Μνήμη Ίωνα Δραγούμη

by

Πριν λίγες ημέρες, στις 31 Ιουλίου, υπήρξε η θλιβερή επέτειος των 99 ακριβώς χρόνων από την εκτέλεση του Ίωνα Δραγούμη, του μεγάλου συγγραφέα, αλλά και υποπροξένου και προξένου της χώρας μας στο εξωτερικό (Μοναστήρι) αλλά και σε πόλεις ανήκουσες σήμερα στην ελλαδική ενδοχώρα (Σέρρες, Αλεξανδρούπολη).

Ο Δραγούμης δεν ανήκει στη φιλοβενιζελική μερίδα. Αντιθέτως, ήταν αντιβενιζελικός έως φιλοβασιλικός. Ο θάνατός του προήλθε ουσιαστικά ως απότοκο του ακραίου φατριασμού στον οποίο είχε οδηγηθεί η ελλαδική κοινωνία. Το χαρακτηριστικό στιγμιότυπο εκείνη την εποχή υπήρξε η απόπειρα δολοφονίας του Βενιζέλου στο Παρίσι από βασιλόφρονες αξιωματικούς. Ως αντίποινα σε αυτή την εγκληματική ενέργεια, ακραίοι βενιζελικοί συνέλαβαναν την επόμενη μέρα τον Δραγούμη και τον εκτέλεσαν/δολοφόνησαν. Επικεφαλής της συγκεκριμένης εκδικητικής ενέργειας υπήρξε ο Παύλος Γύπαρης, καταγόμενος από τα Χανιά, που είχε πάρει μέρος  μάλιστα και στον Μακεδονικό Αγώνα. Ο Γύπαρης, παρά τους αγώνες του για την απελευθέρωση ελληνικών εδαφών, αργότερα θα ταχθεί κατά του ΕΛΑΣ κατά την Εθνική Αντίσταση, ενώ θα πάρει μέρος και στον Εμφύλιο, θεωρούμενος μάλιστα από ορισμένους και ως κορυφαία προσωπικότητα της Δεξιάς Παράταξης.

Σε ό,τι αφορά τον Δραγούμη, όπως ο ίδιος εξηγεί σε αυτοβιογραφικά του κείμενα, διήλθε από δύο διακριτές φάσεις στη ζωή του, με την πρώτη να διαρκεί από το 1902 έως το 1914. Επιπλέον, ο μεγάλος Έλληνας συγγραφέας, κριτικός λογοτεχνίας και μεταφραστής Κλέων Παράσχος είχε γράψει ένα εκτεταμένο βιβλίο, μια ειδική μελέτη για τον Ίωνα Δραγούμη, όπου εκεί τον κατέτασσε (συνολικά) στο νοητό σημείο όπου τέμνονται ο εθνικισμός (όχι βέβαια με τη σημερινή του ολότελα αρνητική έννοια) και ο σοσιαλισμός. Στην πρώτη του φάση, λοιπόν, ο Δραγούμης υπήρξε «εθνικιστής», και μάλιστα επηρεασμένος από τον Γερμανό αντιανθρωπιστή φιλόσοφο Νίτσε και τον Γάλλο εθνικιστή Μωρίς Μπαρέ. Η δεύτερη φάση του, η οποία ξεκινάει από το 1917 και διαρκεί ως το θάνατό του, είναι η  «ανθρωπιστική-σοσιαλιστική» φάση και σε αυτή δηλώνει επηρεασμένος από τον Κροπότκιν και τον Τολστόι, μεταξύ άλλων. Όπως ο ίδιος αποτύπωσε αυτή του την εξέλιξη:
«Στην πρώτη περίοδο Μακεδονική ενέργεια. Στη δεύτερη Ρωσική επανάσταση και κοινωνική επανάσταση παντού. Στη Μακεδονική ενέργεια έλαβα μέρος, στην κοινωνική επανάσταση όχι ακόμα».

Γενκότερα, ο Δραγούμης θεωρήθηκε μεγάλος θεωρητικός του νεοελληνικού πολιτισμού (λόγω του ωραίου, συνοπτικού και σχεδόν ομώνυμου βιβλίου που έγραψε), ενώ ενσάρκωσε μια διαφορετική πολιτική και κοινωνική ιδεολογία από τη συνηθισμένη, εφόσον δεν ήταν πολιτικά φιλελεύθερος, αλλά υπήρξε θερμός πατριώτης και ταυτόχρονα υπέρ της κοινωνικής δικαιοσύνης, του κοινοτισμού και του δημοτικισμού. Προς το τέλος της ζωής του, όπως αναφέραμε και παραπάνω, είδε ευνοϊκά τις κοινωνικές και μάλιστα τη ρωσική επανάσταση του ’17.

Εκτός από την πρωτότυπη για τα σημερινά δεδομένα πολιτική του ιδεολογία και κοσμοθεωρία, ο ίδιος έκανε ορισμένες σημαντικές κρίσεις για την ελληνική παράδοση. Υπεισερχόμενος μάλιστα ακόμα και σε λεπτομέρειες της καθημερινότητας, μίλησε για την παραδοσιακότητα του καφέ, αλλά και για την μη-παραδοσιακότητα της μπύρας ως αφεφημάτων,.  Είναι γεγονός πως στην πρώτη του φάση, ο Δραγούμης έβλεπε με επιφύλαξη την οικουμενικότητα της ορθόδοξης διδασκαλίας, λέγοντας μάλιστα χαρακτηστικά πως δεν έκαναν καλά ο Μαρξ και ο Ιησούς Χριστός να ταχθούν ενάντια στα έθνη. Αργότερα πάντως αναθεώρησε αυτές τις απόψεις, ενώ μία από τις γνωστότερές του αποστροφές υπήρξε η εξής:

«Όπου βρεθούνε δέκα Ρωμιοί φτειάνουν κοινότητα. Συνάζουν πρώτα χρήματα για την εκκλησιά. Άμα τη χτίσουνε φέρνουν παπά. Έπειτα και τις γυναίκες τους. Ύστερα, με τους δίσκους της εκκλησιάς, συνάζουν χρήματα και φτειάνουνε σκολειό. Τέλος φέρνουνε δάσκαλο για τα παιδιά τους – και νά την η κοινότητα».

Ετικέτες: , , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.


Αρέσει σε %d bloggers: