Σχολιασμοί προχριστουγεννιάτικοι και… πολυποίκιλοι(Ελευθερία & μοναχικό πλήθος)

by

«Εύδαιμον το ελεύθερον, ελεύθερον το εύψυχον«, είχε κάποτε γράψει ο Θουκυδίδης.

Υποτίθεται δε ότι αναφερόταν συγκεκριμένα στην ελευθερία της πόλεως-Πατρίδας. Η αρχαία Ελλάδα και ο πολιτισμός της είχε ως έμβλημα αυτήν την ελευθερία. Τουλάχιστον στο μέτρο που ισχύει αυτό που έλεγε ο Χριστιανός πατέρας του υπαρξισμού, ο Σαίρεν Κίρκεγκωρ: δηλαδή ότι πέραν του Χριστιανισμού, αξίζει μόνο ο Σωκράτης.

Ναι, αλλά τι συμβαίνει όταν οι νόμοι και το πολίτευμα της πόλεως γίνονται τυραννικοί; Όταν γίνονται άδικοι; Έχει να μας δώσει κάτι σε αυτό ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός; Ή έχει να μας δώσει μόνο το παράδειγμα του Σωκράτη, ο οποίος δέχεται να πιεί το κώνειο από μια ορισμένη νομιμοφροσύνη προς τους νόμους αυτούς (εξαιρώντας το «δαιμόνιό» του, που δεν τον αποτρέπει);

Ο Αλέξανδρος Τσιριντάνης έρχεται εδώ να μας πει ότι η αρχαία Ελλάδα φτάνει μέχρι εκεί. Δεν γνωρίζει την ελευθερία από την πόλι, αλλά μόνο την συλλογική ελευθερία της πόλεως. (Υπάρχει βέβαια και μια Αντιγόνη, αλλά μιλάμε για το υποτιθέμενο γενικό πρότυπο.) Κι εδώ ακριβώς μας χρειάζεται ο Χριστιανισμός: διότι ο Χριστιανισμός εγκαινιάζει την επανάσταση. Η Αγία Βαρβάρα -η και προστάτις του πυροβολικού, αλλά μόλις από το 1830 και κάτι- επαναστατεί εναντίον του πατέρα της και αθετεί τα θελήματά του στην εντέλεια. Το ίδιο η Αγία Αικατερίνα. Για δε τους νόμους της πόλεως ούτε συζήτηση. Ποιο είναι το αποτέλεσμα; Το πάθος. Το μαρτύριο. Ή τουλάχιστον μια ζωή υπό διωγμόν: «Μακάριοι οι δεδιωγμένοι ένεκεν δικαιοσύνης». Θυσιάζεται η ζωή, για να σωθεί η προσωπικότητα, όπως θα έλεγε ο Μπερντιάγεφ. [Ο Αλ, Υψηλάντης άλλωστε, όταν γράφει την επαναστατική προκήρυξη «μάχου υπέρ πίστεως και πατρίδος», αναφέρεται στις επαναστάσεις κατά των εσωτερικών, ομοφύλων τυράννων ως πρότυπα της δικής του επανάστασης της Μολδοβλαχίας.]

Αυτές οι ιδέες γράφονται με αφορμή κάποια αναγνώσματα και συγκεκριμένα το (εξαίρετο) βιβλίο του Θ. Ι. Ζιάκα «Πατριδεγωφάγος»(εκδ. Αρμός, 2012).  Έχουν όμως και μια αναφορά σε θέματα τελείως διαχρονικά. [Επίσης, πρέπει να θυμόμαστε και κάτι άλλο συναφές: αν ο Αισχύλος θέτει πάνω από την συγγραφική του παραγωγή την ελευθερία της πόλεως την οποία υπερασπίστηκε -μοιραία για την εποχή ίσως- με τα όπλα, ο μεταγενέστερος Ευριπίδης γράφει αντιπολεμικό έργο, τις «Ικέτιδες». ]

Εν πάση περιπτώσει: μιλούμε για την εποχή της Παλαιάς Διαθήκης. Η Παλαιά Διαθήκη φτάνει σε ένα επίπεδο νηπίου, λόγω της εποχής. Δεν μπορεί να φτάσει παραπάνω. Ας μην έχουμε λοιπόν απαιτήσεις παραπάνω από αυτές που θα έπρεπε από τους συγγραφείς της εποχής. Ας μην τους κρίνουμε και κατακρίνουμε με βάση τα σημερινά ηθικά ιδεώδη και ας μην εξιδανικεύουμε τις απόψεις τους, διότι «παρήλθε η σκιά του Νόμου[της Παλαιάς Διαθήκης], της Χάριτος ελθούσης».

Κάτι τελείως άλλο και …αλλότριο: σήμερα έβλεπα κάπου -σε ένα παλαιοβιβλιοπωλείο- ένα βιβλίο με τίτλο γνωστό: «Το μοναχικό πλήθος».  Η ιδέα γνωστή: οι άνθρωποι μπορεί να βρίσκονται μαζί, αλλά αισθάνονται μοναξιά, μπορεί να είναι στο ίδιο δωμάτιο, αλλά είναι μόνοι. Οι καρδιές τους είναι κλειστές και ανταλλάσσουν συμβατικές κουβέντες. Ποια η αιτία; Η Χάρη, θα μου πείτε, κάποιοι, η έλλειψή της! Ναι, σίγουρα. Αλλά είναι και το άλλο: η πρόθεση, ο εγωκεντρισμός! Η συμβατικότητα γενικά των σχέσεων, που έχουν εκφυλιστεί σε μια τυπική και τυπολατρική ανταλλαγή ορισμένων «φιλοφρονήσεων» και αν.

Ισχύει όμως αυτό και αντίθετα: δεν απαιτείται να βρίσκεσαι κοντά χωρικά με τον άλλον, για να είσαι κοντά του ψυχικά. Αλίμονο αν δεν μας το έχουν διδάξει αυτό οι μεγάλοι ασκητές της Εκκλησίας, που, επειδή πλησίαζαν τον Θεό, πλησίαζαν ταυτόχρονα και τον άνθρωπο και είχαν οικειότητα με όλους, ήδη πριν τους …γνωρίσουν. Ο νους μου πάει και στους ποιητές, τον Διονύσιο Σολωμό, που ήταν πολύ «φυγόκοσμος». Ο Σολωμός, που πέθανε από τον καημό του για την ελευθερία και την άρση της καταδυνάστευσης του αγαπημένου του ελληνικού λαού, ήταν άνθρωπος φιλέρημος, που αποσυρόταν στις ερημιές, στοχαζόταν, αισθανόταν, έγραφε, χαμένος θα λέγαμε σήμερα, δηλαδή «lost in space», «στον κόσμο του»…

Η εξωτερική ησυχία, λέγεται, άλλωστε ευνοεί και την εσωτερική ησυχία. Και η εσωτερική ησυχία είναι υψηλή κατάσταση πνευματική. Με άλλα λόγια, τα πράγματα εδώ δεν είναι μονοσήμαντα, αλλά σχετικά.

 

Με την ευκαιρία των εορτών, να ευχηθώ καλά Χριστούγεννα σε όσους κάνουν τον κόπο -σημαντικός, είμαι βέβαιος…- να διαβάζουν το ιστολόγιο…

Και ελπίζω ότι θα τα πούμε ξανά -αυτήν την φορά- πολύ σύντομα…

Advertisements

Ετικέτες: , ,

3 Σχόλια to “Σχολιασμοί προχριστουγεννιάτικοι και… πολυποίκιλοι(Ελευθερία & μοναχικό πλήθος)”

  1. ΣΑΛΟΓΡΑΙΑ Says:

    Φιλαλήθη μου
    σε διαβάζω κι από σένα διδάσκομαι,
    επειδή γράφεις με πάθος για την αλήθεια, ευγένεια ξεχωριστή και καλωσύνη.
    Εύχομαι σθένος εν παντί και περισσότερο φως στη ζωή όλων μας.

    Φιλιά πολλά στο όμορφο περιστεράκι.
    😉

  2. philalethe00 Says:

    Σαλογραία αγαπητή και πάντα εγγύτατη,
    ευχαριστώ ιδιαιτέρως για τις ωραίες και «φιλόφρονες» ευχές…
    Ανταποδίδω τις όμορφες ευχές…! 🙂

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: