Κοινότητα αγαθών και πρόσωπο

by

Όπως είναι γνωστό (τουλάχιστον σε όσους έχουν ερευνήσει αυτό το θέμα), οι Πατέρες και Μητέρες της Εκκλησίας μιλάνε για και υπέρ της κοινότητας των αγαθών, με πολλούς τρόπους. Για τη δικαιοσύνη στην κατανομή του εισοδήματος, για τη δίκαιη κτήση, ώστε να μπορεί να υπάρχει καλή και «ελεήμων» χρήση. Ο Μέγας Βασίλειος, 15 αιώνες πριν τον Προυντόν, γράφοντας γύρω στα 29 του χρόνια ασκητικές διατάξεις («Όροι κατά πλάτος», «Όροι κατ’ επιτομήν») για τα κοινοβιακά μοναστήρια, θα διατυπώσει τη γνώμη ότι η οποιασδήποτε προέλευσης ιδιοκτησία ταυτίζεται με την κλοπή. Σε ανάλογο πνεύμα, στην Επιστολή Βαρνάβα (19:8) αναφέρεται ότι κοινωνήσεις ν πσιν τ πλησίον σου κα οκ ρες δια εναι· ε γρ ν τ φθάρτ κοινωνοί στε, πόσ μλλον ν τος φθαρτος; (= «Θα μοιραστείς τα πάντα με τον πλησίον σου και δεν θα πεις ότι είναι δικά σου° διότι, εάν μοιράζεστε τα άφθαρτα πράγματα, πόσο μάλλον τα φθαρτά;»).

Ταυτόχρονα οι Πατέρες της Εκκλησίας, αν και πρότειναν και προέβαλλαν την πλήρη κοινότητα των αγαθών ως τέλεια και επιδιωκτέα κοινωνία (Μ. Βασίλειος, Ι. Χρυσόστομος), τόνισαν ότι η πλήρης κοινοκτημοσύνη είναι εθελούσια, ενώ μόνο η δικαιοσύνη (κτήσης, κατανομής, αμοιβών κ.λπ.) είναι υποχρεωτική. Όπως είχε πει σωστά και ο Αρχ. Επιφάνιος Θεοδωρόπουλος, «η θυσία είναι προαιρετική, η δικαιοσύνη είναι υποχρεωτική».

Σε όλα τα παραπάνω, οι «φιλελεύθεροι» αστοί, είτε «θρησκευόμενοι» είτε όχι, αντιτάσσουν την κριτική ότι πρόκειται περί τυραννίας και δουλείας. Πιο συγκεκριμένα, οι θεωρητικοί του νεοφιλελευθερισμού όπως ο Φρίντριχ Χάγιεκ ταύτισαν την κρατική ρύθμιση στην επιχειρηματικότητα με τον «δρόμο προς τη δουλεία», κατά το φερώνυμο βιβλίο του (εκδ. 1944). Επίσης, ο περιβόητος Μίλτον Φρίντμαν της Σχολής του Σικάγο ανακήρυξε την ελευθερία του επιχειρείν ως την κορυφαία δημοκρατική ελευθερία και τον οποιοδήποτε περιορισμό ως χαρακτηριστικό δικτατοριών.

Όσο και εάν οι παραπάνω απόψεις είναι εσφαλμένες, έχουν όμως ένα στοιχείο που πρέπει να προσέξουμε: σε μια κοινωνία ή Πολιτεία που θα αξίζει να φέρει το όνομα «Χριστιανική», θα πρέπει να προσεχθεί πολύ η ελευθερία και η αλληλοπεριχώρηση των προσώπων, διότι αλλιώς μιλάμε για μια μαζοποιημένη κοινωνία με ολοκληρωτικά χαρακτηριστικά. Αυτήν τη διαδικασία της αποξένωσης από τον εαυτό και τον πειρασμό της μαζοποίησης πολύ όμορφα τα έχει περιγράψει ο Γ. Θεοτοκάς («Ώρες αργίας», σελ. 18) :

«Μου φάνηκε πως η μάζα είχε μια μεγάλη ψυχή, πως κ’ εγώ την είχα μέσα μου αυτήν την κοινή ψυχή, πως δε θα κατώρθωνα ποτέ να λυτρωθώ ολότελα από την τυραννία της. Για μια στιγμή ακολούθησα τον άγνωστο ρυθμό μηχανικά, τυφλά, ανίκανος να αντισταθώ στην έλξη του. Είδα με τρόμο να ξυπνούν και να κουνιούνται στα σπλάχνα μου οι μυστηριώδεις δυνάμεις που σέρνουν τη μάζα, κανείς δεν ξέρει που».

Παράλληλα, εύστοχα έχει επισημάνει ο π. Γ. Μεταλληνός ότι «η κοινότητα-ομάδα, ως κοινωνία προσώπων, δεν εξαφανίζεται, ούτε υποτάσσει ή καταπιέζει και εξουθενώνει το πρόσωπο, αλλά γίνεται ο χώρος μέσα στον οποίο το πρόσωπο αναδεικνύεται ως ιδιαίτερη ύπαρξη, επιτυγχάνει δηλαδή την αυτοπραγμάτωση και καταξίωσή του».
 («Ενορία: ο Χριστός εν τω μέσω ημών», Εκδ. Γ’, σελ. 50),

Σε μια τέτοια κοινωνία ακριβώς έχουμε την υπέρβαση της απλής ανεκτικότητας και της συνύπαρξης προς κάτι ανώτερο, την αλληλοπεριχώρηση, την συμπραγμάτωση, την αρμονική σύναψη του προσώπου και της ατομικότητας προς την κοινωνία.

 

Σημείωση: πρώτη δημοσίευση στην εφ. Χριστιανική, φ. 987
Advertisements

Ετικέτες: , , , , , , , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: