Ισορροπημένες σχέσεις έθνους- Διοικούσας Εκκλησίας

by

Ο Γιώργος Θεοτοκάς(1905-1966) στα ουσιωδέστατα δοκίμια που δημοσιεύτηκαν υπό τον τίτλο «Η Ορθοδοξία στον καιρό μας»(Εκδόσεις των Φίλων, 1975) αναφέρθηκε με καίριο τρόπο σε μια σειρά θεμάτων που άπτονταν των σχέσεων της ελλαδικής Ορθόδοξης Εκκλησίας με το έθνος. Να διευκρινίσουμε κάτι για τους μη-γνωρίζοντες: ο Θεοτοκάς ήταν για την λεγόμενη «γενιά του ‘30» ό,τι ο άγιος Μακάριος Νοταράς για τους Φιλοκαλικούς Πατέρες, δηλαδή γενάρχης. Το νεανικό του έργο «Ελεύθερο πνεύμα»(1929) θεωρήθηκε ευρύτατα ως «μανιφέστο» αυτής της γενιάς λογοτεχνών και ανθρώπων της διανόησης γενικότερα. Κύριο χαρακτηριστικό της ήταν η πρόταξη της ελληνικότητας, της ελληνικής παράδοσης, του ελληνικού εθνισμού, σε σημείο που από ορισμένους άδικους επικριτές του της εποχής μας κατηγορήθηκε ως εθνικιστής.
Σε κάποια μεταγενέστερη φάση της ζωής του, ο ίδιος συνδέθηκε και βιωματικά με την ορθόδοξη χριστιανική πίστη, οπότε συνέγραψε το έργο του «Ταξίδι στην Μέση Ανατολή και στο Άγιον Όρος», έργο ταξιδιωτικών εντυπώσεων από την επίσκεψή του στο Όρος και στο Σινά. Περιέργως για εμάς σήμερα, ο Γ.Θ. έβλεπε με θλίψη την ελλαδική Ποιμαίνουσα Εκκλησία της εποχής του να ζει ακόμη σε μια παρελθοντολογική αυτοέξαρση «εθνικού φύλακα».

Ο Θεοτοκάς, χαρακτηριστικά, κάνοντας μια ιστορική αναδρομή, αναφέρεται στον γνωστό Μητροπολίτη Καστοριάς Γερμανό Καραβαγγέλη, για τον οποίο γράφει έτσι:
«…ο μακεδονομάχος Μητροπολίτης, καθώς τον βλέπουμε να εκφράζεται στα Απομνημονεύματα του Γερμανού Καραβαγγέλη, είναι καθαρόαιμος πολιτικοστρατιωτικός ηγέτης, χωρίς θρησκευτικές ανησυχίες και μέριμνες. Η Εκκλησία, στα χέρια του, γίνεται μέσο του εθνικού αγώνα και τίποτε άλλο»(σελ.20).
Για να συνδέσουμε όλα αυτά με το σήμερα, πρόσφατα δημοσιεύτηκε η θλιβερή είδηση των από άμβωνος διατυπωμένων απόψεων του Μητροπολίτη Μάρκου Χίου, ο οποίος βάσει ρεπορτάζ τοπικού site(politischios.gr), εξέφρασε την άποψη ότι «δεν υπάρχουν πρόσφυγες, είναι όλοι λαθρομετανάστες». Με βάση αξιωματούχο του λιμενικού και τα τελευταία στοιχεία, μόνο το ¼ και μόνο για τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως «οικονομικός μετανάστης». Το άρθρο μιλάει και για αντιδράσεις από την τοπική εκκλησία, αλλά  πολύ περισσότερες υπήρξαν αυτές στην ευρύτερη κοινωνία. Ο ίδιος ο σεβασμιώτατος δεν αρνήθηκε την αποστροφή του λόγου, αλλά προέβη σε επεξηγηματική δήλωση. Οπωσδήποτε δεν είναι εδώ καθόλου υπό κρίση η σύνολη πολιτεία του Μητροπολίτη Μάρκου παρά μόνο οι εν λόγω δηλώσεις, ενώ η οποιαδήποτε ποινικοποίηση του λόγου πρέπει να θεωρηθεί εκ προοιμίου αδιανόητη.
Δεχόμενοι ότι ο Γερμανός Καραβαγγέλης υπήρξε μια μορφή που κατέγινε σε ένα δίκαιο πατριωτικό αγώνα υπέρ του «δούλου γένους» που υπέφερε υπό την ανυπόφερτη καταπίεση των Βούλγαρων κομιτατζήδων, εξαρχικών κ.ά., το ζητούμενο είναι ποια η στάση των σύγχρονων «φλογερών πατριωτών» διαδόχων του έναντι των άλλων εθνών. Ο πατριωτισμός, όπως έγραφε ο Νικολάι Μπερντιάγεφ στο κύκνειο άσμα του «Το βασίλειο του Πνεύματος και το βασίλειο του Καίσαρα» είναι ένα φαινόμενο που πρέπει να «διαχωριστεί πολύ προσεκτικά» από τον εθνικισμό. Ο  δε εθνικισμός δεν είναι άλλο από τον περιορισμό της αλληλεγγύης στα πλαίσια της εθνικής κοινωνίας. Ο πατριωτισμός, όμως, εάν πρόκειται να μείνει κανείς πιστός  στο χριστιανικό ήθος, πρέπει να συνδυάζεται από ίσο, και μάλλον μεγαλύτερο, θερμό ενδιαφέρον για τον ευαγγελικό «ξένο», κάτι το οποίο ολοφάνερα συνιστά κορυφαίο κριτήριο πνευματικότητας.
Συμπερασματικά: «Όσο και αν είναι η Εκκλησία μας κρατική, θα πρέπει να συμφωνήσουμε ότι ο γνήσιος, ο αιώνιος προορισμός της δεν είναι να σώζει ένα έθνος, αλλά «πάντα τα έθνη», δηλαδή τον Άνθρωπο «αυτόν καθεαυτόν». Η εντολή δόθηκε πολύ καθαρά, με τρόπο που δεν αφήνει έδαφος για αντιγνωμίες»(όπ.π., σελ. 24).

Ετικέτες: , , , , , , ,

2 Σχόλια to “Ισορροπημένες σχέσεις έθνους- Διοικούσας Εκκλησίας”

  1. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΡΣΚ Says:

    ΠΟΛΥ ΚΑΛΟ, ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ.
    ΚΑΛΗΜΕΡΑ!

    Στις 29 Αυγ 2016 2:13 π.μ., ο χρήστης Ιστολογικόν σημειωματάριο φιλαλήθους

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: