Εθνισμός και υπερεθνισμός

by

Πριν από περίπου 63 χρόνια (εφ. «Καθημερινή», 22/12/1954), ο Γιώργος Θεοτοκάς, ο άνθρωπος στον οποίον εν πολλοίς οφείλουμε την επανεύρεση της ελληνικής παράδοσης και της ελληνικότητας, την οποία κινητοποίησε από το πρώτο του νεανικό έργο με το όνομα «Ελεύθερο πνεύμα», ο οποίος έγινε ο ίδιος Χριστιανός Ορθόδοξος συνειδητός σε ώριμη ηλικία, δηλαδή ένας άνθρωπος ο οποίος εξέφραζε και τον ελληνικό «εθνισμό» αλλά και την Ορθόδοξη πίστη του, έγραφε για την Διοικούσα Εκκλησία τα παρακάτω:

«Και αφού ασκούμε αυτοκριτική, ας σημειωθεί εδώ και κάτι ακόμη, που πολλοί Έλληνες σήμερα το συζητούν: Η επέμβαση της Εκκλησίας της Ελλάδος σε τέτοια ζητήματα δημιουργεί μιαν εντύπωση θρησκευτικού φανατισμού και μισαλλοδοξίας άλλων εποχών, που πολύ θυμίζει Ανατολή και που δεν υπηρετεί το γόητρό μας ως σύγχρονου λαού. Βέβαια, υπήρξε μια ιστορική περίοδος όπου ο Ελληνικός Λαός ήταν υποδουλωμένος και όπου η Εκκλησία αποτελούσε τη μόνη οργανωμένη έκφραση της εθνικής υπάρξεως και του πόθου του της ελευθερίας. Ο κλήρος κράτησε τότε υψηλά τη σημαία των εθνικών δικαίων και αγωνίσθηκε με θαυμαστήν αυταπάρνηση για την αποκατάσταση του Ελληνισμού. Γνωρίζομε όλοι αυτή την παράδοση και τη σεβόμαστε ως ένα μέρος της νεώτερης εθνικής μας Ιστορίας. Αλλά οι ιστορικές και κοινωνικές συνθήκες έχουν μεταβληθεί ριζικά.

Τα εθνικά ζητήματα τα χειρίζεται η Πολιτεία με τα υπεύθυνα όργανά της. Η κοινωνία μας έχει ανάγκη από μια Εκκλησία με όσο το δυνατό περισσότερη παιδεία και προσήλωση στην πνευματική και ηθική διδασκαλία του Ευαγγελίου και σε έργα φιλαλληλίας και κοινωνικού πολιτισμού. Κακίστη υπηρεσία της προσφέρουν όσοι επιδιώκουν να την παρασύρουν έξω από τον καθαρά χριστιανικό προορισμό της».

Κατά τρόπο εν μέρει όμοιο είχε εκφραστεί κι ο Νίκος Ψαρουδάκης («Η επανάστασις της αγάπης», σελ. 98):
«Η Χ.Δ. θέλει την Ποιμαίνουσα Εκκλησία ελεύθερη και ζωντανή. Ελεύθερη σημαίνει πως όχι μόνο δεν θάναι υποδουλωμένη στο Κράτος μα απεναντίας θα έχη την ανώτατη πνευματική καθοδήγησι και επιτήρησι πάνω στις κοσμικές εξουσίες(…) Ζωντανή σημαίνει πως θα δίδη το παρόν σ’ όλες τις ανάγκες του βίου, πνευματικές και βιοτικές. Για τη λύση των βιοτικοκοινοτικών προβλημάτων του ποιμνίου της η Ποιμαίνουσα Εκκλησία, μ’όλα τούτα, δεν είναι σωστό, μα ούτε και δυνατό, να ασχολήται η ίδια. Η φροντίδα αυτή έχει ανατεθή στο χριστιανικό Κράτος…».

Ο Ν. Ψαρουδάκης επίσης έγραφε (όπ. π., σελ. 100): «Ο Χριστιανισμός θέλει τα έθνη ελεύθερα, ίσα, αλληλοβοηθούμενα, ειρηνικά, ενωμένα». Και ακόμη: «Ο Χριστιανισμός διδάσκει τον υπερεθνισμό(…). Ο εθνικισμός εμπνέεται από το διάβολο που θέλει τα έθνη χωρισμένα και εχθρικά μεταξύ (…). Ο υπερεθνισμός είναι έργο της αγάπης και της ειρήνης, ο εθνικισμός του μίσους και της καταστροφής. Ο διεθνισμός είναι σατανικό υποκατάστατο του υπερεθνισμού…».

Όλες αυτές οι σκέψεις και τα παραθέματα γράφονται με αφορμή κυρίως το πώς αντιμετωπίζουμε τα περί του έθνους μας σήμερα, ως συνολικό εκκλησιαστικό σώμα. Οι επισημάνσεις του Θεοτοκά φαίνεται σαν να γράφτηκαν χθες, αλλά όχι μόνο: ο εθνικισμός, δηλαδή ο περιορισμός της αλληλεγγύης στα πλαίσια της εθνικής κοινότητας, κυριαρχεί, όχι βέβαια πάντα, αλλά πάντως σε πολύ μεγάλο βαθμό, εις βάρος όποιου άλλου προσώπου.
Η εθνικότητα είναι πολύτιμο συλλογικό στοιχείο της ανθρώπινης προσωπικότητας, ιδιαιτερότητας και ετερότητας και δεν καταργείται, αλλά μεταμορφώνεται. Ταυτόχρονα, και η αλληλεγγύη προς τους ομοεθνείς όταν βρίσκονται εν δικαίω (=πατριωτισμός), όπως το 1940, είναι μια σημαντική αρετή. Αυτό όμως δεν θα πρέπει να μας κάνει να λησμονούμε την αμεροληψία και τους υπόλοιπους συνανθρώπους, με δεδομένο ότι και ο Χριστός «ου λαμβάνει πρόσωπον ανθρώπου» και ενδιαφέρεται πρώτιστα για όσους αποκάλεσε δικούς Του «ελαχίστους αδελφούς»...

 

Σημείωση: Αναδημοσιεύεται από εφ. «Χριστιανική», φ. 997

Ετικέτες: , , , , , , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.


Αρέσει σε %d bloggers: