Για την οπισθοδρόμηση στα “ορθολογιστικά φώτα” του 18ου αιώνα(μέρος Β’)

by

Ήδη είπαμε στο προηγούμενο μέρος για την πασιφανή «ήττα των ορθολογιστικών φώτων» προς κάτι ανώτερο· ήδη λίγο πριν, οπότε, για ένα ολόκληρο αιώνα(17ο), όπως το λέει ο d’Alembert στα «στοιχεία φιλοσοφίας» του*, είχε κυριαρχήσει στην Δύση η φιλοσοφία του Καρτέσιου, υπήρχε αναγνώριση στο τέλος ενός έργου του περί Φιλοσοφίας, ότι το σίγουρο είναι, ότι πολύ πιο βέβαια από ό,τι αναφερόταν εκεί ήσαν αυτά που αποκαλύπτει ο Θεός. Τώρα, ερχόμαστε σε μία νέα σύνθεση που είναι κοντά σε αυτήν την παραδοχή του Καρτέσιου**, είναι μία νέα σύνθεση και είναι μία μετεπαναστατική σύνθεση. Ας το πούμε και αλλιώς: στους αντιδιαφωτιστές δεν υπάρχουν παρά ελάχιστοι αποκαταστασιακοί, δηλαδή αυτοί που θα ήθελαν να επαναφέρουν κάποιους θεσμούς ή όλους του Παλαιού Καθεστώτος(ancien regime), παρά την ατελεύτητη βαρβαρότητα που φτάνει σε ένα ολοκληρωτισμό χωρίς όρια, που εγκαινιάζουν οι Νέοι Χρόνοι στο όνομα του Διαφωτισμού, στο όνομα της Πατρίδας και της Δημοκρατίας. Παρ’όλ’αυτά σήμερα, εν Ελλάδι, παρατηρούμε την δράση κάποιων ακαδημαϊκών ή αρθρογράφων που, από την δεκαετία του ’90 εντονότερα, μας κήρυτταν την -εξ ορισμού αντιδραστική- επιστροφή στον ορθολογισμό, τον Ορθό Λόγο, την επιστήμη, δηλαδή την επιτομή της αστικής ιδεολογίας.

Η ευγονική κατάγεται από τον Διαφωτισμό, όπως επισημαίνει ο Χορκχάιμερ στο "τέλος του Λόγου"

Πολλοί μπορεί να απορήσουν λίγο με αυτήν την επισήμανση· διότι πρωί και βράδυ, οι αναγνώστες-κατηχητές της κατηχητικής βίβλου της κοινωνίας, όπως και οι φορείς ενός διανοητικού «ακαδημαϊκού ψευδοριζοσπαστισμού», μας γαλουχούν στην ιδέα, ότι η «επιστήμη», ο Ορθός Λόγος, δηλαδή η αποθέωση της σωστής συλλογιστικής κττ, όλα αυτά, λοιπόν, είναι κάποια επιτομή, πεμπτουσία του ό,τι είναι σωστό, του ό,τι αναδεικνύεται τώρα από τα πράγματα, εκ των πραγμάτων, ως αξία για την οποία αξίζει η μεταξίωση/απαξίωση των αξιών. Δεύτερον, αρκετοί συκοφαντούν με τον πιο χυδαίο και εξωπραγματικό τρόπο κάθε ιδέα που κρίνει, ασκεί κριτική ή απορρίπτει τον αστικό Διαφωτισμό, χωρίς να γνωρίζουν το τεράστιο εύρος αυτής της ομάδας. Μάλιστα, κάποιοι θα θυμούνται, ότι ο Λεωνίδας Κύρκος,  σε παρουσίαση βιβλίου νεοφιλελεύθερου-ακραιοκαπιταλιστή διαφωτιστή μας μίλησε για το μέγιστο ανόμημα του τότε μισητού αρχιεπίσκοπου Χριστόδουλου: ήταν, ότι άσκησε κριτική στον Διαφωτισμό. Και συμπλήρωσε με το μαργαριτάρι που θα έπρεπε να μας κάνει να ψυχανεμιστούμε, ότι η παίδευση του προσώπου αυτού είναι μάλλον άκρως χαμηλή: ότι «επιστρέψαμε στον Μεσαίωνα»(sic). Άλλοι, από την νεοφιλελεύθερη άκρα Δεξιά ως την ανανεωτική αριστερά και υποστηρικτές της Ντόρας Μπακογιάννη, θεωρούν, ότι οι «αντιδιαφωτιστές» είχαν κύρια γνωρίσματα αυτά τα οποία τα είδαμε στις φασιστικές ιδεολογίες. Βεβαίως, πρόκειται για την πλήρη αντιστροφή της κριτικής της σχολής της Φραγκούρτης του δυτικού μαρξισμού, που είδε στον φασισμό ακριβώς τον Διαφωτισμό, ή ένα νομοτελειακά εξελιγμένο Διαφωτισμό και «εργαλειακό ορθολογισμό».

Ως «πολιτισμικό υπόστρωμα του καπιταλισμού»

Ο αστικός/δυτικός Διαφωτισμός δεν είναι ένας ούτε έχει μια μονοτροπία. Ακόμη, υπάρχουν διάφορες ποικιλίες Διαφωτιστών· δεν μπορούμε να συγκρίνουμε τον Βολταίρο με τον Ντενί Ντιντερό και τους Εγκυκλοπαιδιστές(στους οποίους ανήκε) ούτε μπορούμε να συγκρίνουμε τον Βολταίρο με τον Ρουσσώ, ο οποίος ήταν ένα μίγμα Διαφωτιστή και αντιδιαφωτιστή/Ρομαντικού. Γεγονός, όμως, δείχνει να είναι αυτό που είπε ο Ζακ Ελλύλ για τον αστό με μία λεπτή ειρωνεία, ότι «έχει πάρει στα σοβαρά τον Ρουσσώ, τους Εγκυκλοπαιδιστές και τους Οικονομολόγους.» Αυτό, νομίζω, ότι θα μπορέσουν να το αποδεχθούν και ορισμένοι (ή όλοι) οι ακραιφνείς υποστηρικτές του δυτικού Διαφωτισμού, πλην με κάποια εντιμότητα και όχι σκοπιμότητα. Με άλλα λόγια, οι σκοποί και τα γνωρίσματα του Διαφωτισμού συνδέονται στενά με την οικονομική ανάπτυξη και, ουσιαστικά, την αποδέσμευση της οικονομίας και των σκοπών της από αυτό που υπήρξε στην Δυτική Ευρώπη, δηλαδή την ασφυκτική και ανίερη εξουσία του «Κλήρου». Οι Εγκυκλοπαιδιστές το τονίζουν αυτό ξεκάθαρα και εξ αρχής: η οικονομία πρέπει να είναι αυτόνομη και όχι εξαρτώμενη από την γαλλική «Εκκλησία»·ο δε Βολταίρος είναι ο ίδιος ένας περιώνυμος καπιταλιστής.

Μεγάλο ενδιαφέρον και επικαθοριστική σημασία παρουσιάζει, ότι η σχολή της Φραγκφούρτης, με βασικούς της συγγραφείς τον Χορκχάιμερ, Αντόρνο και Μαρκούζε(μπορούμε να επεκτείνουμε πολύ την λίστα με δευτερεύοντα ονόματα) και κύριο έργο(opus magnum) την «Διαλεκτική του Διαφωτισμού» , ασκεί κριτική στον Διαφωτισμό ως περίπου πολιτισμικό υπόστρωμα του καπιταλισμού. Ο Χορκχάιμερ θα μιλήσει στην «Έκλειψη του Λόγου» για την «ορθολογικότητα που είναι το υπόστρωμα της σύγχρονης βιομηχανικής κουλτούρας», ενώ, από την άλλη, για το πώς η (δυτική) «Εκκλησία» διαδραμάτισε ρόλο διαφωτιστή, δηλαδή διαχωριστή της πίστης από την δεισιδαιμονία(αυτό που ευαγγελίστηκε ο Βολταίρος ακριβώς, με άλλα λόγια, διάκριση που χάθηκε βαθμιαία έπειτα) τους αιώνες πριν τον 18ο, ενώ βλέπει στην καταδίκη του Γαλιλαίου κ.α. μία επιστημολογική και όχι «θεολογική» διαμάχη. Στο «τέλος του Λόγου» μας μιλάει για το πώς θεμελιώδη στοιχεία του Ναζισμού βρίσκονται εν σπέρματι στον Διαφωτισμό, όπως η Ευγονική ή ο «αντισημιτισμός». Η κριτική που γίνεται είναι συντριπτική, μάλλον αναπάντητη, και καταδεικνύει την νομοτελειακή φύση του περάσματος από τον Διαφωτισμό στον φασισμό· όπως δηλαδή το είπε και ο G. Therborn: “Ο φασισμός είναι η αλήθεια ολόκληρης της προσπάθειας του αστικού Διαφωτισμού από την εποχή του Βάκωνα να απελευθερώσει τον άνθρωπο από τα δεσμά της προκατάληψης”.

Ο Γκαίτε, πρόδρομος του αντιδιαφωτισμού και του Ρομαντισμού

Είναι προφητικό αυτό που έγραψε ο Γκαίτε κάπου εναντίον του αστικού Διαφωτισμού, κινούμενος στο πνεύμα της τοτινής καθολικής αντίδρασης: «ο Λόγος γίνεται ανοησία/ γεννά μάστιγες»(=«Reason becomes nonsense/boons afflictions»). Το ίδιο και η σχολή της Φραγκφούρτης: «ο Λόγος γίνεται Μύθος».

Πρόκειται για δεινή αλήθεια, για όσους μπορούν και θέλουν να κατανοήσουν εις τέλος… (συνεχίζεται)


*το αναφέρει ο Ernst Cassirer στο «Διαφωτισμός και θρησκεία», εκδ. Έρασμος.
**αναφέρεται από τον Norman Hampson στο βιβλίο του «Ο διαφωτισμός»(εκδ. Παπαζήση),  στην εισαγωγή.

***

Βιβλιογραφία:

1)«Έκλειψη του Λόγου», Μαξ Χορκχάιμερ, εκδ. Κριτική

2)«Το τέλος του Λόγου», Μαξ Χορκχάιμερ, εκδ. Έρασμος

3)«Διαλεκτική του Διαφωτισμού», Τέοντορ Αντόρνο-Μαξ Χορκχάιμερ, εκδ. Ύψιλον

4)«Εξέγερση και μελαγχολία: ο ρομαντισμός στους αντίποδες της νεωτερικότητας», Michael Löwy- Robert Sayre, μτφ. Εναλλακτικές εκδόσεις

5)«The essential Drucker», Πήτερ Ντράκερ, εκδ. HarperBusiness

6)«Διαφωτισμός και θρησκεία», E. Cassirer, εκδ. Έρασμος

7)«Μεταμόρφωση του αστού», Ζακ Ελλύλ, εκδ. Νησίδες

8 )«Εθνισμός και Αριστερά», Θ. Ζιάκας, εκδ. Πελεκάνος

9)«Οι εγκυκλοπαιδιστές», Φίλιπ Μπλόμ, εκδ. Ωκεανίδα

10)«Ο διαφωτισμός: Μία αποτίμηση για τις παραδοχές, τις θέσεις και τις αξίες του», Νόρμαν Χάμπσον, εκδ. Παπαζήση

Advertisements

Ετικέτες: , , , , , , , , , , , ,

24 Σχόλια to “Για την οπισθοδρόμηση στα “ορθολογιστικά φώτα” του 18ου αιώνα(μέρος Β’)”

  1. agapi+ Says:

    🙂
    telika phil,eisai enas ORTHODOXOS PHILOSOFOS
    H ENAS FILOSOFOS THS OSTHODOXIAS?!
    maybe,both……………….

    eyxaristoume….gia ola osa grafeis….

    +bonne nuit xxx+
    🙂

  2. agapi+ Says:

    tis ORTHODOXIAS ENNOOYSA-
    TYPOGRAFIKON LA8OS ANTI R-TYPWSA S!
    FORGIVE ME….PLIZ
    ZEN VLEPW KALA OTAN NYSTAZW…. 😦

  3. philalethe00 Says:

    @agapi+
    Όχι, βρε, δεν είμαι φιλόσοφος· φιλόσοφος ήτο ο doctor angelicus και φεουδαρχικότατος Θωμάς ο Ακινάτης, όπως καυχάται και ο Πάπας. 🙂 Εγώ απλώς κάποια κριτική προσπαθώ να ασκήσω, στο ΣΉΜΕΡΑ.

    Ευχαριστούμε για το σχόλιο…

  4. agapi+ Says:

    🙂 XAXA!
    POIOS EINAI PALI O DOCTOR ANGELICUS?!

    KAI TI SHMAINEI FEOUDARXIKOTATOS?!
    O THS EXOUSIAS?

    DEN ENTHYMOUMAI KALWS…
    ME APATA H MNHMH MOU……very often!

  5. philalethe00 Says:

    Ο doctor angelicus είναι ο Ακινάτης! Ήτο δε με την Φεουδαρχία, δηλαδή με το σύστημα εκείνο της δουλοπαροικίας, που ήσαν οι άνθρωποι δεμένοι στην γη και ιδιοκτησία του Φεουδάρχη… Ήταν πατέρας του «σχολαστικισμού», που πολέμησε ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς τόσο…

  6. agapi+ Says:

    ps-
    pantws mou arese-H foto/-or painting?- tou romantikou ipotismou! 🙂
    einai glykia+tryferi…..
    exei mia aisthisi agapis kai asfaleias….. 🙂

    eyxaristoume kai meis… 🙂

  7. agapi+ Says:

    a! nai twra thimithika sta vivlia tou Ntostojefski,H feoudarxia…..
    swsta? 🙂
    H ta mperdepsa pali?
    ouf -paei to myalo mou….H mnimi mou +ta dedomena pou eixan katagrafei ksethoriasan apo tis polles thlipseis….
    😦

    eyxaristw pantws gia tin apantisi…

  8. Παιδί Βιολί Το Αληθινό Says:

    @philalethe00
    Πώς ο φασισμός μπορεί να απελευθερώσει τον άνθρωπο από τα δεσμά της προκατάληψης;

  9. philalethe00 Says:

    @Παιδί Βιολί Το Αληθινό
    Καλησπέρα! (Μόλις επέστρεψα… 🙂 )
    Εξαίρετη ερώτηση. Δεν μπορεί· απλώς, είναι ό,τι προκύπτει από την προσπάθεια του αστικού Διαφωτισμού να επιβάλη τα φαντασιοκοπήματά του υπό το καταπέτασμα της «απελευθέρωσης από την δεισιδαιμονία». Βέβαια, μεταξύ Παπισμού και αστικού Διαφωτισμού, γίνεται πιο δύσκολη η επιλογή…

    Πάντως, υπάρχει και η άλλη οπτική: ότι «θα απελευθερωθείς» θέλεις- δεν θέλεις: άλλωστε, τα φασιστικά καθεστώτα και ιδιαίτερα ο ναζισμός είχαν εφαρμόσει και ριζικά αντικληρικαλιστική πολιτική.

    Δεν ξέρω, αν με αυτά σε βοηθάω κάπως… 🙂 Καλησπέρα και πάλι! Ευχαριστούμε για το σχόλιο!

    @agapi
    Δεν ξέρω, αν ο Ντοστογιέφσκι λέει για φεουδαρχία, πιο πολύ στα βιβλία του ΚΚΕ τα βρίσκεις αυτά. O ίδιος ο Ντοστογιέφσκι, πάντως, από τα 26 και για μερικά έτη, ως μέλος του κύκλου του Πετρασέφσκι, αγωνίστηκε κατά της φεουδαρχίας και συγκεκριμένα για την περιβόητη «απελευθέρωση των χωρικών», που τελικά διέταξε ο Τσάρος.

    Είναι φωτό ενός painting. 🙂 Πάντως, απεικονίζει το πνεύμα που θα ήθελα και που αναφέρεις… Ευχές πολλές…!

    • AGAPI+ Says:

      @phil!- merci!!! 🙂
      xairomai polyyyyyyyyyyyyyyyyyyyyy pou auto pou anefera/eniwsa apo ti foto/painting Htan/einai ayto pou theleis!!!!!!!!!!!!!
      🙂
      tipota den einai tyxaio……………..
      🙂
      nai o Ntostojefski……….kai Htan kata tis feoudarxias fysika
      alla kai to eksefraze mesa apo kathe ergo tou.
      diavasa ta apanta sta 15-16 kai mou ekane entypwsi H agapi tou
      gia tous ftwxoys-adynamous-kai adikimenous….
      -{{den exeis diavasei erga tou H zen 8ymasai?!}}

      +AIWNIA TOU H MNHMH….
      TON AGAPW POLY…
      +

    • AGAPI+ Says:

      PS.-PHIL…. 🙂
      ?????????apo pou epestrepses??????????!!!!!!!!!!!!!!
      apo olonyktia e?!
      🙂

  10. Παιδί Βιολί Το Αληθινό Says:

    @philalethe00

    Καλησπέρα και σε σένα! (ελπίζουμε να πέρασες καλά εκεί που ήσουν πριν επιστρέψεις 🙂 )
    Ευχαριστώ, βοήθησες αρκετά. Και πάλι όμως προκύπτει άλλο ερώτημα: η προκατάληψη έχει να κάνει μόνο με τον κλήρο και τον κληρικαλισμό;

    [και μία άσχετη ερώτηση: μήπως ξέρεις εσύ ή κάποιος από τους αναγνώστες τι ώρα ξεκινά η παράκληση στον Αγ.Νικόλα τον Ορφανό;]

  11. philalethe00 Says:

    Καλησπέρα σας! Συγγνώμην για την αργοπορία, αλλά δεν είχα πρόσβαση…

    @AGAPI+
    Ναι, έχει γράψει σχετικά και πολύ, νομίζω ειδικά στα νεανικά του έργα. Έχω διαβάσει για αυτό το θέμα στο «Ο σοσιαλισμός του Ντοστογιέφσκι» του Μ. Μακράκη. Τον ίδιο τον έχω διαβάσει, ομολογώ, ελάχιστα, τελευταία διαβάζω τον λόγο του για τον Πούσκιν, που είναι το πιο σπουδαίο, λέει, από τα μη-φανταστικά του έργα(από εκδ. Έρασμος είναι). Άρχισε να με ενδιαφέρη έντονα σε μία φάση που διάβαζα λογοτεχνία ελάχιστα, για να δώσω και μίαν εξήγησιν… 🙂 Είναι υπέροχος, όντως, κορυφαίος των κορυφαίων…
    Όχι, μετά πήγα -καταπληκτική- ημι-«ολονυκτία» για την Μεταμόρφωση… Ήμουν προς μελέτην, και δυστυχώς το θέρος δεν ευρίσκονται ανοιχτές και δημόσιες βιβλιοθήκες…

    @Παιδί Βιολί Το Αληθινό
    Είναι ένα ερώτημα το πώς το εννοεί ο Goran Therborn που αναφέρω… Δεν το γνωρίζω. Προφανώς, οι Ευρωπαίοι Διαφωτιστές θεωρούσαν ως προκατάληψη ό,τι δεν ήταν ιδεαλιστικό-νοησιαρχικό, έτσι ο Καθολικισμός ήταν για τον Βολταίρο μισητός, τόσο μισητός όσο και ο αθεϊσμός. Ο Βολταίρος έλεγε, συγκεκριμένα, ότι είναι εναντίον όχι της θρησκείας(άλλωστε, ήταν πιθανώς τέκτων ο ίδιος, αλλά ήταν οπωσδήποτε ντεϊστής), αλλά της (γαλλικής Παπικής) «εκκλησίας». Παραταύτα, είναι γεγονός, ότι αυτός ο «εμπειρισμός» των Ευρωπαίων Διαφωτιστών και η τέτοια απόρριψη της μεταφυσικής μοιάζει πολύ με την απόρριψη του Παπισμού(και της αίρεσης του Βαρλαάμ του Καλαβρού) από τους Πατέρες· αυτό λέει και ο κορυφαίος δογματολόγος της Ορθοδοξίας π. Ι. Ρωμανίδης. Άλλωστε, όπως τεκμηριώνει κι ο Γιανναράς στο «Ορθοδοξία και Δύση»(έχω διαβάσει ορισμένες σελίδες, το δανείστηκα τελευταίως 🙂 ), η συντριπτική πλειοψηφία των φορέων του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού στην Ρωμηοσύνη ήταν κληρικοί και ιερομόναχοι… Και βέβαια δεν είναι τυχαίο… 🙂

    Δεν ξέρω, αν τώρα έγινα κάπως πιο κατανοητός. Είναι γεγονός, ότι στον αστικό Διαφωτισμό της Δυτικής Ευρωπης σε αντίθεση με τον νεοελληνικό διαφωτισμό(δεν μιλάμε, φυσικά για την Φιλοκαλική Αναγέννηση καν), έχουμε μία πάντα και οπωσδήποτε αντικληρικαλιστική στράτευση. Και αυτό έρχεται ως η αντίδραση στον κληρικαλισμό του Παπισμού· ένα ανάλογο φαινόμενο είναι ο προτεσταντισμός, και αυτός είναι αντικληρικαλιστικός, δεν έχει ιερείς, ο καθένας θεωρείται «ιερέας του εαυτού του», όπως και στην Μασωνία.

  12. philalethe00 Says:

    @agapi+
    Καλησπέρα! Ναι, δεν το ήξερα αυτό, αν και θα μπορούσαμε να το υποθέσουμε… 🙂

    Ντεϊστής είναι αυτός που έχει μία «ψιλή» πίστη σε ένα Θεό Δημιουργό, αλλά όχι Κυβερνήτη. Κατά βάση, θεωρεί, ότι αυτός ο Θεός δεν επεμβαίνει στην Κτίση ούτε στον άνθρωπο· βέβαια, ο ντεϊστής Βολταίρος γράφει άλλα χίλια αντιφατικά προς αυτό στα βιβλία του ως προς τον Θεό και τα γνωρίσματά Του, αλλά ο ντεϊσμός είναι ένα μεγάλο ρεύμα. Φυσικά, αυτό καταλήγει στον «θάνατο του Θεού» και στην καταδίκη του ανθρώπου στην ζήτηση μόνο του Θεού, δηλαδή την Θρησκεία, την οποία και βέβαια ήρθε για να καταργήση ο Χριστός. Για αυτό, είπε και η Σιμόν ντε Μπωβουάρ, συμβία του Σαρτρ και φεμινίστρια/συγγραφέας, εύλογα και σωστότατα και ορθοδοξότατα, «το αν υπάρχει ένας Θεός στο βάθος του ουρανού, αυτό δεν ενδιαφέρει τον άνθρωπο». Προφανώς. 🙂

  13. AGAPH+ Says:

    🙂 eyxaristw poly phil.mou!

    ma pws einai dynaton na einai o Theos Dimiourgos twn Pantwn kai
    na min kyvernaei?!
    PA RA LO GO !!!!!!!!!!
    PARA NOIKO!

    EXW Akousta fysika tin Simon de Bovoir-Sartr,alla oyte Hksera auto poy eipe-pou anafereis -oyte kai katalavainw…..
    GIATI NA MHN ENDIAFEREI TON ANTHRWPO…?
    genika milaei?
    H eidika gia kapoion?!

    zen katalavainw….

    ENDIAFEREI TON KATHE ANTHRWPO H YPARKSH TOU THEOY
    GIAYTO ALLWSTE KAI EXOYME TOYS aTHEOUS-
    TOUS PISTOUS KAI TOUS antiXristoys….

    esy ti ennoeis oti ennoei?!

  14. philalethe00 Says:

    @AGAPH+
    Βασικά, μιλάει για ένα είδωλο θεού, ιδεαλιστικό, όπως το γνώρισαν κάπως στην Δυτική Ευρώπη. Δεν μιλάει για τον Ζωντανό Θεό. Άρα, το βλέπω αρκετά «λογικό» να μην ενδιαφέρεται για ένα τέτοιο ανθρώπινο είδωλο…
    Να σημειώσω, ότι το ρητό αναφέρει ο Παύλος Ευδοκίμωφ… 🙂

  15. agapi+ Says:

    🙂
    ontws otan YPARXEI H ΑΓΑΠΗ κανει τη ΖΩΗ ν’αξιζει το κόπο…..

    🙂

  16. xenon Says:

    ένας ακόμη χριστιανόπληκτος απολογητής της ισοπέδωσης…εμπρός προς έναν ακόμη ρομαντικό μεσαίωνα της αυθεντίας και της ελέω Θεού ιντελιγκέντσιας!!

  17. philalethe00 Says:

    @xenon
    Καλησπέρα, αγαπητέ «xenon» και καλώς όρισες. Δεν ξέρω, αν θα έπρεπε να κάνω προσπάθεια να ανταπαντήσω, δεδομένου του χαρακτήρα του σχολίου, αλλά ας κάνω τον κόπο: κατ’αρχάς, τι πάει να πη «χριστιανόπληκτος»; Εγώ προσπαθώ να είμαι «Χριστιανός», απλώς, ο στόχος είναι -σε προσωπικο επίπεδο, πάντα- η αγιότητα με την έννοια της ορθής και πλήρους ένταξης στο σώμα της Εκκλησίας και όχι ο φανατισμός, που άλλωστε είναι κακία και «αστόχημα» και τα συναφή.
    Δεύτερον, δεν απολογούμαι για κάποια ισοπέδωση. Την ισοπέδωση που αναφέρεις την έχουν κάνη, όσον αφορά τον αστικό Διαφωτισμό, άλλοι, και μάλιστα άνθρωποι που μάλλον τείνουν να πιστεύουν σε μία άλλου τύπου, εξιδανικευμένου, ορθολογική κοινωνία, όπως οι κοινωνιολόγοι και φιλόσοφοι της σχολής της Φραγκφούρτης· για αυτό ήταν που είχε γράψει ο «ρομαντικός»/αντιδιαφωτιστής καθ. Στέφανος Ροζάνης, ότι η κριτική του Χορκχάιμερ δεν φτάνει στις έσχατές της συνέπειες, διότι οι έσχατές συνέπειες είναι η αυτοακύρωση/αυτοκαταστροφή. Και βλέπεις και παραπάνω, ότι θεωρεί πως η πορεία η νομοτελειακή του ορθολογισμού και του Διαφωτισμού είναι ο φασισμός/ναζισμός, που άλλωστε η μαρξιστική θεωρία ήξερε, ότι ποτέ δεν μπόρεσε να προβλέψη…

    Τρίτον, είπαμε, ότι δεν μιλάμε για αυτό που οι Sayre/Lowy αποκαλούν αποκαταστασιακό ρομαντισμό. Αλλά όσον αφορά τον Μεσαίωνα και τον ορθολογισμό(αυτό που λέμε νοησιαρχία), συγκεκριμένα του Διαφωτισμού(αλλά και του Καρτέσιου ακόμη), για να δούμε κάτι ενδιαφέρον από ένα βιβλίο του Jean-Claude Larchet για τον στάρετς Σέργιο(διάσημος στους υπαρξιστικούς και χριστιανικούς υπαρξιστικούς κύκλους κατά τις πρώτες δεκατίες της ζωής του, ως Κύριλλος Chevitch):

    …»είναι ιδιαίτερα επικριτικός απέναντι στην υπερεκτίμηση των διανοητικών ικανοτήτων που συναντούμε στον δυτικό κόσμο. Η δυτική Χριστιανοσύνη υπέφερε από αυτή την υπερεκτίμηση κατά τον Μεσαίωνα, όπου η θεολογία, υπό την επήρεια του σχολαστικού ορθολογισμού, είχε καταλήξει να είναι μια αποκλειστικά εννοιολογική άσκηση, και η πίστη πολλών χριστιανών είχε περιοριστεί σε ιδέες περί Θεού. Ο γέροντας αναφερότα συχνά στο σύντομο διήγημα του Ντοστογιέφσκι , Το Υπόγειο, όπου ο συγγραφέας ασκεί κριτική κατά του «Ευκλειδείου πνεύματος», δηλαδή κατά του ορθολογισμού και της δυτικής νοησιαρχίας.»

    Τέταρτον, βεβαίως και δεν είμαι με τις αυθεντίες των ανθρωπίνων εξουσιών(Πάπας, ας πούμε ή ο,τιδήποτε), αλλά του πνεύματος(Άγιοι), και όχι της διάνοιας(ιντελλιγκέντσια-διανόηση). Εδώ διακρίνω μία (μεγάλη) σύγχυση μεταξύ Ορθοδοξίας και Δύσης.

  18. Agapi+ Says:

    🙂 phil.mou MHN STENAXWRIESAI…….

    KAI MONO H mizeri ekfrasi tis leksis Xristiano-PLHKTOS

    deixnei tin empatheia tou atomou pou tin grafei,
    kai egw proswpika euxomai ek vathous kardias
    KALH METANOIA+

    FILIA
    +KALH PANAGIA

  19. Για την οπισθοδρόμηση στα “ορθολογιστικά φώτα” του 18ου αιώνα(μέρος Γ’) « Ιστολογιακόν σημειωματάριον φιλαλήθους/philalethe00 Says:

    […] Από philalethe00 Στα δύο προηγηθέντα μέρη (πατήστε εδώ ή εδώ) , μιλήσαμε, εν συνόψει, για δύο εξαιρετικά […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: