Η Αγία Τριάδα, η επαναστατικότητα και το ’21

by

ΚλέφτικαΈνα τραγούδι που βγήκε από το μεράκι του λαού μας αναφέρει:

«-Χρίστο, σε θέλ’ ο βασιλιάς, σε θέλουν κι οι αγάδες

-Όσο’ν’ ο Χρίστος ζωντανός, Τούρκους δεν προσκυνάει

(“Του Χρίστου Μηλιόνη”-Κλέφτικο Δημοτικό Τραγούδι-Απόσπασμα)

Ο Χρίστος Μηλιόνης ήταν, με βάση τον Απόστολο Βακαλόπουλο, ο «αρχαιότερος κλέφτης που θυμούνταν» οι μεταγενέστεροι συνάδελφοί του που συγκροτούσαν την Κλεφτουργιά, η οποία ήταν σύμφωνα με τον Στρατηγό Μακρυγιάννη «η μαγιά της λευτεριάς». Από παλαιά οικογένεια Κλεφτών, τους Κολοκοτρωναίους, προήλθε και ο Αρχιστράτηγος του Αγώνα του Εικοσιένα Θοδωρής Κολοκοτρώνης.

Το απροσκύνητο ήθος της Κλεφτουργιάς, που συντηρούσε με εντατικότατη προσπάθεια και αυτοθυσία, ενέπνεε και τον απλό λαό μέσα στην δουλεία.

Ο λαός που συγκροτούσε το λεγόμενο «Ρουμ Μιλλέτ», δηλαδή το Μιλλέτι των Ρωμαίων ή Ρωμιών(δηλαδή Ορθοδόξων), και του οποίου η διοίκηση είχε ανατεθεί στον Μιλλέτ Μπασή(Πατριάρχη της Νέας Ρώμης/Κωνσταντινούπολης), πέρασαν αιώνες ώσπου να αποφασίσει την μεγάλη του Επανάσταση, παρ’ όλες τις αποτυχημένες προσπάθειες εξεγέρσεων με πιο πρόσφατη και τραγική περίπτωση τα Ορλωφικά(1770), για τα οποία ο Άγιος Αθανάσιος ο Πάριος είχε γράψει χαρακτηριστικά ότι «οι συνετότεροι είχαν παγώσει από τον φόβο».

Leon AllatiosΟ ιστορικός Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος χαρακτηριστικά γράφει[σε μεταγραφή σε σύγχρονη γλώσσα] ότι «Το έθνος ήθελε βεβαίως την επανάσταση° ποθούσε όμως αυτήν υπό τον όρο ότι επρόκειτο να έχει κάποιον ισχυρό επίκουρο(βοηθό)».

Αυτός ο επίκουρος αναζητήθηκε στις χώρες της Δύσης από λογίους που έφυγαν στην Agios-Maximos-o-Graikos-93Δύση κατά την διάρκεια της Τουρκοκρατίας όπως ο Λέοντας Αλλάτιος ή ο Βησσαρίωνας ο Έλληνας. Αυτοί στην εργώδη τους προσπάθεια να προσεταιριστούν και να πείσουν τους δυτικούς Χριστιανούς για παρέμβασή τους υπέρ του Γένους των Ρωμηών έφτασαν να γίνουν εξαιρετικά φιλο-ρωμαιοκαθολικοί χωρίς όμως αποτέλεσμα. Από την άλλη μεριά, ο άγιος Μάξιμος ο Γραικός τον 16ο αιώνα προσπάθησε να πείσει τον Τσάρο Ιβάν Δ’ Τρομερό για αντίστοιχη παρέμβαση της ρωσικής αυτοκρατορίας.

Αυτή η τελευταία ιδέα περί «ισχυρού επίκουρου» ήταν και η ιδέα του Γένους και των Φιλικών τότε, καταπώς συνεχίζει την ιστόρησή του ο Παπαρρηγόπουλος:

«Μόνη η Ρωσία τότε λογιζόταν ως πιθανή επίκουρος. Οι ιδρυτές της εταιρείας δεν αποτάθηκαν εξ αρχής προς αυτή, και συνετά το έπραξαν αυτό, διότι, όπως πρόκειται να εξηγηθεί σε λίγο, η Ρωσία επρόκειτο να αποδοκιμάσει τις ενέργειες αυτές και να τις ματαιώσει από την πρώτη τους αφετηρία. Αλλά οι ιδρυτές της εταιρείας σκέφτηκαν να παραστήσουν τους εαυτούς τους ως τους επιτρόπους κάποιας αφανούς Αρχής, περί της οποίας καθόλου δεν έδιναν εξηγήσεις, αφήνοντας να υπονοείται ότι αυτή η Αρχή δεν ήταν κανείς άλλος παρά αυτός ο παντοδύναμος αυτοκράτορας της Ρωσίας».

Ο Αρχιμανδρίτης Παπαφλέσσας, με τον γνωστό παρορμητισμό και υπεραισιοδοξία που τον διέκρινε, είχε προσθέσει ότι αυτή η Ξένη Δύναμη(Ρωσία) θα πυρπολούσε τον τουρκικό στόλο «στο λιμάνι της Πόλης και θα ακολουθούσε ο εμπρησμός της και η δολοφονία του Σουλτάνου»!
Φαναριώτες
Τέλος, η Φαναριώτικη πολιτική διακρίθηκε για τον ακραιφνή διπλωματικό της χαρακτήρα. Οι Φαναριώτες, με την σταδιακή αποδοχή θέσεων στον διοικητικό κορμό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και την περιορισμένη συνεργασία με τον κατακτητή, προσέβλεπαν, όπως και το Πατριαρχείο, σε μια μακρόχρονη και αναίμακτη κατάληψη της εξουσίας.

Όλες λοιπόν οι ομάδες αυτές προσέβλεπαν στην ελευθερία, την επαναστατική αλλαγή, επιδίωξη την οποία θεωρούσαν σύμφυτη της πίστης τους όπως αυτοί την βίωναν μυστηριακά και λειτουργικά και την εξασκούσαν στην καθημερινότητά τους, πιθανότατα χωρίς να έχουν πλήρη θεολογική τεκμηρίωση αυτής.

Ο Γιώργος Θεοτοκάς απαριθμώντας μέσα στα δοκίμιά του που εκδόθηκαν με τον τίτλο «Η Ορθοδοξία στον καιρό μας» τις συγκεκριμένες παραδόσεις που μας έχουν κληροδοτηθεί ως έθνος κατονομάζει τρεις: την αρχαία ελληνική γραμματεία, την Ορθοδοξία και, τέλος, το, όπως το λέει, «φιλελεύθερο και δημοκρατικό πνεύμα του Εικοσιένα». Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης επαληθεύει ιστορικά την ανάγνωση αυτή του Εικοσιένα του Θεοτοκά μνημονεύοντας στην κατάληξη της προκήρυξης του Ιασίου της 24ης Φεβρουαρίου με τίτλο «Μάχου υπέρ πίστως και πατρίδος» τους ομοεθνείς Τριάκοντα τυράννους και τον Πεισίστρατο μαζί με τους αλλοεθνείς Πέρσες, αναδεικνύοντας έτσι ακριβώς την ελευθερία και τη δημοκρατία ως τους στόχους του Αγώνα.


Στην Ορθοδοξία υπάρχει η θεολογία της ελευθερίας. Ο Απόστολος Παύλος ήδη λέει στην Α’ Προς Κορινθίους:
Tιμς γοράσθητε· μ γίνεσθε δολοι νθρώπων”.(=Εξαγοραστήκατε με τίμημα° μην υποδουλώνεστε σε ανθρώπους)
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος γράφει στην ομιλία του «Περί αρετής και κακίας»:

«Ας υποθέσουμε ότι υπάρχει ένας βασιλιάς πονηρός και ένας πολίτης χρηστός(καλός)° ας δούμε ποιου είναι κύριος ποιος και πού λάμπουν τα της δεσποτείας° και ποιος αυτός που εξουσιάζει και ποιος που εξουσιάζεται. (…) Προστάζει ο βασιλιάς στον πολίτη κάτι πονηρό και τελείως εσφαλμένο° τι λοιπόν θα κάνει ο καλός πολίτης και υπήκοος; Όχι μόνο δεν θα κινηθεί ούτε θα υπακούσει, αλλά θα προκαλέσει και τον προστάζοντα να τον φυλακίσει με βίαιο τρόπο, εάν θέλει για το συγκεκριμένο, ακόμη και αν θα πρέπει να πεθάνει. Ποιος είναι λοιπόν ο ελεύθερος; Αυτός που κάνει αυτό που επιθυμεί ή αυτός που καταφρονείται από τον υπήκοο;»
Ενώ συνοπτικά ο Μέγας Βασίλειος γράφει ότι «πρέπει να υποτάσσεσθε [εννοείται: μόνο] σε ανώτερες δυνάμεις, οι οποίες δεν εμποδίζουν την εφαρμογή της εντολής του Θεού».

 

Αυτές οι καταστατικές, θα λέγαμε, αρχές του χριστιανικού πολιτικού ήθους βρίσκονται πίσω από τις γραμμές της 250px-Konstantinos_Oikonomouθεολογίας και της πρακτικής την οποία ενσαρκώνουν οι επαναστάτες. Η ελευθερία του Γένους σύνολου, η ελευθερία από το τυραννικό Κράτος, τα κοινωνικά και ιδιοκτησιακά δικαιώματα είναι τα διακυβευόμενα αγαθά, όπως μαρτυρούν και τα κείμενα των Εθνοσυνελεύσεων. Άλλο αγαθό, αιώνιας εμβέλειας αυτή τη φορά, ήταν η σωτηρία, που υπονομευόταν στην πράξη από την τυραννική καταπίεση και κατατρομοκράτηση των Οθωμανών αρχόντων.
Αυτή η προσέγγιση επαληθεύεται στην προσευχή που απευθύνει προς την Αγία Τριάδα ένας από τους θεωρούμενους ως μεγαλύτερους εκφραστές της ορθόδοξης Παράδοσης, ο λόγιος κληρικός Κωνσταντίνος Οικονόμος ο εξ Οικονόμων(1780-1857). Αυτή η προσευχή γράφτηκε «εν τω μέσω –ήδη- του Αγώνα» τον οποίο και λαμβάνει ως δεδομένο. Λέει:

«Ιδού ο κόσμος μας μισεί, καθώς εσύ προείπες°ιδού θεωρεί τον φόνο μας σαν ευπρόσδεκτη θυσία(…) Εσύ είσαι ο βασιλιάς και ο σωτήρας και ο Θεός μας. Σε όλη την πολυχρόνια τυραννία δεν υψώσαμε τα χέρια μας προς άλλον Θεό.(…) Μη μας εγκαταλείπεις να γίνουμε το όνειδος των εχθρών της αγίας σου Εκκλησίας. (…)Ορκίστηκαν να εξαλείψουν τους λατρευτές του ονόματός σου πάνω από το πρόσωπο της γης.»

Και συνεχίζει μιλώντας για τους Επαναστάτες του Εικοσιένα και τα ελατήριά τους: «οι καρδιές των πιστών σου δούλων γέμισαν με ζήλο, τα σπλάχνα τους σείστηκαν, οι ψυχές τους πυρακτώθηκαν υπέρ της διατήρησης του Ευαγγελίου σου, από το οποίο λυσσούνε οι ασεβείς να τους αποσπάσουν για πάντα. Βασιλιά του κόσμου, μην τους εγκαταλείπεις στο μέσο του φοβερού τους αγώνα».

Και παρακάτω μιλάει για τον τρόπο που ζητάει την ήττα των τυράννων εκ μέρους του Θεού, με μεγάλη πράγματι φιλανθρωπία: «Άστραψε τους κεραυνούς της θείας δίκης σου πάνω στις υπερήφανες κεφαλές των άπιστων εχθρών σου. Σύντριψε τα όπλα° σύντριψε τα  βέλη°σύντριψε τα πλοία της ασέβειας. (…)Σβύσε όχι τη ζωή, όχι την ύπαρξη, αλλά τη λύσσα και την ασέβεια, και την άνομη δυναστεία των αιμοχαρών και βάρβαρων Αγαρηνών που επιθυμούν τους πολέμους, και οι οποίοι μίαναν τα αγιαστήριά σου και ερήμωσαν τον τόπο μας…»

Ας ευχηθούμε λοιπόν αυτή η θεόπνευστη και αυτοθυσιαστική επανάσταση, όπου κάποιος «θέτει την ψυχήν αυτού υπέρ των φίλων αυτού», που είναι τεκμήριο της ύψιστης αγάπης, να είναι ορόσημο και στις σημερινές μέρες, μέρες που κατεξοχήν χρειαζόμαστε μια τέτοια επαναστατικότητα, που όμως ποτέ δεν θα χάσει την χρησιμότητά της όσο βρισκόμαστε ακόμη στην ιστορία, δηλαδή την 7η ημέρα της Δημιουργίας.

Ετικέτες: , , , , , , , , , , , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: