Γύρω από το βιβλίο «Η Κίνηση της «Ζωής» στην Ελλάδα» (Μέρος Α’)

by

Μετά από ένα μεγάλο διάστημα που το είχα στους βραχυμεσοπρόθεσμους στόχους, κατάφερα να πάρω και να διαβάσω το βιβλίο «Η Κίνηση της Ζωής στην Ελλάδα», γραμμένο από τον προτεστάντη Πάστορα Christoph Maczewski και μεταφρασμένο/επιμελημένο από τον πατέρα Γεώργιο Μεταλληνό. Το συγκεκριμένο βιβλίο εκδόθηκε επί Δικτατορίας Παπαδόπουλου(1968), παραταύτα διατηρεί μια θαυμαστή επικαιρότητα. Επιπλέον, μεγάλη σημασία έχει ότι έγινε δεκτό από αμφότερους επικριτικούς της Ζωής και ζωικούς(προϊστάμενο κατά την περίοδο π. Ηλία Μαστρογιαννόπουλο). Στην περίοδο αυτή εξ άλλου σημειώθηκε Δικτατορία και εντός Διοικούσας Εκκλησίας, με αποτέλεσμα την σύσταση της αντικανονικής αριστίνδην Συνόδου όπου Αρχιεπίσκοπος ήταν ο Ιερώνυμος Κοτσώνης, παλαιό επιφανές μέλος της «Ζωής» και ανακτορικός «πνευματικός», που μετέφερε με ζέση τα πιστεύματα της Ζωής στην κατάσταση αυτή της γενικευμένης ανωμαλίας. Το τελευταίο αυτό κάνει άλλωστε και επίκαιρο το κείμενο αυτό. Στόχος είναι απλώς να σημειωθούν εδώ ορισμένα βασικά συμπεράσματα από την ανάγνωση και να διαπιστωθούν κάπως, κάποια από τα αρνητικά και θετικά σημεία της όλης Κίνησης αυτής, η οποία με ποικίλες μορφές έχει επηρεάσει και ακόμη επηρεάζει την όλη εκκλησιαστική και κοινωνική περαιτέρω ζωή μας, πολλές φορές χωρίς επίγνωση καν αυτής της επιρροής. Ας ξεκινήσουμε με τα θετικά της «Ζωής». Υπήρξαν τέτοια; Νομίζω πως ναι:

α)Ένα μεγάλο μέρος του έργου του Αλέξανδρου Τσιριντάνη που στην δεκαετία του 50 είχε ήδη αποστασιοποιηθεί από την Ζωή ήταν τέτοιο. Αν συγκρίνουμε το σημερινό Ιστολόγιο «Ακτίνες» που προέρχεται από το περιοδικό «Ακτίνες» που ήταν όργανο της «Χριστιανικής Ένωσης Επιστημόνων» που ανήκε στην «Ζωή», θα το δούμε αυτό. Ο Τσιριντάνης σε σχέση με τις απόψεις που διατυπώνουν αυτοί οι Αδελφοί σήμερα ήταν 1000% μπροστά. Είχε ανοιχτό πνεύμα, ήταν έξυπνος, είχε προχωρημένες ιδέες, είχε κοινωνικό προβληματισμό, σε αντίθεση με την λοιπή «Ζωή» -έλεγε λ.χ. πως δεν πρέπει να χάσουμε την έμφαση στον στόχο της κοινωνικής δικαιοσύνης που ανέδειξε με τόση ένταση ο 20ος αιώνας. Οι σημερινοί επίγονοί του μάλλον, εν συγκρίσει προς αυτά, μοιάζουν σαν να προέρχονται από προεκλογική εκστρατεία της ΕΡΕ.

β)Ο π. Ηλίας Μαστρογιαννόπουλος, ανιψιός του π. Ευσέβιου Ματθόπουλου, ιδρυτή της «Ζωής» και εκλεκτός του μετέπειτα προϊστάμενου π.Σεραφείμ Παπακώστα, επίσης έκανε μια σημαντική προσπάθεια αλλαγής επί τα βελτίω. Προσπάθησε να απαρνηθεί την ολοφάνερα προτεσταντικού χαρακτήρα προσκόλληση στην Αγία Γραφή και να υπερβεί τις μετά βίας καλυπτόμενες ηθικιστικές κακοδοξίες του π. Ευσέβιου Ματθόπουλου και να μιλήσει για την αγιότητα αντί για την ηθική και την αρετή. Έτσι μίλησε για τους Πατέρες της Εκκλησίας και την θεραπευτική τους μέθοδο, τα κείμενα του άγ. Διονυσίου του Αρεοπαγίτη(που αργότερα καταδίκαζε ο Τρεμπέλας) κ.ά.

γ)Ένα πνεύμα αγωνιστικό και ακτιβιστικό που υπήρχε στην «Ζωή» σε μια άλλη μορφή είναι πράγματι και σήμερα αναγκαίο.

δ)Ορισμένα στοιχεία των πιστευμάτων της Ζωής ήταν σωστά και ορθό-δοξα: ορθή λ.χ. ήταν η έμφαση της συμμετοχής των λαϊκών στην Εκκλησία. Σωστή επίσης(έστω και για εσφαλμένους λόγους) και η συχνή Θεία Μετάληψη.

Ας μιλήσουμε τώρα για τα υπόλοιπα και τα αρνητικά:

α)Ο π. Ευσέβιος Ματθόπουλος, ιδρυτής της «Ζωής», με το βασικότερο πόνημά του «Ο προορισμός του ανθρώπου» έκανε λόγο για τον Χριστό ως «ηθικό πρότυπο» και για την ηθική εξομοίωση με τον Χριστό ως θεμελιώδη «προορισμό του ανθρώπου» επί της γης. Αυτό ενέχει μια τεράστια απόκλιση από τα πραγματικά πιστεύω της Εκκλησίας.

β) Ο π. Ευσέβιος επίσης ανήκε αρχικά, πριν δημιουργήσει την Ζωή, στην κίνηση του λαϊκού ιεροκήρυκα Απόστολου Μακράκη. Ο Μακράκης εντέλει και προς το τέλος της ζωής του αφορίστηκε από την Διοίκηση της Ελλαδικής Εκκλησίας, επειδή έθεσε δογματικά ζητήματα με λανθασμένο τρόπο. Αποτέλεσμα ήταν η «Ζωή» και ο πατέρας Ευσέβιος συνειδητά να αποφεύγουν να θέτουν δογματικά ζητήματα, δηλαδή να δηλώνουν πλήρη υπακοή στην λεγόμενη «δογματική παράδοση» της Εκκλησίας- το σώμα των βασικών δογμάτων της. Αποτέλεσμα δεύτερο ήταν η «Ζωή», ο «Σωτήρ» κ.λπ. να αποτελούν περισσότερο κινήσεις αδογματικού χαρακτήρα που φυσικά στηρίζονταν σε δικές τους απόψεις και ερμηνείες ή πολύ συχνά σε σύμφωνες με τα πιστεύματά τους από ετερόδοξους Χριστιανούς συγγραφείς.

γ)Η «Ζωή» ως το 1968 τουλάχιστον ήταν εναντίον του Ορθόδοξου μοναχισμού και ασκητισμού. (Κατόπιν, όπως αναφέρει στην εισαγωγή ο π. Μεταλληνός, πολλοί πρώην ζωϊκοί μετακόμισαν σε μοναστήρια με τις ομάδες τους, όπου διετήρησαν πολλά από τα πιστεύω τους, επηρεάζοντας έτσι καθοριστικά και τον χαρακτήρα του ορθόδοξου και αγιορείτικου μοναχισμού.) Η ίδια αυτοσυστηνόταν άλλωστε ως «μοναχικόν τάγμα» όπου βρίσκονταν  λαϊκοί αλλά και κληρικοί «Αδελφοί» οι οποίοι υπόσχονταν τέλεια και πλήρη πειθαρχία προς αυτό. Το τάγμα είχε μία εξωεκκλησιαστική νομική μορφή, αυτή του αστικού σωματείου.

δ)Η «Ζωή» είχε κάθε σκοπό να επιφέρει μια μεταρρύθμιση της Ορθόδοξης Ελλαδικής Εκκλησίας (αντίστοιχη του Λούθηρου στην Ρ/Καθολική) στην λεγόμενη εκκλησιαστική και λειτουργική παράδοση της Εκκλησίας με βάση την Καινή Διαθήκη, δηλαδή περίπου μία «βιβλική αναγέννηση». Η συνήθεια λ.χ. του γονατίσματος κατά την ευχή της Αναφοράς προέρχεται ξεκάθαρα από την μεταρρύθμιση της Ζωής, ενώ είναι μια παλαιά ρωμαιοκαθολική παράδοση. Από εκεί προέρχεται καθαρά και ένα μέρος της θετικής αποτίμησης του Προτεστάντη Πάστορα συγγραφέα. (συνεχίζεται)

Ετικέτες: , , , , , , , , , , ,

4 Σχόλια to “Γύρω από το βιβλίο «Η Κίνηση της «Ζωής» στην Ελλάδα» (Μέρος Α’)”

  1. Ανωνύμα Says:

    Ωχ, καταπιάστηκες με τα οργανωσιακά βλέπω! Γράφω το κακό που μου έκανε το μικρό χρονικό διάστημα που μπαινόβγαινα στην Γέχα (μπας και τα δει καμιά ψυχή και σωθεί!):

    πρώτον, ενισχύθηκε η ενοχική μου συνείδηση

    δεύτερον, υποδαυλίστηκε το πάθος της εκδικητικότητας

    τρίτον, καλλιεργήθηκε το πνεύμα της ανταμοιβής στα πνευματικά (κάνω κάτι για να μου το ανταποδώσει όπως και δήποτε ο Χριστός)

    τέταρτον, ένα κλίμα κατάκρισης έφερε σιγά σιγά και ύπουλα την σκέψη ότι «εμείς είμαστε οι σεσωσμένοι και οι θύραθεν είναι οι άσωτοι και οι κολασμένοι»

    πέμπτον, μου δημιουργήθηκε η εντύπωση ότι ο έρωτας και τα του έρωτος γενικά είναι αμαρτία

    Φιλαλήθη, με συγχωρείς για την εξομολόγηση, αλλά ξύνεις πληγές…Κι απ ότι γράφεις για την Ζωή, τα ίδια καταλαβαίνω και γι αυτό το κίνημα. Όσο καλοπροαίρετες κι αν είναι κάποιες ψυχές που δραστηριοποιήθηκαν μ αυτά τα πράγματα, βάλαν ωστόσο την πνευματικότητα σε καλούπια κι αυτό για μένα είναι θάνατος! Δεν μπορεί κανείς να βάλει την αγιότητα σε προγραμματισμό και μεθόδους. Η ελευθερία που δίνει ο ίδιος ο Θεός όταν αγιάσει μία ψυχή προυποθέτει μόνο την υπακοή και ΤΙΠΟΤΑ άλλο. Ούτε κανόνες, ούτε νόμους, ούτε κηρύγματα, ούτε συμβουλές. Γνώμη μου, διότι βίωσα τον αγιασμό. Αν θα έκανα παιδιά ή αν θα μου ανέθεταν ποτέ να μεγαλώσω ανθρώπους, θα έκανα ΜΟΝΟ ΠΡΟΣΕΥΧΗ και θα άφηνα τελείως ΕΛΕΥΘΕΡΕΣ τις συνειδήσεις και τα άτομα, να βρουν μόνα τους και να ανακαλύψουν τον Θεό, τον έρωτα και την ζωή.
    Αυτά που μου έμαθε ο ίδιος ο Θεός, δεν τα βρήκα πουθενά σε τέτοιες κινήσεις οργανωσιακές, παρά μόνο ψήγματα ανακάλυψα σε ψυχές ανένταχτες και ελεύθερες!

    Γι αυτό, μόλις ακούσω για οργανώσεις, τρέχω χιλιόμετρα μακριά!!!

    Η μόνη δικαιολογία που μπορώ να τους δώσω είναι ότι κατά πάσα πιθανότητα ενοχλήθηκαν από την περιρρέουσα ατμόσφαιρα που έβαλε ενάντια στο πνεύμα το χριστιανικό και θέλησαν έτσι να αντιδράσουν, αλλά και πάλι δεν είχαν και δεν έχουν κανένα δικαίωμα να ορίζουν συνειδήσεις! Καλύτερα είναι να μαρτυρήσουμε για τον Χριστό έτσι όπως το νιώθουμε αυθόρμητα και ελεύθερα, παρά να κάνουμε τάχα πως οργανωνόμαστε απέναντι στο κακό και στην ουσία να καλλιεργούμε την υποκρισία και στο τέλος να μένουμε και εκτός Παραδείσου! …

  2. philalethe00 Says:

    @Ανωνύμα
    Καλησπέρα και ευχαριστώ για την ωραία τοποθέτηση!
    Θέτεις πολλά ζητήματα και σημαντικά…
    1ον, ναι, η ΓΕΧΑ ανήκει στον Σωτήρα μετά την διάσπαση του 60-62.
    2ον, η Ζωή πράγματι κατεξοχήν καλλιέργησε την ενοχικότητα. Άλλο όμως ενοχικότητα (αισθάνομαι άσχημα) και άλλο συναίσθηση αμαρτωλότητας, το καρδιακό πένθος, κατάνυξη κ.λπ. Όλα αυτά είναι καλά, και τα αισθάνεται κανείς ως κάτι καλό. Η ενοχικότητα είναι μάλλον δυτική κληρονομιά.
    3ον,πράγματι υπήρχε η έννοια της αξιομισθίας. Κάνω το καλό εξωτερικά ή απέχω από το κακό ή το θεωρούμενο κακό, ώστε να μου δώσει ανάλογες χάριτες ο Θεός ως το μεγάλο αφεντικό.
    4ον, στα του έρωτος ακολουθούσαν τον Αυγουστίνο κατά γράμμα, μια τραγωδία απλώς. Καμία επαφή με την πραγματικότητα και την υγιαίνουσα διδασκαλία
    5ον,όλα όσα κάνει ο άνθρωπος σκοπεύουν στην απόκτηση του αγίου Πνεύματος, στην ένωση με τον Θεό και την απευθείας διδαχή από αυτόν. Ακόμη και η μοναχική έννοια της υπακοής είναι πρώτα θεληματική υπακοή στο θείο θέλημα.

    Σχετικά με το θέμα της ελευθερίας, έτσι είναι το ιδεώδες. Όχι πίεση και καταπίεση ούτε καν «μη αυτό και μη το άλλο», αλλά έμπνευση.

    Δυστυχώς, τότε τουλάχιστον, στην Ζωή και τις παρεμφερείς κινήσεις ήθελαν να θωρακιστούν από ένα κακό που το όριζαν λανθασμένα, με τον λανθασμένο τρόπο. Αν λες πως πολεμάς το κακό και δεν έχεις αγάπη, τότε σε έχει ήδη καταλάβει το κακό…

    Ευχαριστώ, καλό απόγευμα!

  3. Spiros Says:

    To βιβλιο που εικονιζεται εχει μια ροη και μια καθαροτητα και μια πρακτικοτητα εξαιρετικη. Ειναι σαφως πολυ συντηριτικος ο τροπος ζωη που προτεινει αλλα τιποτε δεν ειναι τυχαιο. Νομιζω δυο ειναι οι δρομοι: 1 το εφαρμοζεις και ζεις οπως λεει με δυκολιες στην κοινωνικη προσαρμογη σου αλλα μια αξοθαυμαστη σταθεροτητα μακροπροθεσμη. 2 δεν το εφαρμοζεις αλλα εχεις κανει ενα γερο εμβολιο γι αυτα που θα σε βρουν.

  4. philalethe00 Says:

    @Spiros
    Καλησπέρα, Σπύρο, ευχαριστώ για το σχόλιό σου.
    Αναφέρεσαι προφανώς στον «Προορισμό του ανθρωπου» του π. Ευσέβιου Ματθόπουλου.
    Δεν αμφισβητώ ότι έχει και ροή και καθαρότητα και εξαιρετική πρακτικότητα, όπως αναφέρεις, το αντίθετο.
    Επίσης διευκρινίζω πως το κριτήριο δεν είναι η κοινωνική προσαρμογή.

    Άρα λοιπόν κατά την άποψή σου ο πρακτικός οδηγός της ζωής δίνεται από το βιβλίο αυτό; Είναι κάτι σαν τα ασκητικά του αγ. Ισαάκ του Σύρου για τους λαϊκούς λοιπόν, δηλαδή το 5ο ευαγγέλιο;
    Θα ήθελα κάπως να αναπτύξεις την γνώμη σου.

    Πολλές ευχές.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: