Σχόλια σε θερινά διαβάσματα(2): «Η προσευχή του Μακρυγιάννη»(Κ. Σαρδελή)

by

Το βιβλίο «η προσευχή του Μακρυγιάννη» λαμβάνει τον τίτλο του από τις τρεις προσευχές που εμπεριέχονται στο κείμενο του Μακρυγιάννη «Οράματα και θάματα». Το κείμενο είχε κυκλοφορήσει με την κοπιώδη μέριμνα του Άγγ. Παπακώστα και κατόπιν του Γ. Βλαχογιάννη. Ο πρώτος, ο οποίος ασχολήθηκε, αν δεν απατώμαι, πάρα πολύ με την έκδοση των «Απομνημονευμάτων», το είχε χαρακτηρίσει στον Γιώργο Θεοτοκά, όπως γράφει ο τελευταίος σε ένα δοκίμιό του ως εξής: «είναι -λέει- το έργο ενός τρελού»(!).

Ο Βλαχογιάννης το κυκλοφόρησε πολύ μετά, γ τέταρτο του 20ου αιώνα. Κατόπιν, ξεκίνησε μια ολόκληρη συζήτηση πάνω στο κείμενο αυτό. Εκεί συμμετείχαν πολλοί, μεταξύ των οποίων ο π. Γεώργιος Μεταλληνός, ο θεολόγος Γ. Ρουμπάνης, ο Χ. Γιανναράς, ακόμη και ο γνωστός σε όλους μας γέροντας Παΐσιος ο Αγιορείτης. Ορισμένοι θεολόγοι πράγματι διατυπώνουν επικρίσεις για τα όσα γράφει ο Μακρυγιάννης εκεί μέσα. Θεωρούν ότι η εμπιστοσύνη που δείχνει ο Στρατηγός στα όνειρά του απορρίπτεται ως ανόητη από τους Πατέρες, λ.χ. τον Άγιο Ιωάννη της Κλίμακος. Δείχνουν τις αναφορές σε μαγείες που υπάρχει μέσα στα κείμενα του Μακρυγιάννη. Φτάνουν στο σημείο να αρνηθούν πλήρως την «θρησκευτικότητα του Μακρυγιάννη»

Ο συγγραφέας, Κώστας Σαρδελής δεν αρνείται όλα αυτά ούτε διατυπώνει ευθέα αντεπιχειρήματα σε όλα αυτά. Θεωρεί απλώς ότι ο Μακρυγιάννης ήταν ένας απλοϊκός άνθρωπος που έρχεται μέσα από την «λαϊκή θρησκευτική παράδοση» Έτσι και τον αποκαλεί: «Μυστικό Πατέρα της λαϊκής μας θρησκευτικής παράδοσης». Ακόμη, φτάνει να τον αποκαλέσει «Ομολογητή» της Ορθοδόξου πίστεως, στα χρόνια της ειρήνης, του βαυαροκρατούμενου ελλαδικού Κρατιδίου(1833 και εξής). Ο Σαρδελής ξεκινάει από μια αποστροφή προς την ψευδο-λόγια παράδοση, την διανόηση, τους σοφούς και μορφωμένους και φτάνει -όχι απλώς να δικαιολογεί, αλλά- να δικαιώνει τα πάντα στον Μακρυγιάννη.

Ο Μακρυγιάννης είναι, ως γνωστόν, ένα πρόσωπο άδολο, αθώο, με ειλικρίνεια και ευθύτητα, τελεία. Ο Θεοτοκάς, στο σχετικό του δοκίμιο, αναφέρει ότι ο Μακρυγιάννης υπήρξε αρκούντως συκοφαντημένος –όπως όλοι οι Μεγάλοι- και μόνο τότε –θυμηθείτε και το σχετικό δοκίμιο του Σεφέρη- είχε ξεκινήσει η αναθεώρηση των απόψεων εκείνων.

Κατόπιν, όμως, ξεκίνησε μια εξιδανίκευση. Ο Σαρδελής, από μια κάλλιστη πρόθεση έστω, εξιδανικεύει το πρόσωπο του Μακρυγιάννη και την «λαϊκή θρησκευτική παράδοση», κάνει πολλή απολογητική περί τα γραπτά του. Δηλαδή πάει, θα λέγαμε, στο αντίθετο άκρο.

Όμως, είναι αλήθεια ότι κάτι τέτοιο δεν μπορεί εύκολα να γίνει. Ο Μακρυγιάννης γράφει πολλά πράγματα που απλώς δεν είναι εύκολο να σταθούν χριστιανικά ή έστω είναι πολύ παρεξηγήσιμα, και εδώ δεν αναφέρομαι απλώς στα πολεμικά γεγονότα ή στις συμφωνίες του με τον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο στα 14 του, για να του δώσει καλά άρματα και πουγκιά με χρυσίον. Ας αναφέρω απλώς ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα: «Οι θρησκείες είναι έργα ενός ανώτερου βασιλέα, του Θεού. Θέλει αυτός ν’ ακούγη δοξολογίαν ξεχωριστή από την δική σου[μεγάλε βασιλέα της Γαλλίας]. Θέλει κάθε έθνος κατά την θρησκείαν του να τον σέβεται, να τον λατρεύη και να τον δοξάζη…»(Β’, 185)

 

Λοιπόν, ας υποθέσουμε ότι αυτά τα λόγια ειπώθηκαν σε ένα πνεύμα ευγένειας, που θυσιάζει εν τινί μέτρω την [απόλυτη] αλήθεια. Παραταύτα, συγχωρέστε με, αλλά δεν μπορώ καθόλου να φανταστώ κάποιον Ομολογητή (της Ορθοδοξίας) να λέει τέτοια λόγια. Αν κάποιος έλεγε κάτι τέτοιο σήμερα, οπωσδήποτε θα του καταλογίζαμε Οικουμενισμό…

Με αυτά δεν λέω να είμαστε καθόλου αυστηροί. Λέω απλώς να μην εξιδανικεύουμε άκριτα κάποιους σπουδαίους προγόνους και μεγάλους ζηλωτές της ελευθερίας. Να δούμε, δηλαδή,τι έχει να πει κι «αυτός ο γερο-μάστορης ο Θεός»…

Advertisements

Ετικέτες: , , ,

Ένα Σχόλιο to “Σχόλια σε θερινά διαβάσματα(2): «Η προσευχή του Μακρυγιάννη»(Κ. Σαρδελή)”

  1. xrissi dervissi kampa Says:

    ευχαριστω για το κειμενο
    χρυση

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: