Η αντιτυραννική ελληνική παιδεία και ορθόδοξη παράδοση

by

Giorgos_TheotokasΣε ένα καταπληκτικό του δοκίμιο, από αυτά που έχουν δημοσιευτεί συγκεντρωτικά στο βιβλίο του «Η Ορθοδοξία στον καιρό μας»(εκδ. των Φίλων, Αθήνα 1975, σελ. 75) με τίτλο «Η Εκκλησία και το έθνος» ο μεγάλος -και πιστός- λογοτέχνης του 20ου αιώνα, θέλοντας να απορρίψει την νεοφανή τότε «ελληνοχριστιανική ιδεολογία» αναφέρει τα εξής:

«Μες στην Ευρώπη έχουμε την ιδιοτυπία μας και τις πνευματικές παραδόσεις, που δίνουν αξία και βάθος στην εθνική ύπαρξή μας. Οι παραδόσεις αυτές είναι η κλασική ελληνική παιδεία, η Ορθοδοξία, το φιλελεύθερο και δημοκρατικό πνεύμα του Εικοσιένα».

Ένα σημείο που ίσως δεν έχει τύχει τόσης ανάδειξης είναι το πώς η εξέγερση των απλών παιδιών του Πολυτεχνείου του Νοέμβρη του 1973 μπορεί να ενταχθεί σε ένα τέτοιο ισχυρό νήμα της κλασικής εν τη ευρεία εννοία, δηλαδή θύραθεν, ελληνικής παράδοσης που είναι το αντιτυραννικό πνεύμα. Συγκεκριμένα η αναφορά είναι στον Απολλώνιο Τυανέα(15-98 μ.Χ.), ένα πρόσωπο μυθοποιημένο μεν έως θεοποιημένο εκ των υστέρων από τον συγγραφέα Φιλόστρατο(βλ. το βιβλίο του «Τα εις τον Τυανέα Απολλώνιον», που κυκλοφόρησε περίπου στα 220 μ.Χ.) και στις μέρες μας από νεοπαγανιστικούς/αρχαιοελληνιστικούς κύκλους, αλλά που πάντως είχε μεγάλη αξία και που ήταν μια εξωχριστιανική, εννοείται, πλην σημαντική, κατά τον Πατρολόγο Στυλιανό Παπαδόπουλο, «θρησκευτική προσωπικότητα» του ελληνισμού του 1ου μ.Χ. αι., νεοπυθαγόρειος φιλόσοφος και θεουργός.

Ο Φιλόστρατος παρουσιάζει στο προαναφερθέν βιβλίο του μια εικόνα που ελέγχεται ως μερικώς έως τελείως αναξιόπιστη ιστορικά, αλλά ένας προγενέστερος συγγραφέας που ήταν ιδιαίτερα αξιόπιστος, ο Δίων Κάσσιος, μεταφέρει στα έργα του ένα περιστατικό από τα περισσότερο διασταυρωμένα, που το καταγράφουν με μικρές παραλλαγές και ο Φιλόστρατος και, αργότερα ακόμη, ο Ζωναράς και ο Ιωάννης Τζέτζης. Ήταν το 96 μ.Χ., δύο χρόνια προ του θανάτου του, όταν ο Απολλώνιος βρισκόταν στην Έφεσο. Με την τηλεπαθητική του ικανότητα(ως «θεουργός» που ήταν) ή με άλλο τρόπο, «πληροφορήθηκε» ότι την ίδια στιγμή γινόταν κάποια επίθεση κατά του τυραννικού και διεφθαρμένου Ρωμαίου Αυτοκράτορα Δομιτιανού από τρεις απελεύθερους, μεταξύ αυτών και ενός ονόματι Στεφάνου.
Ο Δομιτιανός ήταν μια θηριώδης και τρομακτική φιγούρα τυραννικού άρχοντα που σύμφωνα με κάποιαDomitianos παράδοση οι Βυζαντινοί μας πρόγονοι των πρωτοχριστιανικών αιώνων τον φαντάζονταν να περιέρχεται τις νύχτες με μια άμορφη μάζα στη θέση του προσώπου. Με βάση λοιπόν τον ιστορικό Δίωνα, ο Απολλώνιος φωνάζει προς τον Στέφανο, τον ένα από τους τρεις:
«εύγε, Στέφανε, κτύπα τον μιαιφόνο!»(=τον δια φόνου μολυσμένο, αιμοδιψή, κ.λπ.)
Κατά τις άλλες εκδοχές, ο Απολλώνιος αποκαλεί τον Δομιτιανό «τύραννο»(Φιλόστρατος) και «αλιτήριο»(Ζωναράς)! Ο Ζωναράς αναφέρει συγκεκριμένα: «Ευ γε, Στέφανε, παίε τον αλιτήριον, έπληξας, έτρωσας, απέκτεινας»(Μ. Dzielska, «Απολλώνιος ο Τυανεύς: Στον Μύθο και στην Ιστορία», εκδ. Ενάλιος, σελ. 36)!

Αυτή η πληροφορία είναι τελείως εντυπωσιακή, εφόσον δείχνει την απέχθεια προς μια τέτοια «διακυβέρνηση» και η οποία μάλιστα δεν ενέχει διακρίσεις εθνικότητας, όπως την έχουμε συνηθίσει στην «ελληνοχριστιανική» της καινοφανή εκδοχή.
Ο Απολλώνιος Τυανέας στοιχεί ως προς αυτό στον δάσκαλό του Πυθαγόρα, ο οποίος επίσης εναντιωνόταν στους τυράννους και τις βίαιες ολιγαρχίες, τις οποίες παρακινούσε, σύμφωνα με βιογράφους του, σε «πιο αγαθοεργούς τρόπους διακυβέρνησης».
Saint-Philopater   Υπάρχει κάπου και στα κείμενα του άγ. Ισίδωρου του Πηλουσιώτη μια παρόμοια άποψη: ότι πρέπει να θεωρήσουμε «ανδρείους και τυραννοκτόνους» όσους «τοις τυράννοις τυραννικώς αντιτάσσονται». Η διαφορά που θα μπορούσε να εντοπιστεί αφορά την αφαίρεση της ανθρώπινης ζωής. Ως Χριστιανοί Ορθόδοξοι, δηλαδή, σεβόμαστε την ανθρώπινη ζωή ακόμη και των τυράννων και προκρίνουμε την δυναμική αντίσταση χωρίς να στοχεύουμε στην θανάτωσή τους. Για αυτό και, όπως μαθαίνουμε από τον Παπαδιαμάντη με το περίφημο «πελιδνός ο παράφρων τύραννος»(βλ. το διήγημα «Στον Χριστό στο Κάστρο»), ο άγιος Μερκούριος εμφανίζεται μόνο στις κοπτικές μη-ορθόδοξες εικόνες να «καρφώνει» με το δόρυ του τον Ιουλιανό τον Παραβάτη/Αποστάτη θανατώνοντάς τον.

Σημασία όμως να έχει να δούμε πώς η ευαισθησία και αντίδραση απέναντι στην τυραννική και μικροτυραννική συμπεριφορά είναι ένα από τα πιο γνήσια και, θα έλεγα, λιγότερο προβεβλημένα στοιχεία της Ορθόδοξης, αλλά και της εξωχριστιανικής ελληνικής μας παράδοσης την οποία έχουν «θάψει» δυστυχώς οι συντηρητικοί θιασώτες του «ελληνοχριστιανισμού» κάτω από πολλά στρώματα βολικής για την «καθεστηκυία τάξη» λήθης.

Ετικέτες: , , , , , , , , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: