Περί μεταελλήνων

by

Ο Γιάννης Κιουρκτσάκης έχει κυκλοφορήση από πολλών ετών ένα εξαίρετο πόνημα με τίτλο «Ελληνισμός και Δύση στο στοχασμό του Σεφέρη» και προσωπικά ευτύχησα να το βρω …απούλητο σε τιμή συμβολική(ενώ, βέβαια, η παραλογοτεχνία κουφιοκεφαλάκηδων που να μην αναφέρω τώρα πουλάει «σαν ζεστό κουλούρι») σε βιβλιοπωλείο που θα έκλεινε οσονούπω. Υπάρχουν πραγματικά θησαυροί μέσα σε αυτό το βιβλίο που έχουν άπειρη συνάφεια με τον προβληματισμό -όσος, λίγος- της σημερινής μας εποχής. Όπως έχει ξαναειπωθεί, ο Σεφέρης τότε θεωρείτο δυτικίζων(ο Κώστας Ζουράρις απέδειξε, ότι αυτό είναι λάθος), ενώ σήμερα(από τους γνωστούς αγνώστους που κατηγορούν, περιέργως, όλους σχεδόν τους υπολοίπους ως εθνικιστές) θεωρείται …ελληνοκεντρικός. Μεγάλη σημασία έχουν και οι διάλογοι που έκανε με ανθρώπους του εξωτερικού, ιδία με τον επηρεάσαντα, ως λέγεται, τον ποιητή στην «τεχνοτροπία» πολύ T.S. Eliot, που του μίλησε και για την Ορθοδοξία ως ομοιάζουσα περισσότερο με τον αρχαίο Χριστιανισμό ή με άλλους, σε κάποιον εκ των οποίων είπε, μιλώντας για τον ελληνισμό ευρύτερα(ο Σεφέρης ήταν ρητά Ορθόδοξος, αναφερόμενος συχνά -με καμάρι, θα έλεγα- στους «μεγάλους Πατέρες της Ανατολής» της παράδοσής του τόπου του) και την ιστορική συνέχεια, ότι μερικές φορές την Μεγάλη Παρασκευή δυσκολεύεται να διακρίνη, εάν «ο κηδευόμενος Θεός είναι ο Χριστός ή ο Άδωνις»!

Ο ίδιος ο Σεφέρης έχει «φάει με το κουτάλι» την Δύση και γύρισε πεινασμένος από αυτήν. Θεωρούσε τον ναζισμό, βέβαια, την κατάληξη του ευρωπαϊκού πολιτισμού, επιστημονικού δηλαδή πολιτισμού, όπως έλεγε οργισμένος κάπου στις «Μέρες» εκείνης της εποχής, με τρόπο αξιοσημείωτα πανομοιότυπο με την Σχολή της Φραγκφούρτης, τον Μαξ Χορκχάιμερ και την «Κριτική Θεωρία». Αυτό σημαίνει απότοκο του Φιλελευθερισμού, και του Ευρωπαϊκού «Διαφωτισμού»(εκ του φωτός, που είναι κύμα και είναι προσιτό διανοητικά στην καταγραφή των ιδιοτήτων του), όσο και αν λυπούν όλα αυτά τον τάδε ή τον δείνα Νεοφιλελεύθερο κοσμοπολίτη ή υπαρκτο -αριστερό «ανανεωτικό»( ; ).

Αλλά και γυρίζοντας στην Ελλάδα, είχε μία πολύ σκληρή άποψη για αυτήν: θεωρούσε, ότι ζούσε σε μία Ελλάδα μη-ελληνική όπου επικρατούσε μόνο κάποτε-κάποτε, ως αναλαμπή, μία πολύ βαριά νοσταλγία. Μόνο ελάχιστοι είχαν απομείνει, αυτοί με τον «καϋμό της Ρωμηοσύνης», όπως έλεγε. «Με δαιμόνισες, Ελλάδα», έγραφε χαρακτηριστικά, περιγράφοντας το πώς κατέληξαν ορισμένοι γνωστοί του που δεν είχαν ακόμη καταποθή από την φαιά πανούκλα της μαζοποίησης.

Όλη αυτή η σκέψη και η αίσθηση του μέγιστου Έλληνα και Ρωμηού της περίφημης γενιάς του ’30 «μου θυμήθηκε» διαβάζοντας ένα απίστευτο άρθρο της, ευγενούς, οπωσδήποτε, ομοιδεάτισσας της νέας πρωτοασηκρήτισσάς μας, κας Α. Φραγκουδάκη στα Νέα που κυκλοφορούν, κατηγορώντας τον Χρήστο Γιανναρά για περίπου τα ίδια πράγματα που αναφέραμε πιο πάνω.

Και βέβαια είναι να απορή κανείς, αν ορισμένοι άνθρωποι έχουν χάσει την …ανορθολογική τους (ηθική) συνείδηση(θυμάται κανείς το «δαιμόνιο του Σωκράτους» ; -βεβαίως ήσαν ανορθολογισμοί αυτοί απαιδεύτων ανθρώπων, μη-εξευρωπαϊσμένων και μη-πολιτιστικώς εκσυγχρονισμένων), την αίσθηση του σωστού και του λάθους, που, βέβαια, είναι τελείως άλλη λειτουργία από τον θεό Λόγο(δηλαδή Ratio), που έλεγε και ο φίλος μας ο Φρόυντ στο «μέλλον μιας αυταπάτης». Διότι το να μιλάς δημόσια και να απευθύνεσαι σε ένα μεγάλο αριθμητικά κοινό συνεπάγεται να προσέχης, στοιχειωδώς τουλάχιστον, τι λες και γράφεις… Αλλά, βέβαια, αυτό προϋποθέτει να έχεις την ταπείνωση να γίνεις διδακτός Θεού, όπερ άτοπον. Η εποχή μας είναι υπερβολικά ανέραστη για αυτό.

Advertisements

Ετικέτες: , , , ,

2 Σχόλια to “Περί μεταελλήνων”

  1. Prince Miskin Says:

    «…μιλώντας για τον ελληνισμό ευρύτερα(ο Σεφέρης ήταν ρητά Ορθόδοξος, αναφερόμενος συχνά -με καμάρι, θα έλεγα- στους “μεγάλους Πατέρες της Ανατολής” της παράδοσής του τόπου του) και την ιστορική συνέχεια, ότι μερικές φορές την Μεγάλη Παρασκευή δυσκολεύεται να διακρίνη, εάν “ο κηδευόμενος Θεός είναι ο Χριστός ή ο Άδωνις”!…»

    Καλησπερα(Καλημερα)

    Δε θα ηθελα να διαφωνησω με τις γενικες αρχες του κειμενου,οσο θα ηθελα να κανω καποιες επισημανσεις.
    Αναφερομενοι στη συνεχεια του ελληνισμου χωρις να προσδιορισουμε το πεδιο δρασης του, ειναι ωραιο και «γαργαλαει» και τα αυτια μας. Αλλα μιας και εισαι φιλαληθης, μια σκεψη ακομα στην ψηλαφιση σου θαρρω πως δε θα εβλαπτε.

    Ο ελληνισμος συνεχιστηκε και μετα την εκ-χριστιανιση του.

    Αυτο ειναι προσωπικη παρατηρηση. Δεν αποτελει ομως εξηγηση.
    Ξεκινας λοιπον να τεκμηριωνεις τη αποψη σου αναφερομενος στο Σεφερη(επικληση της αυθεντιας). Ορθως μεν, ελλειπως δε.
    Η επαληθευση βασιζομενη στην αισθηση(individually) αποτελει αναγκαια, αλλα οχι ικανη συνθηκη για ενα δυνατο αρθρο.
    Θα επρεπε να μας πεις, η τουλαχιστον να προσπαθησεις να εξηγησεις τους ιστορικους λογους για τους οποιους μπορει αυτο να συνεβη.
    Συνυπολογιζωντας κιολας πως στην Αθηναικη Δημοκρατια(στη ακμη της) ενα απο τα κυρια χαρακτηριστικα ηταν η δυνατοτητα αμφισβητησης των ιδιων των Θεσμων του πολιτευματος ενω στη Χριστιανικη κοινοτητα ο «Θεσμος» Χριστος δε μπορει να αλλαξει και οριζει τα παντα, απομακρυνει τον ελληνοχριστιανισμο απο τον ελληνισμο και κανει ακομα πιο αδυναμο το αρθρο σου.

    Πιστευω πως θα επρεπε να κατευθυνεις αλλου τη σκεψη σου.
    Ταχεως.
    Ο ελληνικος τροπος διασωθηκε μεσω του χριστιανισμου, η αν θελεις ο χριστιανικος τροπος εξαπλωθηκε μεσω του ελληνικου τροπου λογω του απολυτα ισσοροπημενου, (διακριτα μα αδιαχωρηστα) διφυους τροπου ζωης(ως ατομα και ως μελη κοινοτητας). Ο αρχαιος ελληνισμος δε βρηκε τη συνεχεια του στο χριστιανισμο, βρηκε ομως μια εναλλακτικη συγγενη με τη προτερη δικη του προταση ζωης. Γι αυτο και τον αγκαλιασε.
    Οι θεσμοι που θα αμφισβητει απο εδω και περα δεν ειναι οι «Θεσμοι»(συγγνωμη για τον ατυχη ορο) του καινουργιου «Πολιτευματος» , αλλα η προσωπικη και συλλογικη απομακρυνση απο Αυτο(παραδοσιακα αυτο που λεμε αμαρτια).
    Και στις δυο προτασεις ζωης υπηρξε η μοναδικη ευκαιρια μονιμης αμφισβητησης του παλιου εαυτου.

    Θα επρεπε ολα να παρουσιαστουν με περισσοτερες λεπτομερειες αλλα δε πειραζει. Νομιζω πως επιασες καπως το νοημα του σχολιου μου.

    1 τελευταιο σχολιο

    -Για τους ομοιδεατες σου,το αρθρο σου δεν ειχε πραγματικο νοημα, μιας και ειναι σα να τους λες πως να αναπνεουν. Αλλα ουτε για τους μη ομοιδεατες σου εχει νοημα μιας και η αισθηση σου δε τους λεει τιποτα.
    Για να εχει νοημα ο λογος σου σε καιρους δυσπιστους, θα πρεπει να μοχθησεις παραπανω, και να κατεβασεις αυτο που βιωνεις στο χαμηλοτερο επιπεδο της μεταφρασης του σε λογο.
    Οι «Πατερες της Ανατολης» (που λεει και ο Σεφερης) δεν εγραφαν ποτε για να χαιρονται μεταξυ τους και να χαζο-συμφωνουν. Εγραφαν για να πεισουν και να παιδευσουν. Οποτε αναγκαζονταν να μιλησουν σε γλωσσα που καταλαβαιναν οι «αμφισβητουντες της Αληθειας». Σημερα ποια ειναι η γλωσσα των αμφισβητουντων?
    Οποια κι αν ειναι, το σιγουρο ειναι πως πρεπει να γραψεις(-ω,-ουμε,-ουν) σε αυτην.Ειδαλλως,ουδεν εποιησαμεν παρα μονον συλλογικον μυρικασμον.

    Αδερφικα(και πριν χρονια συμφοιτητικα)
    Πριγκιπας Μισκιν

  2. philalethe00 Says:

    @Prince Miskin
    Καλημέρα! Ομολογώ, ότι τέτοιους αναγνώστες θέλω να έχω! Αμφισβητίες και «ζέοντες τω πνεύματι», που λέει και ο Παύλος… Διότι, όπως έλεγε και ο Ευγένιος, μετά π. Σεραφείμ, Ρόουζ, το πνεύμα του Αντιχρίστου δεν ζει παρά στους μετρίους ομολογητές.

    Τώρα, θέτεις πολύ-πολύ σημαίνοντα ζητήματα…
    Πρώτον, επίτρεψέ μου, αδελφέ Πρίγκηπα Μίσκιν(εξαίρετο ψευδώνυμο… 🙂 ), να διευκρινίσω το υπόρρητο ιδεόγραμμα πίσω από τα γραφόμενά μου.
    Α)Ο Γιανναράς επικρίνεται για ορισμένες θέσεις
    Β)Ο Σεφέρης έχει περίπου τις ίδιες θέσεις
    Γ)Ο Σεφέρης είναι παγκόσμια εγνωσμένης αξίας
    Συνεπώς:
    Δ)Ο επικριτής έχει προφανώς άδικο

    Βάσει αυτών, νομίζω, ότι μπορείς να καταλάβεις γιατί έγραψα κάποια από όσα έγραψα. Τα υπόλοιπα τα γράφω πάνω στον σκελετό αυτό και «δραττόμενος της ευκαιρίας».

    Τώρα, ας δούμε τα όσα θέτεις, ανεξάρτητα από το ειδικότερο θέμα μας(μπορούμε να το συζητήσουμε και εδώ, αν θέλεις: https://philalethe00.wordpress.com/2010/01/26/%ce%b5%ce%b8%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%ae%cf%82-%cf%84%ce%b1%cf%85%cf%84%cf%8c%cf%84%ce%b7%cf%84%ce%b1%cf%82-%ce%bf%ce%bb%ce%af%ce%b3%ce%b9%cf%83%cf%84%ce%b1-%cf%80%ce%b1%cf%81%ce%b1%ce%bb%ce%b5%ce%b9-2/ ) :
    1)Νομίζω, ότι βλέπεις τον αρχαίο ελληνισμό, την αρχαία Αθήνα, μέσα από το πρίσμα των Δυτικών. Εξηγούμαι: μέσα από το πρίσμα του ότι βασίζουμε τους θεσμούς στους …θεσμούς, δηλαδή στον Νόμο, την Πατρίδα, και το Κοινωνικό Συμβόλαιο. Απεναντίας, οι αρχαίοι θέσπιζαν τους νόμους τους βάσει του ιερού. Για αυτό, και οι νομοθέτες ήσαν τόσο απόμακροι και, θα έλεγα, φυγόκοσμοι. Δεν μπορούσες π.χ. να πιεις τον καφέ σου στο ζαχαροπλαστείο με τον Σόλωνα ή τον Δράκοντα… 🙂 Άρα, οι θεσμοί δεν ήσαν και τόσο αμφισβητήσιμοι. Οι θεοί και οι ήρωες της πόλεως-κράτους δε ήταν ένα αντικείμενο στο οποίο έπρεπε να εκδηλώνεις την πεποίθησή σου, από την άλλη… Για να μην πω, βέβαια, ότι δεν υφίστατο η έννοια της (προσωπικής) ελευθερίας όπως την έχουμε σήμερα. Τότε, ό,τι πρόσταζε η πόλις αυτό ήταν, ό, τι και αν απαιτούσε. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα κάποιοι ζάπλουτοι να «κάθονται καλά» και να υπακούουν στις προσταγές για χορηγία των φτωχών, αλλά και είχε και το αποτέλεσμα ο Σωκράτης να υπομένει, έστω λόγω και του δαιμονίου του, την θανατική καταδίκη, επειδή διαφθείρει την νεολαία, εισάγει καινά δαιμόνια κτλ. Βέβαια, κάποιοι λένε, ότι τον Σωκράτη τον «είχαν άχτι» οι δημοκρατικοί, επειδή είχε πολλούς φίλους που ήταν με την τυραννία, αλλά οπωσδήποτε εδώ μας ενδιαφέρει, ότι δεν μπορούσε ν ο μ ι κ ά να αμφισβητήσει τις αυθεντίες της πόλης(πρβλ. π.χ. επίσημη θρησκεία, που λέμε σήμερα).

    2)Το λες ωραία σχετικά με τον ελληνοχριστιανισμό. Δεν είμαι με τον ελληνοχριστιανισμό, δηλαδή με μία άκριτη τάση να εξισώνουμε ελληνισμό π.Χ. και ελληνικό χριστιανισμό μ.Χ.. Αυτά πολλές φορές οδηγούν στο να λέμε, ότι οι Χριστιανοί πήραμε την Ηθική των Στωικών, την Μεταφυσική των Νεοπλατωνικών(αυτό συγκεκριμένα έγινε στην Δύση, όντως, και στις αιρέσεις) κτλ. Αλλά, πάντως, βλέπουμε κάποια χαρακτηριστικά του ελληνισμού που είναι πρόδρομα χαρακτηριστικά της Χριστιανικής Αποκάλυψης που θα έρθει μετά. Για αυτό λέγεται, ότι ο Χριστιανισμός διαδόθηκε επιτυχώς και επεκράτησε μέσα στις σφαγές και τους διωγμούς εκεί όπου, γενικά, είχε επικρατήσει ο ελληνιστικός πολιτισμός…….
    Αυτά τα ολίγα προς το παρόν, λόγω και της ώρας…

    Αυτό που θα σου ζητήσω είναι να μας ανέχεσαι και να μας σχολιάζεις πότε- πότε… Βέβαια, τώρα που σε …βρήκαμε, δεν μας ξεφεύγεις, γενικά… 🙂

    Πολλές -πολλές ευχές!!!!!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: