Συνέντευξη-συζήτηση με μουσικοσυνθέτη της πόλης (Θεσσαλονίκης) για την τέχνη, ιδεολογία κ.ά. τέτοια(Μέρος Α)

by

Εισαγωγή:

H συζήτηση έλαβε χώρα χθες σε φιλικό «ταχυφαγείο», όπως θά’ λεγε και μια φίλη. Προσπάθησα να καταγράψω/απομαγνητοφωνήσω πιστά τα γενόμενα. Χωρίς να κάνω αξιολογική κριτική στις απαντήσεις, να επισημάνω ότι απλώς μεταφέρω χωρίς απαραίτητα να επιδοκιμάζω. Άλλωστε, η ιδέα για την συζήτηση αυτή ευδοκίμησε πάνω στο έδαφος των καλών προθέσεων, της μακρόχρονης πείρας, των σπουδών, και του ενδιαφέροντος που παρουσιάζουν οι απόψεις του συντοπίτη μας μουσικοσυνθέτη Π.Παυλίδη, τον οποίον ευχαριστώ και από εδώ, και του οποίου μπορείτε να βρείτε/ακούσετε (ελεύθερα) έργα στο Διαδίκτυο/YouTube(βλ. μέρος β).

Καλή σας ανάγνωση…! 🙂

1. Φιλαλήθης: Ο γνωστός δοκιμιογράφος και θεολογοφιλόσοφος Χ. Γιανναράς κάνει λόγο για την ριζική διαφορά του σήμερα με την καθολική εγκόλπωση απ’τον λαό της καλλιτεχνικής(ιδιαίτερα του τραγουδιού) άνθισης της δεκαετίας του ’60. Απ’την άλλη, ένας αιχμηρότατος στίχος ενός φερέλπιδος συγκροτήματος που με είχε εντυπωσιάσει τότε [σ.φ.: πριν μια δεκαετία περίπου] μιλάει ως εξής: «Ακούω τα ίδια/είκοσι τραγούδια νύχτα μέρα/είναι η ίδια λέρα/μια ζωή στον αέρα». Είναι πράγματι τόσο πένθιμη η κατάσταση;

-Π.Π.: Όπως έχω πει επανειλημμένως, άλλο είναι η μουσική και άλλο το τραγούδι.  Αν λάβουμε υπ’όψιν οτι μουσική ή έστω η πιο συνολική και πιο, ας το πούμε έτσι, ολοκληρωμένη μορφή μουσικής φόρμας, είναι η όπερα. Αυτό είναι ένα βαρύ είδος πολιτιστικό, το οποίο ιδιαίτερα για τις συνθέσεις που έχουνε καλλιτεχνική αξία, είναι ένα είδος που μένει. Και είναι μία, ας το πούμε έτσι,κληρονομιά για τις επόμενες γενιές. Αντίθετα, το τραγούδι, και ειδικά το σημερινό τραγούδι, δηλαδή το τραγούδι αυτό το οποίο, εμ, υπάρχει από την  δημιουργία των δισκογραφικών εταιρειών και μετά, δηλαδή περίπου έναν αιώνα πριν από τώρα, που έγιναν οι πρώτες ηχογραφήσεις, εμ, ολοένα όσο πάει γίνεται και πιο εμπορικό. Δηλαδή, το εμπορικό του σκέλος, η εμπορική του αξία όσο πάει και έχει μεγαλύτερη σημασία για τις εταιρείες. Αυτό δημιουργεί και την αίσθηση της μόδας στο τραγούδι. Συζητούσαμε ήδη αυτές τις μέρες και με άλλους φίλους που έχουν αυτόν τον προβληματισμό…

-Φιλ: Ναι;

-Π.Π.: …γιατί, ας πούμε, παράδειγμα σήμερα, ανοίγει κανείς τα ραδιόφωνα, τηλεοράσεις κ.λπ. και δεν ακούει, ας πούμε, συνθέτες όπως ο Θεοδωράκης, ο Χατζιδάκις, ο Ξαρχάκος, ο Μαρκόπουλος, που κατά την γνώμη κάποιου, ας πούμε, ιδιαίτερα αν τους έχει ακούσει τις προηγούμενες δεκαετίες και έχει ζήσει με αυτά τα τραγούδια το θεωρεί αυτονόητο ότι θα πρέπει να τα ακούει αυτά τα πράγματα. Όπως οι προηγούμενες γενιές θεωρούσαν αυτονόητο το γεγονός ότι, ας πούμε, θα ακούγανε Αττίκ…

-Φιλ.(Χαμογελώντας): Αττίκ;

-Π.Π.: Ναι, ή θ’ακούγανε Χαιρόπουλο ή θ’ακούγανε Πολυμέρη, τα οποία επίσης είναι πολύ ωραία τραγουδάκια, είναι πολύ ωραία τραγούδια. Λοιπόν, δυστυχώς εδώ ισχύει ο νόμος της μόδας. Δεν είναι της μόδας αυτά. (Γέλια Φιλ.). Η μόδα αυτή την στιγμή είναι άλλα, είναι θέματα διαφορετικά, είναι ακούσματα διαφορετικά, και αυτά υπάρχουνε στο εμπόριο. Γιατί, όταν μιλάμε για αυτό το είδος, μιλάμε για εμπόριο.

[…]

2.Φιλ: Ποια είναι η κατάσταση όσον αφορά την μουσική παραγωγή, λόγια και απλή, σήμερα; Η Ελλάδα, κατά το γνωστό ρητό («δημώδες λόγιον»), τρώει τα παιδιά της;

-Π.Π.: Λοιπόν, για την δεύτερη ερώτηση, καταρχάς έχω να παρατηρήσω το εξής: αν μιλάμε για παραγωγή λόγιας μουσικής, δεν υπάρχει λόγια μουσική. Υπάρχει η μουσική, όπως είπαμε, και το τραγούδι. Τώρα, για την παραγωγή του τραγουδιού, αλλά και για την παραγωγή συμφωνικών έργων και άλλων έργων μουσικής, το πρώτο που ισχύει είναι η εμπορικότητα. Και ενώ μεν στο τραγούδι, παρά το γεγονός ότι υπάρχει εμπορικότητα και ίσως να υπάρχει και κάποια, ας το πούμε, εμ, αμέληση της υψηλής ποιότητας των δημιουργημάτων-τραγουδιών, παρ’όλ’αυτά, υπάρχει δημιουργία. Υπάρχουν δηλαδή νέα τραγούδια συνεχώς. Και αυτό είναι κάτι θετικό σε γενικές γραμμές. Σε αντίθεση με την λεγόμενη λόγια μουσική, δηλαδή την μουσική, που εκεί ήδη η κατάσταση είναι θλιβερή, πολύ θλιβερή. Δηλαδη, οι εταιρείες οι οποίες παράγουν τέτοια έργα έχουν προσκολληθεί στον 18ο και στον 17ο και στον 19ο αι., επειδή αυτά είναι ήδη γνωστά…

-Φιλ.(Χαριτολογώντας): η λεγόμενη κλασσική μουσική;

-Π.Π.: …τα έχουνε κάνει γνωστά άνθρωποι με πολύ μεγάλο ταλέντο και αξιοσύνη, τα χτίσαν -μιλάμε για μαέστρους όπως ο Τοσκανίνι, ο Κάραγιαν, ο Μητρόπουλος- και εφ’όσον έχουν αποκτήσει αυτοί την φήμη και την ανάλογη εμπορικότητα, είναι στα ίδια τετριμμένα και στα ίδια …τα οποία και βεβαίως να πω ότι δεν είναι τόσο καλές οι εκτελέσεις αυτές όπως του Κάραγιαν και των αλλωνών· είναι κατώτερες. Παρ’όλο που υπάρχουν περισσότερα μέσα σήμερα.

Το πιο θλιβερό και απογοητευτικό είναι ότι οι σύγχρονοι δημιουργοί απαξιώνονται, αγνοούνται, και, πώς το λέμε, τοποθετούνται στο περιθώριο αυτών των εταιρειών τουλάχιστον και της ανάλογης φήμης που βεβαίως δίνει μια τέτοια εταιρεία με την παραγωγή.

-Φιλ: Ναι.

-Π.Π.: Στο δεύτερο σκέλος της ερώτησης, η Ελλάδα δυστυχώς είναι μια χώρα καθυστερημένη, κατά συνέπειαν όλα τα αρνητικά φαινόμενα που παρουσιάζονται σ’άλλες χώρες και ειδικά στις χώρες που έχουν υψηλού επιπέδου μουσική παραγωγή, όλα αυτά τα αρνητικά φαινόμενα λοιπόν παρουσιάζονται πιο έντονα εδώ, σε χώρες σαν την Ελλάδα. Η Ελλάδα όχι μόνο τρώει τα παιδιά της, τα διώχνει τα παιδιά της, τα απαξιώνει τα παιδιά της, τα σκοτώνει τα παιδιά της, ό,τι πιο κακό μπορεί να σκεφτεί κανείς το κάνει πάνω στα καλλιτεχνικά παιδιά αυτής της χώρας.

-Φιλ: Μάλιστα… Αυτό που ήθελα να ρωτήσω στην συνέχεια είναι το εξής: Παληά, θυμάμαι που διάβαζα ότι …σ’ένα βιβλίο, σε μια συνέντευξη του Μίλτου Σαχτούρη, του γνωστού αυτού ποιητή με υπερρεαλιστικά πολλά στοιχεία, εμ, ότι τέλος πάντων, στην δύση του βίου του, γύρω στο 1995-98, ότι ενώ πριν το βιβλίο που είχε πουλήσει τα περισσότερα αντίτυπα ήταν ένα βιβλίο,  «Με το πρόσωπο στον τοίχο» -έχει πουλήσει 5-6 αντίτυπα; 7;- ενώ, λέει, τότε του ζητούσαν συνεχώς νέα ποιήματα διάφοροι εκδότες, αλλά δεν είχε να τους δώσει… Τώρα, όμως, η ερώτηση είναι η εξής: σε άλλες περιοχές, μάλλον στις περισσότερες περιοχές της τέχνης βλέπουμε να ισχύει μάλλον το ακριβώς αντίθετο. Δηλαδή, δεν προωθείται ένας καλλιτέχνης που έχει πραγματικά όραμα, που έχει πραγματικά όρεξη, που έχει πράγματα να προσφέρει, αλλά προωθούνται διάφοροι, έτσι, διάφορα κνώδαλα, ας το πούμε έτσι, πολύ απλοϊκά, τα οποία απλώς, έτσι, υποτάσσονται σε ένα κυρίαρχο ιδεολογικό σχήμα. Από την μία το σεξ, από την άλλη τα χρήματα, εμ, και διάφορες, έτσι, κάποιες άλλες θλιβερές καταστάσεις. Αι, σχόλιο πάνω σε αυτό;(Γέλια.)

-Π.Π.: Κοίταξε, περίπου τα είπες όλα. Είναι γνωστό ότι ο ημετερισμός, ας πούμε, στην χώρα αυτή είναι κυρίαρχη ιδεολογία.

-Φιλ: Είναι κάποιες κλίκες συγκεκριμένες;

-Π.Π.: Ναι, ναι, είναι κάποιες, ας το πούμε, ομάδες εξουσίας. Οι πρώτες ομάδες εξουσίας βέβαια είναι τα κόμματα. Και ισχύει η ρήση του Μαυρογιαλούρου: «είναι δικός μας;περάστε.Δεν είναι; Άστον να ψοφήσει.» (Γέλια.) Ναι, εντάξει, είναι έτσι. Σε σχέση με την διάσταση της τέχνης, είναι σαφές ότι το βιβλίο, με μία πάροδο, ας πούμε, μια εξέλιξη αρνητική, να το πούμε, δεκαετιών, έχει υποβαθμιστεί, δηλαδή με την έλευση του ραδιοφώνου,  μετά με την, ας το πούμε, με την δημιουργία της τηλεόρασης, και τώρα, ας πούμε, με το Ίντερνετ και τα καινούργια επιτεύγματα του ανθρώπου, το βιβλίο σαν μέσο επικοινωνίας έχει υποβαθμιστεί κάπως. Κι όπως είπα προηγουμένως, όλα αυτά τα φαινόμενα σε μια καθυστερημένη κοινωνία όπως είναι η νεοελληνική είναι ακόμη πιο έντονα, δηλαδή στο εξωτερικό ακόμη υπάρχουν άνθρωποι που διαβάζουν βιβλία, ίσως λιγότερο από πριν, έχουν βγει τα ηλεκτρονικά βιβλία…

-Φιλ: Τα e-books.

-Π.Π.:…τα οποία είναι πάρα πολύ χρήσιμα, υπάρχουν βιβλία στο Ίντερνετ, που μπορεί κανείς να τα κατεβάσει και να τα διαβάσει και να τα μελετήσει, εμ, και αυτά στο εξωτερικό γίνονται, ενώ εδώ δεν γίνονται τόσο, γιατί όλα τα τεχνολογικά μέσα δεν αξιοποιούνται σωστά και όπως θα μπορούσαν να έχουν αξιοποιηθεί.

3. Μερικές φορές παρατηρώ ότι η τέχνη, τα νέα έργα τέχνης [σ.φ.: βλ. χαρακτηριστικά τον «Κυνόδοντα», υποψήφιο για Όσκαρ στην ξένη αυτήν την περίοδο…] επαληθεύει τις παρατηρήσεις που έκανε ο Ζακ Ελλύλ [σ.φ.: προ 40ετίας, για την Γαλλία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες] στην «Μεταμόρφωση του αστού». Έλεγε ότι κάθε φορά και με βάση την αέναη πρόοδο, που είναι αξίωμα της αστικής και διαφωτιστικής ιδεολογίας, έπρεπε να εισέρχεται ένα νέο στοιχείο. Μία νέα πρόκληση. [σ.φ.: δηλαδή κάτι επιφανειακό, και όχι ουσιώδες]

-Π.Π.: Δεν ξέρω τώρα αν θα συμφωνήσεις ή θα διαφωνήσεις με την απάντησή μου…

-Φιλ.: Δεν υπάρχει πρόβλημα(Γέλια).

-Π.Π.:…όπως προηγουμένως είπαμε και για τα άλλα θέματα, έτσι και τα ζητήματα τα ιδεολογικά, πολιτικά κ.λπ., διάφορα κινήματα κ.λπ., οπωσδήποτε έρχονται λίγο καθυστερημένα εδώ, και πράματα τα οποία έχουνε, ας το πούμε…

-Φιλ.: Καταδικαστεί ιστορικά;

-Π.Π.: …έχουνε ειδωθεί ήδη και έχει αποκτηθεί ιστορική πείρα, να μην πούμε τώρα ότι έχουνε καταδικαστεί, έτσι αφοριστικά, εν πάση περιπτώσει υπάρχει μια αρνητική άποψη για αυτού του είδους τις ιδεολογίες πλέον, γιατί μιλάει η πείρα των λαών και από την μια πλευρά και απ’ την άλλη που έζησαν και την ιδεολογία αυτή και την άλλη, λοιπόν, και βλέπουμε ότι απόψεις και ιδεοληψίες που τις έχουνε πετροβολήσει οι ίδιοι οι λαοί, που τις ζήσανε, που  πειραματίστηκαν κατά κάποιον τρόπο σχεδόν ένα αιώνα, έρχονται στην χώρα αυτή καθυστερημένα και πετροβολούν κατά κάποιον τρόπο τον εγκέφαλο των σημερινών ανθρώπων, εδώ. Λοιπόν, και υπάρχουν τέτοιες αντιλήψεις, υπάρχουν τέτοιες αντιλήψεις. Δυστυχώς, έχουμε φτάσει σε ένα σημείο που πλέον οι άνθρωποι έχουνε πειστεί για πράγματα που τα έχουν απορρίψει οι άλλοι λαοί που τά’χουνε ζήσει. Εμείς δεν είχαμε αυτήν την πείρα και έχουν ενσωματωθεί αυτές οι ιδεοληψίες στον τρόπο σκέψης μας. Λοιπόν, δεν θέλω να επεκταθώ πολύ.

-Φιλ.: Να ρωτήσω κάτι πανω σ’αυτό; Θα μπορούσαμε να πούμε ότι αυτές οι αντιλήψεις μένουν σε κάποιες, έτσι, ελίτ της τέχνης, ή είναι κάποιες ιδέες, ιδεοληψίες κτλ. που ο πολύς λαός έχει κι αυτός δεχτεί ή τουλάχιστον τις ανέχεται; Τι από τα δύο(το κοινό της τέχνης);

-Π.Π.: Μπορώ να πω το εξής: μπορούμε να το πούμε ότι είναι ένας φαύλος κύκλος. Δηλαδή και ο λαός επηρεάζεται από τις κυρίαρχες πολιτικές ομάδες και ιδεολογικές και αυτές επηρεάζονται από αυτό το οποίο θέλει ο λαός, ώστε να το εξυπηρετούν αυτό που θέλει ο λαός ιδεολογικά, και να έχουνε πολιτικά οφέλη. Και υπάρχει μια αλληλοεπίδραση. Και αυτό δημιουργεί το πρόβλημα ότι δεν μπορεί να ξεκολλήσει η κοινωνία από αυτές τις ιδεοληψίες. Κατά συνέπεια, δεν μπορούμε να απαντήσουμε στο ερώτημα αν έγινε πρώτα το αυγό ή η κότα… Γιατί είναι ένα αντίστοιχο πρόβλημα.

Advertisements

Ετικέτες: , , , , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: