της συλλογιστικής μεθόδου(«=ορθολογισμός), αλλά επίσης και στην «αστική ωφελιμιστική ηθική«.

J.S. Mill, πατέρας του σύγχρονου ωφελιμισμού

Τώρα, βέβαια, είναι ένα βασικό ερώτημα, πώς μπορείς να επιστρέψεις σε κάτι που έχει εξαπλωθεί ήδη από οργανικούς κ.α. διανοούμενους σαν την πανούκλα από μολυσμένους αρουραίους…; Πώς μπορείς να επιστρέψεις και να εμπεδώσεις κάτι που ήδη είναι, κατά την θαυμάσια ορολογία του Μάη του ’68 και συναφών κινημάτων, κυρίαρχη ιδεολογία και που προωθείται, λυσσωδώς σαν μια ακόμη επανάσταση «δαιμονισμένων», από τους «ιδεολογικούς μηχανισμούς του Κράτους» και τα ΜΜΕ;…… Λοιπόν;

(more…)

Η επιστροφή του «χυδαίου υλισμού» ως επιστήμης

6 Μαρτίου, 2010

Η επιστροφή του  «χυδαίου υλισμού» ως επιστήμης


Υπάρχει ένα  θέμα που με απασχολεί επί καιρό πολύ. Σε πολλές περιπτώσεις συγχρόνων «επιστημόνων»(«αμόρφωτων επιστημόνων», που είναι μάλλον πλεονασμός κατά Καστοριάδη) και «διανοητών», βλέπουμε ένα άκρως, χονδροειδές υλιστικό πνεύμα. Οι απριορισμοί, οι προκαταλήψεις εγγίζουν το επίπεδο του «ιδεολογικού κάλου».  Βεβαίως, όλοι γνωρίζουμε, ελπίζω, ότι ο «επιστημονικός υλισμός», καθώς και ο επιστημονισμός(scientism), που υπονοούν και τον «επιστημονικό αθεϊσμό», είναι ιδεολογίες που κατέπεσαν πολύ καιρό πριν, όπως, άλλωστε, και ο (αστικός ευρωπαϊκός) Διαφωτισμός από την «ρομαντική δημιουργική αντίδραση» του 19ου αι.. Συγκεκριμένα, για αυτό υπήρξε, όπως έχει ξαναγραφτεί πολλάκις, ομολογία του ιδίου του σκαπανέα(μαζί με τον Haeckel) του υλισμού των φυσικών επιστημών, βιολόγου και φιλοσόφου Hans Driesch(1867-1941): ο υλισμός, είπε τότε, κάπου στο δεύτερο τέταρτο του 20ου αιώνα, είναι μία θεωρία πλέον ξεπερασμένη. (more…)

O …»θρησκόληπτος σχολαστικισμός της Ανατολής»(sic)!

29 Δεκεμβρίου, 2009

Πρόκειται για αποστροφή της εισαγωγής (γραμμένης από τον συγγραφέα) από το νέο βιβλίο του γνωστού δημοσιογράφου του σταθμού της τηλοψίας «Μέγα» Δ. Καμπουράκη ο «άγιος αγύρτης» (δείτε ενδεικτικά εδώ, παρακαλώ, σχετικά, αν θέλετε) και αναφέρεται στην παιδεία του τοτινού, που λέει και ο Καστοριάδης,Κράτους που είδε να επικρατεί -εξ όσων πρόλαβα να προσλάβω-  ο περίφημος ανατρεπτικός -και θα λέγαμε σήμερα οικοαναρχικών απόψεων(ή νεολουδίτικων, όπως ο Jeremy Rifkin κατά επικριτές του)- μοναχός Παπουλάκος (Χριστόφορος) που έζησε τον 19ο αιώνα.

Η πρώτη επαφή μου με το βιβλίο έγινε ένεκα εξαίρετου φίλου εργαζόμενου σε βιβλιοπωλείο που σκέφτηκε -φιλοφρόνως, όπωσδήποτε- ότι θα με ενδιέφερε. Από την άλλη, εγώ είχα κάποιους …σκοτεινούς λογισμούς για το περιεχόμενο, βέβαια, ήδη με την πρώτη όψη. Τελικώς, ο συγγραφέας δεν αποφεύγει τον πειρασμό του (επιδημικού εγχωρίως, σύγχρονη μορφή της διαχρονικής μας ξενομανίας*) αστικού φωταδισμού του 18ου αιώνος. Δεν κάνει ισορροπημένη παρουσίαση καν των θέσεων και απόψεων. Ενώ άλλοι συγγραφείς, χωρίς ιδιαίτερη έρευνα και εστίαση, το έπραξαν. Ένας από αυτούς, ο γνωστός έξοχος Αριστερός συγγραφέας και αρθρογράφος Κ. Βεργόπουλος σε βιβλίο του που αφορά τις οικονομικές πολιτικές του 19ου αιώνα στο ελλαδικό κράτος(!).

Τα κηρύγματά του(1851-1852) τουλάχιστο προκάλεσαν ένοπλη εξέγερση κατά του Όθωνα.

Θα μου πήτε: εντάξει με αυτά, αλλά πού το είδες το σφάλμα; Μα… ο πατέρας του σχολαστικισμού, ρεύμα με το οποίο ξεκινάει η διαλεκτική πορεία της Δύσης, που περνώντας από την Μεταρρύθμιση και Αντιμεταρρύθμιση, καταλήγει ομαλά(μέσα από μία εκκοσμίκευση γνωστών αιρετικών χριστιανικών ιδεών -το ίδιο που έκανε και ο Μαρξ με τον παληό ιουδαϊκό μεσσιανισμό που μεταμόρφωσε σε πολιτικό, δηλαδή) στον αστικό Διαφωτισμό(κυρίως της Γαλλίας), είναι ο Θώμας Ακινάτης(Thomas Aquinas/ d’Aquin, 1225-1274)!!!

Ο κατά καθολική παραδοχή πατέρας του σχολαστικισμού αγιοποιημένος του Κατολικισμού Θωμάς Ακινάτης

Παροιμιώδης είναι και η μάχη του μέγιστου Αγ. Γρηγορίου του Παλαμά(το άσηπτο σκήνωμά του κείται στον μητροπολιτικό Ναό της Θεσσαλονίκης έως σήμερα) κατά του σχολαστικισμού στο πρόσωπο του «λατινέλληνα» «Βαρλαάμ του Καλαβρού»(1290-1348).  Από εκεί μάλλον μας προέκυψε και ο …ομολογουμένως πανέξυπνος όρος «ομφαλοσκόπος», που αναφέρεται στην Ησυχαστική μέθοδο, που είναι και το πεντόσταγμα της Ορθόδοξης καθ’ημάς Ανατολής στην γνωσιολογία, αν και έχει προηγούμενα στην εθνική μας παράδοση στα Μυστήρια της Ελευσίνας, στους Ορφικούς, τον Πυθαγόρα και τους Πυθαγόρειους.

Από εκεί προκύπτει και η λατρεία, αν θέλετε να το προχωρήσουμε έτι, ορισμένων φωταδιστών στον «ορθολογιστή», αρχαιοελληνιστή εν τινί μέτρω, Θωμά τον Ακινάτη(σχολαστικισμός =»χριστιανισμός» + αριστοτελικό κοσμοείδωλο, μέθοδος, ορολογία, συστηματοποίηση).

Όσο για τον καϋμένο τον κατά την προφορική παράδοση αψηφώντα τους τεθειμένους φυσικούς νόμους(δια «θαυμάτων») Παππουλάκο, υπάρχουν μελέτες που οπωσδήποτε είναι πιο δίκαιες, ακόμη και αυτή του Μπ. Άννινου που προσωπικά έχω υπ’όψει -ή, πολύ περισσότερο, του Κωστή Μπαστιά. Κάτι τέτοιες περιπτώσεις, ξέρετε, αρκούν για να διαπιστώσει κανείς (πάλι) αυτό που έλεγε ο Αριστοτέλης και αναφέρει και ο σύγχρονος Άγιος Νεκτάριος στο «περί αληθούς και ψευδούς μορφώσεως»: ότι, δηλαδή, χωρίς την κάθαρση της καρδιάς, θα λέγαμε χριστιανικώ τω τρόπω, η γνώση και η μόρφωση δεν ωφελεί αφ’εαυτής της. Και εδώ, βέβαια, είναι, έγκειται, και η ουτοπία των παληών αστών ουμανιστών.

*στην εποχή του Κόντογλου, ας πούμε, εξέχουσα μορφή της ξενομανίας ήταν η «γκαιτολατρία» -σήμερα κοντά ανύπαρκτη, θα λέγαμε
** (Συμπλήρωση 29/12/2009 18:00) Διαβάζω και στην κατά τα άλλα καλή παρουσίαση του θέματος στο εκσυγχρονιστικότατο και παγκοσμιοποιητικότατο «Βήμα» το …επιμύθιον και μακροθυμώ 🙂 :
«Και βέβαια η επίσημη απόφαση περί αγιοποίησής του εκκρεμεί ακόμη στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, αλλά το ερώτημα δεν είναι αν θα περάσει ο Παπουλάκος στο εορτολόγιο ή όχι. Μάλλον πρέπει να μας απασχολεί αν σε μια εποχή που φοβάται την παγκοσμιοποίηση, την τεχνολογία, τον εκσυγχρονισμό και τους αλλόθρησκους γενικότερα γίνει ξανά του Παπουλάκου(σ.φ.: sic). Τουλάχιστον όσα δεν έγραψαν οι δημοσιογράφοι τότε τα γράφει ένας σημερινός απόγονός τους.»

http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=56&artId=305760&dt=20/12/2009