104 χρόνια από την Οκτωβριανή Επανάσταση

by

combine_images (10)Στις 7 Νοεμβρίου του 1917 ξεκίνησε η Οκτωβριανή Επανάσταση στη Ρωσία, με την κατάληψη της εξουσίας εκ μέρους των Μπολσεβίκων, κάτι που οδήγησε σε πόλεμο μεταξύ αυτών και αντιμαχόμενων μερίδων. Το 1917 στη Ρωσία είχε διεξαχθεί ακόμη μία, η Φεβρουαριανή Επανάσταση, που οδήγησε στην κυβέρνηση Κερένσκι, που ήταν εν πολλοίς μια αστική δημοκρατία όπως την ξέρουμε στο δυτικό κόσμο. Πολλά ενδιαφέροντα πράγματα έχουν ειπωθεί για την Οκτωβριανή Επανάσταση. Ο Νικολάι Μπερντιάγεφ είχε διαπιστώσει ότι κατά τη διάρκεια των ετών που ακολούθησαν την επανάσταση, ο ίδιος ο Λένιν κατέβαλε σημαντικές προσπάθειες να μετριάσει μηδενιστικές, ακραίες καταστροφικές δυνάμεις. Ο Τζον Κέννεθ Γκάλμπρεϊθ απέδωσε το θάνατο του Λένιν, που τελικά επήλθε το 1924, στις υπεράνθρωπες και αγχωτικές προσπάθειες που έπρεπε να καταβληθούν προκειμένου να γίνει η διοργάνωση της σχεδιασμένης οικονομίας. Αυτό μάλιστα συνέβαινε σε μια εποχή όπου δεν υπήρχαν ηλεκτρονικοί υπολογιστές για να βοηθήσουν με τους υπολογισμούς. Ο Γκάλμπρεϊθ είχε εκφράσει το θαυμασμό του για τα επιτεύγματα της Σοβιετικής Ένωσης στο επιστημονικό πεδίο (όπως με την επιτυχή εκτόξευση του Σπούτνικ), ωστόσο ο Βασίλης Ραφαηλίδης επισήμανε ότι, στον ανταγωνισμό των δύο συστημάτων, η μη-αξιοποίηση αυτού που σήμερα λέμε Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών από τον πρώτο υπολογιστή ENIAC και έπειτα στάθηκε καταλυτική για την υστέρηση του σοβιετικού συστήματος.

Κάτι ακόμη που παρουσιάζει ενδιαφέρον είναι η ονομασία του συστήματος. Ο Κορνήλιος Καστοριάδης, στο μνημειώδες έργο του με τίτλο «Η γραφειοκρατική κοινωνία» θεωρεί ότι στη Σοβιετική Ένωση επιτεύχθηκε ένα νέο είδος κοινωνίας και οικονομίας μέσα στην ανθρώπινη ιστορία, άγνωστο προφανώς και στον ίδιο τον Μαρξ. Ο Βασίλης Ραφαηλίδης αποκάλεσε το σύστημα της ΕΣΣΔ «γραφειοκρατικό κομμουνισμό». Ο Νικολάι Μπερντιάγεφ, χωρίς καθόλου να μηδενίζει τις εργατικές κατακτήσεις, στο βιβλίο του για τις «πηγές και το νόημα του ρωσικού κομμουνισμού», κάνει λόγο για παραλλαγμένο καπιταλισμό. Ο Γιώργος Θεοτοκάς, ο οποίος επισκέπτεται τη Σοβιετική Ένωση μετά την περίοδο της αποσταλινοποίησης (1962), βλέπει επιτεύγματα και μια σταδιακή άνοδο του βιοτικού επιπέδου, επισημαίνει τις πλούσιες παροχές του καθεστώτος στους πολίτες του, καθώς επίσης και την τάση του καθεστώτος να θέλει να καλλιεργήσει μια συντηρητική τάση έναντι του σοβιετικού σοσιαλιστικού κράτους, έναντι ας πούμε μιας εναλλακτικής μορφής του , όπως αυτή που προσπαθήθηκε στην Ουγγαρία ή, αργότερα, την Πολωνία.  

Μεταξύ των άλλων, ο Γιώργος Θεοτοκάς, αυτός ο πολύ ευρυμαθής Έλληνας διανοούμενος, βλέπει και μια νέα μορφή πατριωτισμού, που ονομάζει «σοβιετικό πατριωτισμό». Ο Μπεντιάγεφ θα παρατηρήσει αυτή τη στροφή σε ορισμένους από τους υπέρμαχους του σοβιετικού κομμουνισμού σε ευρωπαϊκές χώρες και στα στελέχη των σταλινικών κομμουνιστικών κομμάτων, όπου πλέον οι προλετάριοι, σε αντίθεση με πριν, «είχαν πατρίδα», που δεν ήταν άλλη φυσικά από τη Σοβιετική Ένωση.  Ο Θεοτοκάς βλέπει, χωρίς να το αξιολογεί, όπως λέει, ότι υπήρχε πλέον ένας νέος τύπος ανθρώπου, ο σοβιετικός άνθρωπος, που υπερέβαινε τον παλιό Ρώσο. Ωστόσο, επειδή η Σοβιετική Ένωση αποτελούνταν από δεκαπέντε εθνότητες, κάθε μία από τις οποίες διατηρούσε, όπως λέει, την εθνική της αυθυπαρξία, τη γλώσσα, την ιδιοτυπία με επιμέλεια και ακόμη και με πάθος. Βλέπουν επομένως την Σοβιετική Ένωση ως μια «πολυεθνική πατρίδα», ενώ ταυτόχρονα θεωρείται ότι ο παλιός ρωσικός επεκτατισμός έχει ακυρωθεί, εφόσον επιτρέπει στις όμορες εθνότητες να αναπτυχθούν εθνοτικά ελεύθερα. Έτσι, ο Θεοτοκάς έβλεπε ότι στις λαϊκές δημοκρατίες τα εθνικά περασμένα «δοξάζονται και εξαίρονται» περισσότερο παρά σε ορισμένα από τα «εξελιγμένα αστικά κράτη». Αυτή η τάση μάλιστα επικράτησε μετά το Β’ Π.Π.

Ωστόσο, σήμερα μια τέτοια παρατήρηση θα ίσχυε περισσότερο, εφόσον η κυρίαρχη τάξη από τον ρηχό εθνικισμό πέρασε στην ουσιαστικά άρνηση της εθνικότητας.

Ετικέτες: , , , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.


Αρέσει σε %d bloggers: